fríggjadagur 6. november 2009síða 6

6 tíðindi Nr. 213 - 6. november 2009 Hóast uppskot er fram mi um at Før­ oy ar og Grønland fáa at gongd til pening úr danska Statens Films­ fond, heldur Høgni Hoy dal at vit eiga at faa okkara egnu films játt­ an fyrst FilmsFígging Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Tað var í kjalavørrinum á frum sýningini av fyrsta grøn lendska spælifilminum sunnu kvøldið, at spurn in g­ ur in um fígging av føro y sk­ um og grønlendskum film­ um aftur kom á dagskrá. Verður tað til Juliane Henn­ ing sen verður hetta nevni­ liga seinastu ferð ein grøn­ lendsk ella føroysk films­ fram leiðsla er avskorðin frá at søkja pening úr danska Statens Filmsfond. Fyrst føroyska pening Longu í maj í fjør reisti Juli ane Henningsen spur n­ ing in á Fólkatingi um tað órími liga í, at danska films­ lógin ikki er galdandi fyri Grønland og Danmark, og heitti hon á táverandi danska menta mála ráð harr­ an um at fáa londini við í lóg ina, tá hendan skal endur skoðast í 2010. Og hon hevur á ongan hátt slept máli num ­ Eg haldi tað hevði verið frálíkt, um Danmark kundi tryggj að at føroyskir og grøn lendskir films fram­ leið ar ar fáa somu atgongd til filmspengarnar, sigur Juli ane Henningsen við grøn lendska blaðið Sermit­ siaq og ferð hon nú at heita á núverandi danska menta­ mála ráðharran um at taka henn ara ynski upp aftur. Fyribils hevur sosial­ demo kratiski framsøgu­ mað ur in í mentamálum sagt, Mogens Jensen, at hann fegin vil vera við til at geva føroyskum og grøn­ lendsk um filmsfólkum sama møguleika at søkja pen ing sum teirra donsku starvs felagar. ­ Vit vilja fegin arbeiða fyri at broyta filmslógina, og eg havi ilt við at ímynda mær at uppskotið ikki fær breiða undirtøku, sigur hann. Sambært Høgna Hoydal hev ur onki beinleiðis kjak ver i ð í Norður atlans bólki­ num um spurningin og hann tekur heldur ikki treyta lyst undir við ynski­ num hjá Henningsen. ­ Eg taki ikki undir við, at vit á handan hátt royna at skumpa ábyrgdina av før­ oyskum mentanarpolitikki yv ir á donsku stjórnina, sig ur Høgni Hoydal, sum tó ikki fer at seta seg ímóti upp skoti num hjá Henning­ sen. ­ Men tað skal í øllum førum vera treytað av, at vit eisini her í Føroyum seta pen ing av til føroyska films fram leiðslu, sigur Høgni Hoydal. Ongin trygd Hesum er Jákup Veyhe, stjóri á Klippfisk, samdur í. Hóast tað kann fáa ómet a­ liga stóran týdning fyri før­ oyska filmsframleiðslu um vit fáa møguleika at søkja pengar úr Statens Films­ fond, má hetta ikki setast í staðin fyri eina føroyska films játtan, sigur hann ­ Tað verða sett rættiliga stór krøv til eina films verk­ ætlan, áðrenn man kan gera sær vónir um at fáa stuðul úr Statens Filmsfond. Tí er møgu leikin at søkja ikki nøk ur trygd yvirhøvur, sig­ ur Jákup Veyhe. Hann vísir á, at niðurlagið í føroyskari films fram leiðs­ lu altíð hevur verið, at vit onki hava at vísa á. Tí held­ ur hann tað vera sera um ráð andi, at vit fyrst fáa eina fasta føroyska films­ játt an, sum kann tryggja ein konti nuitet í framleiðsluni av føroyskum filmum. ­ Aðrastaðni brúka tey milliónir uppá bara fyri­ reik ing ar arbeiði, áðrenn spurn ingurin um fígging av sjálv ari filmsframleiðsluni kem ur uppá tal. Og tað er eisi n i har, við tí fyrireikandi fígg ingini vit mugu byrja í Før oyum, minnir Jákup Veyhe, sum vónar at fáa eitt kjak í lag við føroyskar politikarar um spurningin. Í einum slíkum kjaki kann útlitið