hósdagur 16. juli 2009síða 6

6 tíðindi Nr. 134 - 16. juli 2009 Vit hava altíð nóg mik ið av blóði inni, men tað eru tíðir, tá sann lík ið fyri at fáa brúk fyri blóði er størri enn vanligt, og ólavsøkan er ein av hesum. Tí tappa vit eyka nógv blóð nú, sigur Ragnhild Skarð­ ham ar í blóð banka­ num BLÓÐGEVI Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Blóðbankanum manglar ik ki blóð, men hinvegin ha va tey heldur ongantíð ov nógv. - Hjá okkum ræður um at hava ein so stóran bólk av fólki sum møguligt at taka av. Tað skal altíð verða so, at fólk kunnu gevast eina tíð at lata blóð, antin tað so er av sjúku, fráveru, gravidi- te ti ella bara tað, at tey feg- in vilja hava eitt skotbrá. Tað skal ikki verða so, at fólk skulu kenna seg noydd at geva blóð, sigur Ragnhild Skarð hamar, ið starvast í blóð banka num á Lands- sjúkra húsi num. Og tað gongur rættiliga væl at fáa nýggj fólk at mel da seg til sum blóðgevarar. - Tað er jú eisini eitt nátúr ligt fráfall av aldri og øðr um, og tí ræður alla tíð- ina um at fáa nýggj fólk inn í skipanina, sigur Ragnhild Skarðhamar. Nógv fólk koma av sínum ein ting um, men tey koyra eisi ni lýsingarherferðir av og á og tá vísir seg, at áhug- in er serliga stórur. Sum kunnugt finnast fleiri typur at blóði, og blóð bank in hevur brúk fyri teim um øllum. Men tað er ser l iga ein blóðtypa, sum tey eru fegin um í blóð- banka num. - Tað er ein blóðtypa, sum kann brúkast til øll fólk, og hon nevnist 0- Rhe- sus Negativ. Hana brúka vit, um støðan er so álvars- lig, at vit ikki náa at stað- festa blóðtypuna áðrenn blóð skal gevast. Tí hava vit eis ini hesa blóðtypuna í okkara sonevndu kata- strofu goymslu at taka til, um ein stór vanlukka skuldi hent, sigur Ragnhild Skarð- hamar. Hinvegin kunnu fólk við hesi blóðtypuni bert mót- taka hesa. Annars eru mest van ligu blóðtypurnar í Føroy um 0-Rhesus Positiv og A-Rhesus Positiv. - Og tað merkir eisini, at tað eru mest hesar typurnar, vit nýta, sigur Ragnhild Skarð hamar. Brynja seg til ólavsøku Fólk, sum velja at gerast blóð gevar, eru tað gjøgnum alt lívið í flestu førum. - Tað eru fólk, sum hava lat ið blóð 50 ferðir, og tað eru eisini fólk, sum hava lat ið 75 ferðir, og tað eru vit ógvuliga takksom fyri. Tað er týðiligt, at tey lata blóð við gleði, sigur Ragn- hild Skarðhamar. Fólk fáa eina lítla viður- kenn ing, bæði tá tey hava latið 50 ferðir og tá tey hava latið 75 ferðir. - Ja, tey fáa eina gullnál og eina rósu, so tað er ein ógvu liga hugnaligur dagur, sigur Ragnhild Skarð- hamar. Tey tappa rættiliga nógv blóð á Landssjúkrahús i- num, og tað gerast til fleiri litr ar um vikuna. - Vanliga tappa vit eini 25-30 fólk um vikuna, men nú upp undir ólavsøku verða tað nakað meir, tí tá skulu vit hava eina størri goyms lu, fyri at tryggja okk um upp undir tjóðar- høg tíðina, sigur Ragnhild Skarð hamar. Hvør blóðgevi letur 430 milli litrar, so eina vanliga viku tappa tey einar 11 til 13 litrar. Og upp undir ólav- søku altso nakrar litrar meiri. So eisini blóðbankin fyri reikar seg til ólav søku- na. Ynskja fólk at gerast blóð gevarar ber til at far inn á heimasíðuna www.blod- gevi.fo og fylla eitt skema út, ella tey kunnu venda sær til blóðbankan og har fáa veg leið ing um, hvussu tey skulu bera seg at. - Og tað er bara at halda seg til. Vit taka fegin móti øllum, sigur Ragnhild Skarð