mánadagur 9. november 2009síða 35

Nr. 214 - 9. november 2009 35 Landsfundur Sjálvstýrisfloksins fegn­ ast um arbeiðið hjá tingbólkinum. Sjálvstýrisflokkurin er sjónligari og miðvísur í tingstarvinum – hetta fer at geva úrslit á løgtingsvalinum komandi, ið ikki man vera so langt burturi. Landsfundurin átalar, at ongar veru­ ligar raðfestingar ella bygnaðarbroyt­ ingar verða framdar, men at tað bert verður nartlað smávegis burturav frá gomlum, sjúkum og fólki undir útbúgving. Sjálvstýrisflokkurin hevði lagt dent á, at fyrisitingin skal fremja politisku valini – ikki trumfa tey. Flokkurin metir, at nógvar milliónir kunnu finn­ ast í rationaliseringum av almenna bygnaðinum, um vit taka støði í, hvat er tøkt av tilfeingi og hvat vit kunnu fáa fyri peningin. Landsfundurin harmast, at ongin politikkur er viðvíkjandi høvuðs­ vinnuni, ið bert áhaldandi minkar. At nærum 1.600 fólk færri eru í høvuðs­ vinnuni er talandi dømi. Trupulleikin er eisini, at sjófólk, hóast tey gjalda tað sama inn, ikki fáa javnbjóðis útgoldið úr arbeiðsmarknaðargrunnum og almennu trygdini Landsfundurin harmast, at vit í staðin hava at kalla stjórnarloysi í landinum, og ongar veruligar sam­ ráðingar eru um politisk tiltøk. Fíggjarlógaruppskotið er einans teknisk framskriving, tí allar ábøtur í krevja inntriv mangla bæði staðfesta semju og framløgd uppskot. Landsfundurin vil, at miðvíst verður farið undir at leggja stovnar kring landið, men at hetta ikki bert verður uppá kvamsvís. Kannast má, hvørjir stovnar best kunnu samstarva, starvs­ fólkið má hoyrast, og krøv um trygd og dygd til frama fyri borgaran mugu setast í hásæti. Vit mugu stovna deplar kring landið, har miðspjaddir almennir stovnar kunnu samstarva í góðum skrivstovuumhvørvi til frama fyri bæði starvsfólk og borgarar. Dentur eigur at verða lagdur á tað mentunarliga kervið. Landsfundurin krevur, at langtíðar­ raðfesting verður gjørd fyri allar samferðsluíløgur. Landsfundurin tekur undir við, at Vága Floghavn verður útbygd og vøllurin longdur til 1.799 m. Landsfundurin mælir til, at farið verður undir at minka vakstrarhúsútlát og dálking og í staðin menna um­ hvørvisvinarligar reinar orkukeldur, so sum biogas, vind, vatn, vetni, sól, jarðhita, aldu­ og sjóvarfalsorku. Fyri­ munir verða veittir húsarhaldum, ið taka fyrilit fyri varandi orku. Slíkar íløgur – bæði hjá tí almenna og hjá privatum stuðlað av landinum – høvdu bæði gjørt okkum óheftari av olju og sett gongd á byggi­og tænastu­ vinnurnar. Jan Joensen landsnevndarformaður Á landsfundi leygardagin gjørdi Sjálvstýrisflokkurin soljóðandi fundarsamtykt Hann vísir á, at løgmaður eftir áheitan frá løgtings­ formanninum lovaði, at tað skuldi verða undantak heldur enn siðvenja, at lógaruppskot vórðu borin niðan í løgtingið eftir seinasta framløgudag. ­ Í ólavsøkupakkanum eru fleiri fráboðaði lógar­ uppskot, sum løgmaður sigur øll koma niðan í tingið og skulu avgreiðast í hesum árinum, so ásannast má, at óskilið heldur áfram. Tað er sjálvsagt lætt at sita á síðulinjuni og finnast at, men tað er harmiligt at síggja, hvar samgongan vel­ ur at leggja byrðarnar. Hann segði, at trý lógar­ uppskot vórðu framd í desember í 2008, sum raktu pensjónistarnar. Í ólavsøkupakkanum eru fleiri fráboðanir um upp­ skot, sum koma at raka tey veikastu í samfelagnum meint. Afturlating av deild­ um, afturlating av einum laboratoriið sum rakar 60 fólk um vikuna og sum bert sparir 40.000 krónur fyri ein heilan ársfjórðing, skerj­ ing av lestrarstuðli bæði herheima og uttanlands. ­ Slík inntriv geva lítið, men hava stóra negativa ávirkan, segði Kári P. Høj­ gaard m.a. í síni formans­ røðu á landsfundi Sjálvs­ stýrisfloksins. inntøkunum – og her hava allir flokkar eina medá­ byrgd, sum hann tók til. ­ Skattalækkingar fyri hundraðtals miljónir krónur gjørdu sítt til, at yvirupp­ hitaðu samfelagshjólini mólu enn skjótari. Bankarnir oystu pening út í samfelagið og uppfunnu eitt nú nýggju hugtøkini skáalán og at taka lán uppá frívirði í húsunum. Tankin aftanfyri var “nýt lívið og brúka pening, meðan tú hevur møguleikan. Tú skal bert gjalda 60% av rentuútreiðslunum, landið 40% og dýrtíðin hjálpir tær við avdrøgunum”. Hann vísti á, at uppruna­ ligi rentustuðulin hevði til endamáls at hjálpa borgar­ um við lagaligum lánstreyt­ um, so hesir skuldu hava møguleikan at seta føtur undir egið borð. Tá nógv fólk góvust við at gjalda avdráttir, vaks lánsupp­ hæddin við risafetum. ­ Í 2006 vóru útreiðslurnar til rentustuðul á fíggjarlógini stívliga 85 miljónir krónur, men nærum tvífaldaðust í 2008 upp í 167,4 miljónir krónur. Metta upphæddin fyri 2010 er 160 miljónir krónur, men tá skulu nøkur inntriv fremjast, um hetta skal eydnast, legði hann aftrat. Kári P. Højgaard segði, at allur peningurin við einskiljingini av Føroya Banka og Atlantsflogi er farin í stórapott ella í veruleikanum rakstur. ­ Hetta hendi, tó at avtala var millum politisku flokkar­ nar, at hesin peningur skuldi setast í búskapargrunn, segði floksformaðurin. Kári P. Højgaard segði, at allir flokkar á tingi hava medábyrgd av fíggjarligu støðuni. - Heldur hetta fram, og kemur fíggjarpolitikkurin ikki aftur á beint nú, kann tað gerast tungt at fáa almenna hallið burtur, segði floksformaðurin og vísti til metingarnar hjá búskaparráðnum