til atgongd til Stat ens Filmsfond sjálvandi blíva enn ein uppløgd grund gev ing fyri, hví tað ei si ni er so umráðandi at før oy sk ur peningur eisini kem ur upp í leikin, heldur Jákup Veyhe. Eiga at fáa føroyska filmsjáttan Carl Jóhan Jensen Fríggjadagin 6. november í hesum Harrans ári tjúgu­ hundrað og níggju og enda leyst frameftir (ið hvus su er hetta til jóla) stevn ir skaldið ella ó­ skald ið Carl Jóhan Jen­ sen gomlum og ógomlum, lágum og ólágum, vitandi og óvitandi, samdum og ósamdum, beistaktigum og óbeistaktigum, valdum og óvaldum, útisettum og óútisettum, krímfongdum og ókrímfongdum, skatt­ að um og óskattaðum, lýst­ um og ólýstum, javn að um og ójavnaðum, heilag um og óheilagum, sam­ bandsk um og ó sam band­ skum, lesandi og ólesandi, fúl um og ófúlum, ja, stutt sagt øllum yvir mold ar før­ oy ingum á skjaldrating. Skjaldratingið verður hildið undir heitinum Fóta traðk – ein skjaldra­ tings seta. Fylgiskjølini eru 89 í tali, umframt eina fløgu við viðmerkingum og upplestri. Forvitin spyr ­Íðan, hvat tr**** er so eitt skjaldrating? Jú, tað er eitt ting, har skjald ur verða løgd fram. ­Men hvørji skjaldur? Nýskjaldur sjálvandi. ­Og hvat slag av skjaldrum eru tað so, meðni? Nei, tað eru nú bara skjaldur við støði í teimum gomlu, hevdbundnu skjaldr unum, men ólík, stak ólík til innihald kort­ ini. Ella skjótt saman um­ tikið, skjaldur við nú tíð ar­ ligum evni, skammleyst po litisk, full av misskiltum tjóð skapi, óheimastýrislig, óflætt i lig, forherðað, óskatt borgara sleiskin, pá set t lig, ósemjusøkjandi, har til ólurtaravinarlig, óvæl ferð arsjabbslig, men fram um alt so ómorgun­ andakts lig, so óhvørkisliga orð að, at eingin ófan ans­ settur føroyingur átti at lænt teimum oyra. So óreint í tykkum, sum sanni liga og við vissu at kalla, lokkaði av forvitni tykk ara, fara at keypa hesi skjald ur, lesa tey og lurta eftir teimum, skammleys eru tit og ó­í­oyggjum­ hav a ndi bæði her og hand­ an, nú sum í allar ævir. Tað eru forlagið Sprotin og plátufelagið Tutl, sum enn og aftur útvega synd­ ini og ósómanum pappír, prent og fløgurúmd og skamm fái tey við fyri tað. Tað kann fáa ómetaliga stóran týdning fyri føroyska framleiðslu, um vit fáa atgongd til at søkja pening úr Statens Filmsfond. Her er tað mynd úr filmi hjá Sakaris Stóra Mynd: http://birkblog.blogspot.com/ Skjaldratingsboð Lítið av toski og hýsu Kanningar hjá íslendska havrannsóknarstovninum benda á, at toskaárgangurin í ár er veikur, og at hýsuárgangurin er langt niðan fyri meðal. Tað er fyribilsniðurstøðan aftan á stovnskanningar á Vesturlandinum og Norðurlandinum, skrivar Morgunblaðið. Samstundis leigaði rannsóknar­ stovnurin eitt skip at kanna, hvuvvu rækjustovnurin er fyri. Sambært Morgunblaðnum var lítið av rækju at fáa, men fiskifrøðingarnir mæla kortini politikarunum til at loyva rækjuveiði í vetur, skrivar blaðið. Laksamet í oktober Í oktober útfluttu norðmenn laks og úrdráttir úr laksi fyri 2,2 milliardir norskar krónur, og tað er tann besti mánaðurin nakrantíð, skrivar NTB. Samanborið við sama mánað í fjør var virðið 479 milliónir krónur ella 28 prosent størri. Tað skal tó sigast, at nøgdin var eisini nógv størri í ár. Í síðsta mánað fóru 83.536 tons av laksi av landinum, og tað var 16.000 tons ella 24 prosent meiri enn í oktober í fjør. Paul Aandahl í útflutningsnevndini sigur við NTB, at tølini fyri oktober vísa, at eftirspurningurin eftir norskum laksi veksur støðugt.