mikudagur 9. september 2009síða 2

2 tíðindi Nr. 171 - 09. september 2009 Formaðurin í Lærara­ felagnum hevur nú broytt hugsan um, hvussu fólkaskúlin skal umsitast Skúlareformur Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Eg havi altíð hildið, at fólka skúlin skuldi verðið lagd ur undir kommunurnar at verða umsitin. Tað sigur Magnus Tausen, for maður í Lærara felag- num. Men tað heldur hann ikki longur. - Eg havi nú broytt hugsan á hesum øki, tí nú eri eg komin til tað sannføring, at all ur fólkaskúlin eigur at verða umsitin úr einum staði og tað er í menta mála- ráð num. Spurningurin er so, hví formaðurin í Lærara felag- num er komin til hetta er kenni lsi. - Landsins myndugleikar hava í nógv ár roynt at eggja til kommunurnar samskipa seg betri. Men tað hevur ver ið at kalla úrslitaleyst og tað sæst eisini aftur í, hvussu fólkaskúlin er skip- að ur. Avleiðingin av tí er, at fólka skúlin er alt ov ósam- skipaður, tí hvør kommuna situr hvør í sínum lagi og sætar sær og sínum. Fáa ikki nóg mikið Magnus Tausen sigur, at tað er neyðugt, at skúlaverkið fær so nógv sum gjørligt fyri hvørja krónu. - Tað er okkara skylda, men tað fáa vit ikki í dag í tað, tí tað er ikki rationelt at býta játtanina út á yvir 50 sjálvstøðugar skúlar. - Eg eri sannførdur um, at skal tað eydnast at rationali- sera fólkaskúlan nakað sum munar, er tað neyðugt, at øll ábyrgdin liggur á einum og sama staði og tað skal vera í eini miðsavnaðari fyri siting. Í løtuni er ábyrgdin tví- býtt, tí tað eru kommunurnar, sum hava ábyrgdina av skúla bygningum og út gerð- ini, men at tað er landið, sum umsitur innihald og lærara lønir. Í politisku skipanini hev- ur tosað verið um at leggja allan skúlan undir kommun- ur nar at umsita. Men Magnus Tausen held ur, at vit eiga heldur at fara hinvegin, so at eisini skúla bygningarnar og út gerð og annað, sum kommun urnar umsita nú, somu leið is verða miðsavnað und ir mentamálaráðið at um sita. Útveita ábyrgd Men samstundis tekur Mag n us Tausen avgjørt und ir við, at skúlaøkini verða gjørd størri, so at vit fram haldandi ikki hava tíggju tals skúlaøki, sum vit hava nú, men bara hava eini fimm til sjey skúlaøki, sum lagt hevur verið upp til. - Og um Mentamálaráðið so útveitir ein part av um siting ini til tey stóru skúla øki ni, er ein onnur søga. Men tað eigur ongin ivi at vera um, at tað er Menta málaráðið, sum situr við evstu ábyrgdini Hann heldur, at sam- stundis eigur fólka skúla- deild in í mentamálaráðnum er verða ment, so at hon verðu liga kann virka sum ein mennandi drívmegi til frama fyri framburði. Ein atfinning ímóti at leggja skúlarnar undir kommunurnar at umsita er, at so er vandi fyri, at skúla- til boðið verður ójavnt, alt eft ir, hvussu væl ella illa kommunan er fyri? - Tað kann eg verða samd ur í. Men vit kunnu eisini skjótt semjast um, at sum støðan er nú, hava vit longu eitt ógvuliga ójavnt skúla tilboð, alt eftir, hvar í landinum, vit eru. Summa- staðni eru framkomnir skúl- ar, men í skúlaøkinum beint við, er skúlin uppslitin. - Tað er eisini ymiskt, hvus su frammaliga tær ymsu kommunurnar rað- festa skúlan. Tað slepst held ur ikki uttanum, at tað er ógvuliga ymiskt, hvørji til boð teir einstøku skúlarnir klára at veita næmingunum, eitt nú í sambandi við ser- undir vísing og fakligan kunn leika í teimum ymsu læru greinunum. - Tað hevur ikki gingið væl at samskipa fólkakúlan og tí er tað neyðugt, at land- ið verður skipað í nógv størri skúlaøki, enn í dag, har at kalla hvør kommuna er eitt skúlaøki. Formaðurin í Lærara­ felagnum sig ur, at fólkaskúlin er so kensluborin, hann skilir væl, at lands­ stýris kvinnan í menta málum heldur kort ini tætt at kroppi­ num Skúlareformur Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo - Eg taki fult undir við, at at vit fáa ein skúlareform í Før oy um. Men tað skuldi helst ikki enda sum ætlaði pensjóns re formurin, sum hevur verið