ham ar. Ávísar treytir eru tó, men tað fæst alt at vita á heima- síðuni ella í blóð banka- num. Blóðbankin fyri­ reikar ólavsøkuna Ragnhild Skarðhamar, sum arbeiðir í blóðbankanum, sigur, at tey fegin taka móti øllum, sum melda seg til Mynd: Leo Poulsen Kend og ókend, høg og lág geva blóð. Her Høgni Hansen, stjóri í Poul Hansen, heilsølu. Hann læt í gjár blóð fyri 59. ferð Mynd: Leo Poulsen Í gjár var Heðin Morte n sen á Lands­ sjúkra hús i num, har hann læt blóð fyri 50. ferð BLÓÐGEVI Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Heðin Mortensen, borgar- stjóri, er ein av trúgvu blóð- gevarunum í Føroyum, og hann hevur nú latið seg tapp að 50 ferðir. - Eg haldi, at tað kom frá skótu num. Eg var gulur skóti, og eitt av aðal mál un- um hjá skótunum er at hjál- pa, so haðani stavar tað, sig ur Heðin Mortensen. Blóðgevarar kunnu lata blóð upp í fýra ferðir um árið, men so ofta hevur borg a r stjór in kortini ikki lat ið seg tappað. - Nei, tað er rætt. Tað man hava ligið um tvær ferð ir um árið í meðal, sigur hann. Heðin Mortensen hevur nógv eftirspurdu blóð typu- na 0-Rhesus Negativ, sum øll kunnu móttaka. - Men havi eg sjálvur brúk fyri blóði, kann eg bert fáa mína egnu blóðtypu, sig ur borgarstjórin. Summi fólk ræðast bein- leiðis nálir og sproytur, men tað borgarstjórin kennir als einki »óbehag« við at lata blóð. - Nei, tað má eg siga, eg kenni meg væl við at lata blóð. Eg havi tað eisini fínt aftaná, sigur hann. Karmarnir eru eisini vorð nir munandi betr, enn teir vóru fyrst hann byrjaði at lata blóð. - Tá sat mann í einum van ligum stól, nú mestsum ligg ur mann, og um støð ur- nar eru í allar mátar vorðnar nógv betri, sigur Heðin Morten sen. Í heila tikið hevur tað ikki nógv upp á seg at lata blóð. - Tað tekur hálvan til ein tíma um árið at vera blóð- gev ari, og tað mugu øll væl hava tíð til, sigur Heðin Morten sen. Borgarstjórin fyri 50. ferð Borgarstjórin, Heðin Mortensen, gav blóð fyri 50. ferð í gjár, og sum viðurkenning fekk hann gullnál og eina reyða rósu Mynd: Leo Poulsen ES fordømir dráp ES hevur hvassliga fordømt morðið á russisku manna rætt- inda stríðskvinnuna Natalja Estemirova, sum varð funnin myrde nærhendis kekenska býnum Nazran í gjár. Hon var skotin í høvdið. Svenski uttanríkisráðharrin, Carl Bildt, sum er formaður í ES í løtuni, sigur drápið vera eina illgerð, og hann mælir teimum russisku myndugleikunum til at finna teir seku og at revsa teir. Carl Bildt legði afturat, at drápið avdúkar, hvussu neyðugt tað er at verja manna rætt inda- stríðsfólk í Russlandi. Natalja Estemirova var í ferð við at skriva um burturflytingar, píning og dráp í Kekenia, nú hon bleiv myrd har. Stórt arbeiðsloysi í Bretlandi Arbeiðsloysið í Bretlandi var 7,6 prosent í mai, og so stórt hevur tað ikki verið, síðani Arbeiðaraflokkurin kom til valdið í 1997, sigur BBC, sum leggur afturat, at talið var størri enn væntað. Altjóða fíggjarkreppan hevur rakt Bretland sera meint við nógvum uppsagnum. Tær seinastu komu frá bilaverksmiðjuni Jaguar, sum koyrdi 300 fólk til hús. Fleiri av teimum størstu fyritøkunum í Bretlandi hava biðað síni starvsfólk góðtaka at fara niður í løn ella at arbeiða uttan løn eitt stutt tíðarskeið. Eitt nú hava umleið 8.000 starvsfólk hjá flogfelafnum British Airways játtað at arbeiða uttan løn nakrar dagar fyri at hjálpa arbeiðsplássinum.