hósdagur 5. november 2009síða 16

16 tíðindi Nr. 212 - 5. november 2009 Eitt av heimsins størs tu gassfeløgum, franska TOTAL fer eftir øllum at døma at byggja út fyrstu gass keldurnar vestan fyri Hetland til fram­ leiðslu. Felagið hev ur júst søkt myndug­ leikarnar í Hetlandi um loyvi at byggja eina gassverksmiðju nær hendis Sullom Voe olju terminal i­ num. Fyrsta gassið kem ur til lands í 2014 GassútbyGGinG Jan Müller jan@sosialurin.fo Hetta snýr seg fyrst og fremst um at seta hol á gass keld una Laggan, sum var funnin fyri nærum 25 árum síðani, men sum til ný liga ikki hevur verið mett lønandi. Tøkniliga menn ing in, fleiri væl eyd­ nað ir avmarkingar­ og met­ ing arbrunnar og ikki minst stóri eftirspurningurin eftir gassi saman við høgum gass prísi hava fingið franska gassrisan at fara til tekni borðið og leggja seinas tu hond á eina stóra út bygg ingarætlan, sum kann koma at kosta upp ímóti 40 milliardum krón­ um tá avtornar. At felagið fyri fáum árum síðani gjør­ di enn eitt gassfund, Tor­ more og sum liggur ikki so langt frá føroyska marki­ num, gjørdi samlaðu æt lan­ ina meira lønandi. Haraftrat koma fleiri onnur smærri gass felt í økinum, sum við tíð ini eisini kunnu binda seg í infrakervið, sum Total nú fer at gera. Gasskeldurnar liggja mið skeiðis millum Hetland og føroyska markið. Higar­ til er olja tikin upp úr trim­ um keldum á Atlants móti­ num, Foinaven, Shiehallion og Clair. Enn hevur eingin dittað sær at fara eftir gass­ i num, sum liggur fjalt í undir grundini. Nú hevur so Total gjørt av at taka gassið upp og flyta tað gjøgnum rør leiðingar til eina nýggja mót tøkustøð og gass verk­ smiðju, sum skal byggjast í Het landi, tætt við verandi olju goymslurnar í Sullom Voe. Johan Dahl kunnaður Tað hevur leingi verið frammi, at Total saman við øðr um feløgum fór at taka eina endaliga avgerð um gass framleiðslu men stóra iva málið hevur verið, hvønn fram leiðsluhátt man skuldi velja. Tá Johan Dahl, olju­ mála ráðharri og Petur Joen­ sen, stjóri á Jarðfeingi vitjaðu bretsku olju­ myndug leikarnar í London fyrr í ár vórðu teir kunnaðir um ætlaninir hjá Total. Føroyskir oljumyndugleikar fylgja nevniliga sera væl við í júst hesum, tí eitt gass­ in frakervi vestan fyri Hetland kann seta føroyska leiting eftir olju og gassi í eitt spildurnýtt perspektiv. Verða smærri gassfund gjørd á landgrunninum nær markinum kunnu hesi gerast lønandi við at knýta seg uppí eitt infrakervi hinu megin. Nú er so avgerð tikin um at flyta gassið til lands í Het landi og har viðgera tað á einum nýggjum gass­ verki. Higani skal gassið so flytast víðari til raffinarí í Skot landi. Í veruleikanum er hetta ein gamal dreymur, sum nú gerst veruleiki. Ætlanin at troyta gass­ goymslurnar vestan fyri Het land fer at seta alt hetta økið í nýtt fokus. Bretska stjórn in sær nakað stórt í hes um og hevur roynt at fáa fleiri feløg at vera við í ætlanini. Í hesum sambandi var fyri nøkrum árum síðani stovn ar ein arbeiðsbólkur við oljufeløgum og bretsku myndug leikunum. Ætlanin var at kanna um eitt sam­ starv millum feløg og myndug leikar kundi fáa í gongd gassframleiðsluna. Total vildi so ikki bíða meira og tók avgerð saman við øðrum feløgum at legg­ ja til brots. Byggja í Hetlandi Júst í hesum døgum síggja vit so longu ítøkiligu av leiðingarnar av avgerðini hjá Total. Umboð fyri felag­ ið hava søkt myndug leikar­ nar í Hetlandi um loyvi at byggja høli til nærum 1000 arbeiðsfólk, sum skuldu stan da fyri byggingini at sjálvari gassverksmiðjuni. Sambart Shetland Times æt lar Total, at fyrsta gassið frá Atlantsmótium skal koma til Hetlands í 2014. Verk ætlanin kemur í tøkum tíma ikki bert fyri hungrandi bretska gassmarkaðin. Eisini fyri onnur feløg, sum hava gjørt gassfund vestan fyri Hetland seinastu árini og ikki minst í ár, kann infra støðukervið, sum Total fer undir at byggja gera tað løn andi at byggja út fleiri onn ur gassfelt eisini. Har eru Torridon, Laxford, Vic­ tory og Glenlivet. Total fyrireikar gassfram- leiðslu vestan fyri Hetland Sum sæst á hesum kortini hjá bretsku oljumyndugleikunum, so verða stórar vónir settar til økið vestan fyri Hetland Total hevur valt hesa loysnina í sambandi við gassframleiðslu vestan fyri Hetland. Rørleiðingar verða lagdar út til gasskeldurnar og bygd verður ein nýggj gassverksmiðja nærhendis Sullom Voe Milliard undirskot í Forstædernes Bank Kollsigldi Forstædernes Bank, sum Nykredit hevur keypt, hevur almannakunngjørt eitt alt annað enn gott úrslit fyri syrstu níggju mánaðirnar í ár. Meiri enn fýra milliardir ljóðar undirskotið upp á áðrenn skatt. Kjarnuinntøkurnar eftir niðurskrivingar eru gjørdar upp til eitt undirskot á 4,26 milliardir krónur móti 160 milliónum árið fyri. Ógvusliga undirskotið stendst eina av niðurskrivingum upp á væl omanfyri fýra milliardir krónur. Niðurskrivingarnar komast av stóra aktivitetinum hjá bankanum á fastogna marknaðinum, har bankin hevur vánaligt trygdargrundarlag grundað á aðru og triðju raðfesting. Samlaði umsetningurin hjá bankanum er fallin við 15 prosentum niður í 55,2 milliardir krónur, og eisini útlánið er fallið munandi við 28% niður í 17,2 milliardir krónur. Bankin leggur dent á, at tað framhaldandi er stór óvissa um úrslitið fyri 2009, men upplýsir, at tað frameftir verður roknað við einum normaliseraðum tapsstigi, skrivar boersen.dk.