hósdagur 2. juli 2009síða 36

36 Nr. 124 - 2. juli 2009 F rants Restorff var fødd­ ur 12/4 1870 og doypt­ ur í Havnar kirkju 28/5 1870. Hann giftist í mai mánaða 1906 við Jolinu Mariu Heinesen, bónda­ dóttir úr Bø fødd 11/5 1871, deyð 9/11-1961. Jolina Maria var systir Zacharias Heine­sen, sum var giftur við syst­ir Frants, Carolinu Heine­sen, mammu William. Sum 14 ára gamal kom Frants í bakaralæru hjá abbanum M.C.Restorff, sum hevði bakarí við Áar­ vegin, har hotel Hafnia er í dag. Hann hevur ynskt sær størri avbjóðingar, og fór hann tí 15 ára gamal til Keypmannahavn, har hann kom í bakaralæru hjá hof­ bakaranum Olsen & Søn í Keypmannahavn. Hetta var tá ein stór og kend bakarafyritøka, sum hevði gott orð á sær. Frants hevur uttan iva fingið góð­ skrivað lærutíðina hjá abban­um í Havn, tí læru­ tíðin í Keypmannahavn var ikki drúgv, einans tvey ár. Bakaralæran í Keyp­ mannahavn seinast í 19. øld setti stór krøv til lær­ ling­arnar. Byrjað var á morgni kl. 6. Tað fyrsta, teir skuldu gera, var at gera klárt til at baka rugbreyð og so at høgga brenni og kynda í bakaraovninum. Tá ið hetta var fingið frá hond­ ini, var vanliga ein matar­ steðgur, áðrenn sópast skuldi í ovninum, eins og plátur og annað skuldi vaskast. Tað mest vanliga var, at millum kl. 15 og kl. 18 skuldu lærlingarnir sova, og kl. 18 var so aftur farið til arbeiðis. Tá var ofta arbeitt út í eitt til kl. 3 á morgni. Eisini var tað vanligt, at lærlingarnir búðu hjá meistaranum. Kortini mugu vit roknað við, at umstøðurnar hjá Frants hava verið munandi betri enn hetta. Hofbager Olsen og Søn hevur verið ein av teimum frægu bak­ arunum í Keypmannahavn. Kokkur hjá siamesiska konginum Frants tók sveinabræv 20/9-1888, 17 ára gamal. Hann fór heimaftur at starvast sum bakari hjá abbanum M.C.Restorff. Eftir eina tíð leitaði hann aftur til Keypmannahavnar og fekk útbúgving sum kokkur og kondittari. Í 1892 vitjaði Chula­long­ korn kongur í Siam (nú Thailand) Danmark við kongaskipi sínum „Maka­ chakakri.“ Hetta var nakað um somu tíð, sum Frants var útlærdur kondittari og kokkur. Táið kongurin søkti eftir einum útlærdum kokki at koma umborð á kongaskip sítt, beyð Frants Restorff seg fram og fekk hetta starv. Seinni gjørdist Frants høvuðskokkur hjá kongin­ um og fór við honum og skipi hansara til Siam, har hann starvaðist umborð á kongaskipinum og eisini á slottinum hjá honum. Frants ferðaðist eisini runt við konginum á hans­ ara mongu ferðunum. Tann 19/12 1893 stóð hann fyri eini jólaveitslu, har borð­ reitt var fyri 700 gestum. Frá Siam kom Frants aftur til Europa. Tá var hann kokkur við einum norsk­um fullriggara Solv­eig, sum kom til Queen­stown í Írlandi tann 26/1 1895. Kokkur í Nicaragua Tá mynstraði hann av og fór til Keypmannahavnar. Frá Larsens Plássi fór Frants beinleiðis við ferða­ mannaskipinum Heklu um Kristianiu til New York. Frá New York gekk leiðin víðari til New Orleans og so víðari til Nicaragua, har mammu­beiggi hansara Frants Jacobsen, var leiðari fyri eini størri viðalund og planturíki. Hann