hósdagur 15. oktober 2009síða 4

4 tíðindi Nr. 197 - 15. oktober 2009 Føroysk húsarhald mist 4 milliardir í frívirði Frívirðið hjá føroysku húsarhaldunum er minkað útvið 4 milliardir krónuir síðan heystið 2007. Tað sæst í hagtølunum á seinastu búskaparmetingini hjá Landsbanka Føroya. Frá mars mánaði 2005 til september í 2007 vaks samlaða bústaðarvirðið í Føroyum úr knøppum 15 milliardum krónum, upp í næstan 25 milliardir krónur. Samstundis vaks frívirðið á føroysku sethúsunum eisini, tá útlánini til sethús ikki vuksu nevnivert sama tíðarskeið. Í september 2007 var samlaða frívirðið í føroysk­ um sethúsum góðar 19 milliardir krónur, meðan tað í mai 2009 var góðar 15 milli­ ardir krónur. Bústaðarvirðið er ikki minkað eins nógv, knappar 3 milliardir krónur, meðan útlánini til sethús er vaksið við einari milliard. Virðið á partabrøvum hjá føroyingum minkað 68 prosent Samlaða virðið á partabrøvum, sum føroyingar eiga, er fallið við heilum 68 prosentum síðan oktober 2007. Tað vísa nýggjastu tølini frá Landsbanka Føroya. Í oktober mánaði 2007 áttu føroyingar partabrøv fyri 7.543 milliónir krónur, ella 7,5 milliard. Men síðani fíggjarkreppan brast á, er virðið á partabrøvum kring allan heim fallið stútt. Hetta hevur sjálvsagt eisini ávirkað teir føroyingar, sum eiga partabrøv, og í juli mánaði 2009 varð samlaða virðið á partabrøvum, sum føroyingar eiga, komið niður á 2.276 milliónir krónur, svarandi til eina minking á 68 prosent tilsamans. Ein teirra, ið hevur róð út frá júst Bakkafjørðinum, er Kaj í Bartalsstovu, og hann kennir seg aftur Ísland Leo Poulsen leo@sosialurin.fo ­ Ja, her baldist man í 1944 við einum áttamannafari, vit vóru fimm mans, sigur Kaj í Bartalsstovu. Men gøtumeninir vóru kortini ikki teir einastu, sum róðu út frá Bakkafirði hetta árið. ­ Vit vóru einir 50 mans. Teir vóru ymsastaðni frá úr landinum. Úr Skopun, úr Miðvági, Sandavági, úr Fuglafirði og onkur var eisini úr Suðri, sigur Kaj í Bartalsstovu. Hendan dagin á Bakka­ fjørðinum var veðrið av tí allarbesta, og sambært gøtumanninum var tað yvirhøvur gott, tá teir fiskaðu har í 1944. ­ Fyri tað mesta var veðr­ ið gott. Men var hann vestan eftir og lá út av landi­ num, kundi tað verða nokk so nógvur vindur. Hann kom innan úr landinum, og hann var glóðheitur, sigur Kaj í Bartalsstovu. Hann letur eisini væl at fiskiskapinum hetta árið. ­ Vit fiskaðu væl, tað var nógvur fiskur til. Vit landaðu sum regul til skip, sum lógu har og keyptu fisk, men var einki skip, so flaktu vit fiskin. Tað var toskur, vit fiskaðu, sigur Kaj í Bartalsstovu. Vitja fyrr Teir vóru ikki væl útgjørdir at flekja, so tað gekk alt fyri seg á sandinum, og síðani var fiskurin borin upp á bakkan og saltaður. Teir royndu bæði við snøri og línu. ­ Ja, vit nýttu báðar veiði­ hættir, men seinni mest við línu, sigur Kaj í Bartals­ stovu. Teir vóru so í Íslandi alt summarið. Vanliga varð farið í mai, og komið aftur í september. Hetta var tó ikki fyrsta ferðin, at Kaj vitjaði aftur á Bakkafjørðinum. ­ Nei, eg var her eisini fyri trimum árum síðani. Tá koyrdu vit runt alt