ávegis í ein hálv an mansaldur nú, uttan at nakað stórvegis er hent. Magnus Tausen, formaður í Føroya Lærarafelag, held- ur tískil, at einasti máti fáa undirtøku fyri einum skúla- re formi, er at halda kortini tætt at kroppinum. Tað var akkurát tað, sum Helena Dam á Neystabø boðaði frá í Sosialinum í gjár, at hon ætlaði at gera. Hon vildi ikki siga nakað um ætlaða reformin, tí hon vildi hava frið til at fáa mál- ið ígjøgnum politisku skipan ina fyri at finna eina sem ju. - Tað er einasti møguleiki hon hevur, tí skal hetta ikki enda sum pen sjóns re for m- ur in er neyðugt, at lands- stýriskvinnan tryggjar sær politiska undirtøku fyri re forminum, áðrenn hon legg ur hann fram. Lærarafelagið upp í Men tað merkir ikki, at Lærara felagið ikki skal sleppa at seta síni fingra- merki á. - Eg havi onga orsøk til at halda, at landsstýriskvinnan fer at halda Lærarafelagið uttan fyri, tí er tað nakað, hon fær brúk fyri, er okkum sum viðspælarar, ikki sum mótspælarar. Tí ivast hann ikki í, at Lærarafelagið verður tikið við upp á ráð. Kortini heldur hann, at tað er óheppið at kikarin verð ur settur á, at eitt ávíst tal av skúlum skal lata aft- ur. Hann sipar til, at í Sosialinum í gjár varð nevnt, at úrslitið av hesum skúla reforminum verður, at tað verða einir 20 skúlar eftir. - Tað er ikki endamálið at leggja skúlar niður og eg vóni ikki, at tað verður hesin spurningurin, sum verð ur høvuðs kjakevni. End ar tað í hesi grøvini, er re formurin í vanda, tí tað er so kensluborið. Magnus Tausen heldur, at kikarin eigur at verða settur á veruliga endamálið við re form inum og tað er at lyfta fólkaskúlan upp á eitt høgri støði. - Í hesum sambandi er onki at ivast í, at vit hava ov nógv ar skúlar, tí sum støðan er nú, vísit tað seg, at tað ber ikki til at samskipa skúla skapin. Ikki stongja Hann sigur, at hetta merkir ikki, at tað skal neglast upp fyri vindeyguni á nógvum bygda skúlunum. - Avbjóðingin verður at finna okkurt endamál at brúka teir til og tað kann vera til serskúlatilboð av yms um slagi, ella onnur til- boð, har teir koma til størri nyttu enn í dag. - Tí eins væl og tað eru næm ing ar, sum hava stórt gagn av at vera í einum størri skúla, eru tað eisini næm ing ar, har tað hevur stór an týdning at vera í ein- um lítlum skúla og kunsturin er at samskipa tey bæði. Tað er eisini vær hugs an- di, at skúlar kunnu brúkast til mentanarhús, ella onnur almannagagnlig endamál. Kommunur eiga ikki at fáa skúlarnar at umsita Tað hevur gingið illa at samskipa fólakskúlan sum støðan er nú og tí haldi eg, at tað er neyðugt, at øll ábyrgdin fyri fólkaskúlan verður løgd á einum stað og tað skal vera í mentamálaráðnum, Væl skiljandi at Helena vil hava arbeiðsfrið Ivi um veðurlagsavtalu Tá amerikanski forsetin, Barack Obama, fer aqt halda røðu í Kongressini í kvøld, eru tað ikki veðurlagsbroytingarnar, sum eru høvuðsevnið, men heldur stríð hansara fyri einari nýskipan á heilsuøkinum. Eingin ivi er kortini um, at Obama leggur stóran dent á at fáa eina veðurlagsavtalu í Keypmannahavn í desember, men heilsunýskipanin hevur kortini fremri raðfesting. Tað kann hava við sær, at eingin avtala fæst á ráðstevnuni í Keypmannahavn, sigur DR. Harafturat er tað ein sannroynbd, at nógvir senatora sera spurnartekin við ta ætlaðu veðurlagsavtaluna, tí hon fer at kosta arbeiðapláss. Panduro fyri Auken Tann 27 ára gamla Maja Panduro hevur tikið sæti í Fólkatinginum eftir Svend Auken, sum doyði fyri stuttum. Maja Panduro, sum lesur samfelagsfrøði við lærda háskúlan í Århus, er ættað úr Randers, har hon hevur verið býráðslimur síðani 2005. Á seinasta fólkatingsvali stillaði hon upp fyri Sosialdemokratarnar í Randers og gjørdist varalimur. Tí hevur hon nú tikið við eftir Svend Auken. Fólkatingið mintist í gjár Svend Auken, sum doyði fyri einum mánaði síðani. Hann var fólkatingslimur í samfull 37 ár og var ellisformaður á tingi, nú hann doyði.