hósdagur 24. september 2009síða 4

4 tíðindi Nr. 182 - 24. september 2009 Norðoya Sparikassi rundar í dag tey 90 árini sum peninga­ stovnur. Størsta broytingin hesi níti árini sigur Eyðfinn Reyðberg, stjóri, er at sparikassin er farin frá at vera lokalur til landsdekkandi Peningastovnar Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Tann upp til miðskeiðis í fimmtiárunum einaráðandi peningastovnurin í Norð­ oyggj­um, Norðoya Spari­ kassi, hevur í dag níti ár á baki. Stórar broytingar hava merkt føroyska samfelagið og heimin sum heild hesi níti árini, men sambært stj­óranum í Norðoya Spari­ kassa, Eyðfinn Reyðberg, stendur bankin enn fyri teimum somu grundleggj­­ andi virðunum – tó við eini stórar broyting. ­ Upprunaliga varð Norð­ oya Sparikassi settur á stovn, tí eingin slíkur var í Norðoyggj­um um ta tíðina, og Klaksvík var ein býur í stórum vøkstri. Vit vóru eisini einsamallur í býnum inntil í fimmtiárunum, tá bæði Sj­óvinnubankin og Føroya Banki settu deildir á stovn í Klaksvík, greiðir Eyðfinn Reyðberg frá. Lokalt ikki nóg stórt Norðoya Sparikassi varð upprunaliga grundaður sum ein lokalur sparikassi. Hann hevur eisini í stóran mun verið verandi lokalur upp gj­øgnum tíðirnar. Men nýggj­ar tíðir krevj­a nýggj­ar miðlar, og í 2005 og 2006 valdi sparikassin at ganga plankan út og gj­ørdist lands­ dekkandi. ­ Tað er ikki nóg stórt í dag, bara at fokusera upp á Norðoyggj­ar. Tí valdu vit at fara til Runavíkar og Havn­ ar eisini, og har hevur ging­ ist eftir vild, staðfestir Eyð­ finn Reyðberg. Virksemið sum er tengt at deildunum í Havn og í Runavík nærkast helmingin­ um av samlaða virkseminum hj­á peningastovninum. Góður dagur hjá kundunum At Norðoya Sparikassi hev­ ur rundan dag kemur sj­álv­ andi eisini kundunum til góðar. Tað verður ikki tað heilt stóra hátíðarhaldið, men kundarnir fáa tó ymsar ágóðar av hesum degi. ­ Vit royna at koma við góðum tilboðum til innláns­ kundarnar hj­á okkum í dag. Eitt nú hava vit ymsar kont­ ur, ið vit bj­óða serliga fram, har nevnast kunnu 1’arin, ekann og aðrar, har vit í dag bj­óða eina góða innláns­ rentu. Men eisini gj­øgnum alt árið hava vit verið við til at stuðla ymsum verkætlan­ um, og har kunnu nevnast, at vit millum annað hava latið 150.000 krónur til nýggj­u bókina um KÍ­søg­ una, sum Árni Dahl skrivar, og vit hava eisini latið 150.000 krónur í stuðli til bøkur um Leirvíkar søgu, sum Ingvard Fj­allstein skriv­ ar. Vit hava eisini latið fígg­ ing til bygging av nýggj­ari Støkk­høll. Sj­álvandi vóru vit eisini við til at stuðla Summar Festivalinum, sum vit gera á hvørj­um ári, greið­ ir Eyðfinn Reyðberg frá. Eru væl fyri Seinasta árið hevur rættiligt rumbul verið í fíggj­arheim­ inum, og fíggj­arkreppan hevur eisini sett síni spor í føroyska samfelagnum og í roknskapinum hj­á Norðoya Sparikassa. ­ Vit hava tað gott. Støð­ an hj­á bankunum avspeglar altíð støðuna í samfelagnum, og seinni hálvársroknskap­ urin í fj­ør og tann fyri fyrr hálvár í ár eru nógv merktir av stórum niðurskrivingum, og tí hava vit havt hall. Men vit meta at tað ringasta er av, og at vinnu­ og privat­ kundarnir eru við at fóta sær aftur og stabilisera seg, sigur Eyðfinn Reyðberg. Hann greiðir eisini frá, at solvensurin hj­á Norðoya