Ísland. Tá komu vit av Seyðis­ fjørðinum um Egilsstaðir og her til Bakkafjørðin. Ein gamal kenningur búði her, og konuna kendi eg eisini, so har vóru vit inni og drukku kaffi, sigur Kaj í Bartalsstovu. Tann maðurin var kortini farin herfrá, nú Kaj aftur vitjaði á Bakkafjørðinum. Frálíkur túrur Eins og øll onnur, sum vóru við á túrinum, letur Kaj í Bartalsstovu sera væl at. ­ Hetta hevur veirð ein ógvuliga væl eydnaður túrur, veðrið er gott, og tað ger bara alt betri. Tað er eisini stuttligt at fríska gomul minnir upp, sigur Kaj í Bartalsstovu. Nakað er sjálvandi broytt frá minnunum frá 1944. ­ Her eru komin fleiri hús aftrat, men nógv av teimum gomlu húsunum eru burtur, millum annað húsið, har vit búðu, sigur Kaj í Bartals­ stovu. Men Bakkafjørðurin ber eisini døpur minni við sær fyri gøtumannin. ­ Abbi mín druknaði her á Bakkafirði. Tað var í 1904, og hann var bara 24 ára gamal, tá teir kollsigldu við einum báti á Bakkafirði, sigur Kaj í Bartalsstovu. Men túrurin var frálíkur, heldur hann, og tað var fyri hann stuttligt at vitja aftur á slóðir føroyinga í Íslandi. Kendis eg aftur Kaj í Bartalsstovu avmyndaður á Bakkafjørðinum, tá hann saman við útvið hundrað øðrum vitjaði aftur á slóðir føroyinga í Íslandi Mynd: Leo Poulsen Føroya Handverk­ arafelag mótmæ­lir æ­tlaðu lógarbroyt­ ingini hjá Mentamála­ ráðnum at læ­kka læ­rlingalønina Tíðindaskriv Føroya Handverkarafelag mælir Mentamálaráðnum til at taka aftur ætlaðu lógarbroytingina í lógini um yrkisútbúgvingar. Mentamálaráðið hevur sent Løgtinginum eitt broytingaruppskot, har lagt verður upp til at handverkslærlingar í skúla­ tíðini skulu fáa vanligan lestrarstuðul heldur enn lærlingaløn, sum higartil. Orsøkin til uppskotið er at spara landskassanum pengar, tí landskassin í núverandi skipan endu­ rrindar læruplássunum 75% av lønarútreiðslunum í skúlatíðini. Føroya Handverkara­ felag hevur roknað út, hvat lærlingarnir koma at missa við hesi ætlaðu lógar­ broytingini. Umroknað til mánaðarløn, verður miss­ urin 3.649 krónur um mánaðin tað fyrsta læruárið vaksandi upp í 8.959 krónur um mánaðin tað fjórða læruárið. ­ Føroya Handverkara­ felag kann ikki viðmæla einum uppskotið, sum bein­ leiðis tekur burturav inn­ tøkuni hjá lærlingunum. Um landskassin vil spara, so mæla vit heldur til at lækka afturberingina til læruplássini. Vit kunnu heldur ikki góðtaka, at politiska skipanin fer inn á eitt øki, ið er regulerað sambært einum sáttmála millum Handverkarafelagið og Vinnuhúsið sum umboð fyri meistararnar, sigur Henry Olsen, formaður í Føroya Handverkarafelag. Føroya Handverkara­ felag ber ótta fyri, at áhugin fyri at gerast hand­ verkaralærlingur fer at minka um hetta uppskotið vinnur frama. ­ Tað er neyðugt at eggja ungfólki til at taka handa­ ligar útbúgvingar, tí vit bera ótta fyri, at tað í fram­ tíðini verður trot á fólki við handverkaraútbúgving, um ein so eyðsýnd “gularót” sum lærlingaløn í skúlatíðini verður tikin burtur, sigur Føroya Hand­ verkarafelag millum annað í sínum hoyringssvari til Mentamálaráðið. Handverkslærlingar skulu ikki niður í løn