mikudagur 22. juli 2009síða 4

4 tíðindi Nr. 138 - 22. juli 2009 Nýtt læruverk í føroyskum miðar eftir ikki færri enn tveimum milliardum brúkarum kring allan knøttin. Útgávan er nevniliga ætlað øllum, sum duga enskt og finst longu nú lutvíst á netinum Mál Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Herfyri gav forlagið Stiðin út verkið Faroese – A Langu age Course for Beginn ers, sum bjóðar ein heilt nýggjan møguleika at læra seg føroyskt umvegis enskt. Verkið, ið er saman­ sett av mállæru, lesibók og fløgu, hóskar bæði til sjálvs nám og undirvísing og kann sostatt nýtast av øllum sum duga enskt, uttan mun til, hvar tey eru stødd á knøttinum. Eisini føroyska úttalan kann nú lærast, hóast brúk­ arin ikki er staddur í Før­ oyum, tí longu nú ber til at taka ljóðfløguna niður av heimasíðuni hjá forlagnum á www.stidin.fo Sermerkt samstarv Faroese – A Language Course for Beginners, sum nu loysir tað gamla læru­ verkið í føroyskum hjá Lock wood av, er tíðarbært, gjølla gjøgnumarbeitt og hev ur verið í gerð í fleiri ár. Høvundarnir eru tveir dokt­ arar í málfrøði: Hjalmar P. Petersen, sum arbeiðir á universiteti í Hamburg og er doktari haðani, og Jona­ than Adams, doktari úr Hull. Jonathan Adams, ið býr og starvast í Danmark á vísindaforlagnum Dansk Sprog­ og Litteraturselskab, var kønur í donskum og svenskum, tá ið hann í 2004 kom til Føroya á fyrsta al ­ tjóða summarskeiðið í før­ oyskum fyri útlendingar á Fr ó ð s k a p a r s e t r i n u m . Hjalm ar P. Petersen var lær­ ari á skeiðinum og ein av høvundunum at Faroese, An Overview and Reference Grammar (2004), sum varð brúkt at undirvísa í. Tað var tó greitt, at tørvur var á undirvísingartilfari, ið var skipað sum læruverk við venjingum og møguleika fyri at lurta eftir málinum. Nakað seinni fóru Jona­ than og Hjalmar í holt við at gera mállæru og mál­ venj ingar í føroyskum fyri útlendingar við frágreiðandi teksti á enskum. Í 2007 varð ljóstak av hand ritinum við tilfarinum nýtt á altjóða summar skeið­ inum, og í 2008 nýtti norð­ ur lendska summarskeiðið á Fróðskaparsetrinum eitt royndarprent. Meðan tilfarið varð roynd arnýtt, varð tað alla tíðina rættað og bøtt varð um tað. Enn var tó eingin fløga gjørd, og saknur var í henni. Nú eru mállæran og lesi­ bókin við fløgu so útkomnar sum ein heild. Á fløguni eru samrøðurnar í lesibókini lisnar upp, so tað ber til at hoyra málið og samstundis fylgja við í bókini. Framúr gott ummæli Hóast stutt tíð er liðin, síð­ ani nýggjalæruverkið í før­ oyskum kom út, ger ein av ensktmæltu brukararnum longu nú vart við seg. Tað er kendi ferðahøvundurin, James Proctor, ið skrivar ensku ferðavegleiðingin til Føroyar, ”The Bradt Guide to the Faroe Islands”, ið gevur Faroese – A Langu­ age Course for Beginners framúr gott ummæli. Hann skrivar millum ann­ að soleiðis: ”Endiliga er tað her! Hetta frálíka skeiðið í før­ oyskum verður heilt vist ein ómetalig hjálp hjá næm­ ingum, sum royna at læra seg tað mest sermerkta av norðurlendsku málun um. Fløgan sum fylgir við bók unum, ger tað hartil mun in lættari hjá næm ing­ um at fáa greiðu á tí ofta lumpisligu føroysku útal­ uni” Sambært James Proctor er hetta skeiðið ikki bara tað besta av sínum slag á marknaðinum, við tað at tað bæði er lætt at seta seg inn í og nútíðarligt. ”Skeiðið hevur eisni góðskustemplið hjá høv­ und unum, Jonathan Adams og Hjalmar P. Petersen. Jonathan, sum er serfrøðing­ ur í norðurlendskum máli og Hjalmar, sum sum hevur føroyskt sum móðurmál og eisini er lærari í føroyskum, hava savnað sínar dyggu førleikar til at skapa hettar í allar mátar umfatandi skeið ið. Sum høvundi at einastu enskmæltu ferða veg leið­ ing ini til Føroyar: ”The Bradt Guide to the Faroe Islands” og sum ein, ið leingi hevur stríðst við at læra seg føroyskt, er tað mær ein stór gleði at við­ mæla hetta skeiðið – tað er snøgt sagt framúrskarandi”, skrivar James Proctor. 2 milliardir kunnu nú læra seg føroyskt Heidningar hittast Fríggjadagin byrjar fyrsta altjóða summarlegan hjá teimum, sum trúgva upp á norðurlendsku gudarnar. Legan verður í Ebeltoft í Danmark og varir eina viku. Danska felagið, sum er einasta asatrúarsamfelag í landinum, nevnist Forn Sidr og hevur 650 limir. Bara ein lítil partur av limunum í hesum felag ætla sær við eftir eitt orðaskifti um rasismu. Asatrúgvandi úr 10 londum fara at luttaka, og av teimum 150, sum hava teknað seg, eru bara 31 danir. Eldra-tsunami á veg Amerikanskir granskarar meta, at innan ár 2040 verður talið av fólki yvir 65 ár tvífalt í mun til í dag. Í dag eru áleið 500 milliónir fólk í aldurbólkinum omanfyri 65 ár. Hesi koma um 30 ár upp á 1,3 milliardir fólk. Hetta verður fyrstu ferð søgu menniskjans, at fleiri fólk verða omanfyri 65 ár í mun til børn undir fimm ár. Hetta fer sjálvsagt at kosta. Bæði innan heilsuverkið og tjóðarbúskapunum. Sostatt minkar vøksturin í ES við einari helvt í 2030 í mun til í dag, verður politikkurin í samveldinum ikki lagaður til broyttu umstøðurnar. (NTB­AP­Reuters) Zakarias Wang, ritstjóri, við fyrstu útgávuni av ”Faroese – A Language Course for Beginners” Nýggja skeiðið í føroyskum er sett saman av mállærubók og lesibók við tilhoyrandi ljóðfløgu, sum nú er tøk á netinum Tað var á einum skeiði í føroyskum, at teir báðir doktorarnir í málfrøði, Jonathan Adams og Hjalmar P. Petersen hittust og fingu hugskotið til læruverkið ”Faroese – A Language Course for Beginners”