gjørdist kokkur hjá teimum. Greitt verður nærri frá mamma­ beiggjanum og hansara lívi í Nicaragua í ólavsøku­ blaðnum hjá Sosialinum. Har var Frants so eina tíð, til hann aftur fór út at sigla í langfart. Heim at baka Táið pápi hansara, Andreas William Restorff, doyði í 1898, kom Frants heim­ aftur til Føroyar. Hann byrj­ ar sítt egna bakaravirki í heiminum á Skálatrøð í mars 1902. Hetta er har PE-handilin í Sigmundar­ gøtu er nú. Í 1903 keypir Frants eitt grundstykki á horninum Sverrisgøta/Tórsgøta. Sverrisgøta var uppruna­ liga nevnd “Nyvej”, men seinni hevur gøtan manna millum verið nevnd “Fransabrekka.” Á hesum grundstykki bygdi Frants sethús við bakarí í kjallaranum, og í 1911 verður bakaríið flutt av Skálatrøð heim í Sverris­ gøtu. Árið eftir verður so sølubúð bygd í samband við bakaríið. Ta fyrstu tíðina vóru bara lýsilampur í bakarín­ um, og var tað tí eitt stórt framstig, tá farið var at brúka oljulampur í staðin, eins og tá tað seinni var farið undir at brenna kol í staðin fyri torv. Undir fyrra heimskrígn­ um frá 1914 til 1918 vóru flestu vørur skamtaðar sum til dømis mjøl og sukur. Til tíðir var ikki møguligt at fáa ger og feitt. Tá so var, vóru einans breyð bakaði. Táið ger ikki kundi keypast mátti tað framleið­ ast í bakarínum. Eplaflus varð kókað saman við humlu, sum tey kundu fáa frá gomlu Amaliu Rubek­ sen, sum bryggjaði øl fyri handilin hjá M.C. Restorff í Vágsbotni. Alla ta fyrstu tíðina varð alt arbeiðið gjørt við hond. Bakaríið fekk skjótt eina breyðsproytu, sum tó skuldi vindast við hond, men deiggið varð knoðað við hond og so koyrt í maskinuna. Bóru mjølið úr Sanda­ gerði heim í bakaríið Var onki mjøl var í staðin keypt korn, sum ta fyrstu tíðina var malið úti í Sanda­ gerði, har “Madsa-Jógvan” hevði eina myllu, sum stóð undir fossinum omanfyri vegin út á Argir. Sjálvur búði hann í einum gomlum húsum í Sandagerði, vestan fyri próstagarðin. Tað mest vanliga var, at kornið var koyrt við hesta­ vagni út í Sandagerð. Men tá tað ikki altíð lá so væl fyri at fáa tað koyrt, kom tað meiri enn so fyri, at mjøl­ sekkirnir vóru bornir úr Sandagerði heim í bakar­íið. Tá mátti góður ryggur og sterkur kroppur leggjast til. Seinni var so kornið malið í eini myllu, har sum Mylnugøta er í dag, nakað frammanfyri Sjómans­ heimið. Tað var heldur ikki altíð Frants Restorff var kokkur hjá konginum í Siam Øll minnast Frants Restorff frá bakarínum og útsøluni, sum var í Fransabrekkuni í Havn. Men sum so nógvir aðrir Restorffarar hevði Frants eisini eitt meira spennandi lív enn vit kunnu ímynda okkum Óli Jacobsen olij@sosialurin.fo Frants Restorff og konan Joline Heinesen, nevnd Lina Familjan hjá Frants Restorff, frá vinstru Tórleif, Lina, Egil, Frants og Sofía Helena, aftanfyri til vinstru siggjast húsini hjá Herluf Arnason og handilin hjá P/f Mariu Poulsen og til høgru sæst meiðaríið Egil Restorff var ein fróðarmaður BAGERMESTER FRANTS RESTORFF F. 12. APRIL 1871 D. 15. AUGUST 1933 LINA RESTORFF F. HEINESEN F. 11. MAJ 1881 D. 9. NOVEMBER 1961