Sparikassa er góður, og at tað er eitt tekin um at spari­ kassin hevur tað gott. ­ Í skriftini stendur eisini skrivað, at tað vóru sj­ey góð og sj­ey ring ár. Í Føroyum hava vit nú havt sj­ey pluss sj­ey góð ár, og vit merkj­a nú nøkur verri ár. Tó mugu vit bara vóna at tað ikki verða sj­ey pluss sj­ey rakár hóast alt, fortelur stj­órin í Norðoya Sparikassa. Gjalda niður heldur enn at brúka Eyðfinn Reyðberg sigur eis­ ini, at hann heldur orsøkin til at handlar og onnur merkj­a stóra afturgongd vera, at fólk heldur velj­a at gj­alda niður skuld, heldur enn at brúka pengarnar í handlunum. ­ Og hetta er j­ú eisini náttúrligt, og er ikki nakað eg, tú ella løgmaður kunnu gera nakað við. Fólk velj­a sj­álvi, hvat tey nýta pengar­ nar til, og nú síggj­a vit at tey heldur velj­a at gj­alda skuld niður. Sostatt haldi eg ikki at fólk hava minni peng­ ar um hendi, men at tey heldur velj­a at nýta teir øðrvísi, sigur hann. Hann vísir eisini á, at før­ oyingar eru relativt væl fyri í mun til onnur á tí økinum. Hj­á Norðoya Sparikassa er miðalskuldin til húsalán og annað um 600.000 krónur, og í hinum peningastovnun­ um er miðalskuldin um 700.000 til 800.000 krónur. ­ Um vit samanbera hesi tølini við tey hj­á donskum peningastovnum, so síggj­a vit at føroyingar skylda í miðal bara helvtina av tí, sum donsku privatkundarnir skylda. Hetta er eisini bara gott, og sostatt eru føroying­ ar sum heild væl stillaðir í mun til fíggj­arkreppuna, sigur stj­órin í Norðoya Sparikassa. Eru ikki so lokalir longur Keypiorkan minkar Keypiorkan í Íslandi minkar støðugt. Nýggj­ tøl hj­á hagstovuni í Reykj­avík vísa, at lønarvísitalið hækkaði 0,02 prosent í august samanborið við j­uli. Tað merkir, at teir seinastu tólv mánaðirnar er lønarvísitalið hækkað 2,2 prosent. Men í sama tíðarbili er príslegan á nýtsluvørum hækkað 10,9 prosent. Hagstovan sigur, at samanumtikið minkaði keypiorka íslendinga 0,5 prosent frá j­uuli til august, og at hon er lækkað 7,8 prosent teir seinastu tólv mánaðirnar. Í j­uli samdust teir almennu arbeiðsgevararnir og fakfeløg teirra um at leingj­a verandi sáttmálar og at útseta avtalaðar lønarhækkingar. Oljufeløg bjartskygd Kanningar av havbotninum fram við vesturgrønlendsku strondini vísa, at har eru fleiri støð, sum sambært granskarun­ um eru áhugaverd í sambandi við olj­uleiting. Nú fara olj­ufeløgini at kanna úrslitið av kanningunum, og gongst sum ætlað, verður tann fyrsti borurin settur í undirgrundina í 2011, sigur KNR. Stj­órin í felagnum Nuna Oil, Hans Oil Hans Kristian Olsen, sigur við grønlendska kringvarpið, at útlitini fyri at finna olj­u við Vesturgrønland eru góð. Hann ávarar kortini ímóti ov stórum bj­artskygni og sigur, at tað er møhuligt, at ein av tvær av teimum fyrstu tíggj­u boringunum úrslit. Høvuðssætið hjá Norðoya Sparikassa er enn á sama staði, sum tað var fyri 90 árum síðani, tá var sett á stovn savnsmynd Norðoya Sparikassi varð grundaður sum ein lokalur pen­ ingastovnur, men í dag er tað ikki nóg stórt, og tí valdu vit at seta deildir á stovn í Runavík og í Havn. Hetta hevur eisini givið eitt gott avkast, og næstan helmingurin av virkseminum hjá okkum er útfrá teimum deildunum, sigur Eyðfinn Reyðberg, stjóri í Norðoya Sparikassa Savnsmynd