týsdagur 10. november 2009síða 7

7 tíðindi Nr. 215 - 10. november 2009 skuldi verið farið eftir banku num, meðan Tjóð­ veldi, Javnaðarflokkurin og Sjálvs stýrisflokkurin stór­ liga ivast, um kappingarráðið kann gera nakað, tí fleiri bankar koyra tungt í løtuni og tí vinna teir helst ikki ov nógvan pening. Realkreditt Seinasta hugskotið hjá politisku flokkunum er at gera ein almennan før oysk­ an realkreditt, sum skal kun na veita fígging á landi, og ikki bara á sjógvi, sum tað er í dag. Hetta hugskotið siga tríggir ymiskir flokkar seg eiga. Javnaðarflokkurin kallar tað fyri eitt hugskot, sum kom eftir landsfundin um viku skiftið. Tjóðveldi hevur spurt Jóan nes Eidesgaard, fíggjar­ málaráðharra, hví støðan er sum hon er, og annars ákært lands stýrið fyri at gera eitt og siga eitt annað. Tjóðveldi vil eisini hava realkreditt á landi. Eisini sigur Tjóð veldi, at hug­ skotið hjá Javnaðar flokki­ num er eitt kopi av einum upp skoti hjá Tjóð veldi. Sjálvsstýrisflokkurin ar beiðir í løtuni við upp­ skoti, at gera ein al men nan føroyska realkreditt, og fer sambært Kára á Rógvi at bera hetta uppskot niðan í Løgtingið í næstum. – Uppskotið er at skipa ein føroyskan real kreditt­ stovn, sum skal syrgja fyri, at sethúsaeigarar fáa ódýrari fígging og gevur íleggjarum eitt trygt pappír, tí váðin verð ur so spejddur, sigur Kári á Rógvi, sum umboðar Sjálvsstýrisflokkin í hesum máli. Miðflokkurin hevur enn ikki veruliga viðgjørt málið, men formaðurin í flokkinum angr ar, at Føroya Banki varð seldur, og heldur av gjørt, at eitt føroyskt til­ boð skal vera til fígging, sum hevur menniskjuna í fokus. Tað vil siga lægri ren tu. Fólkaflokkurin og Sam­ bands flokkurin meta hin­ vegin, at tað ikki er eitt gott hugskot at skipa ein al menn an føroyskan real­ kreditt, tí flokkarnir meta at tað eigur at vera av mark að, hvussu nógvar bankar tað almenna eigur. Um framt, at serliga Fólka flokk ur in ikki vil hava al ment stuðlað virksemi. Tí kunnu vit varisliga stað festa, at tað í løtuni er eitt slag av meiriluta á tingi, sum fegin vil hava føroyskan realkreditt á landi, og at allir flokk ar meta rentuna vera ov høga. Nýggi real­ urin skal somu leiðis upp­ fylla ynskið hjá meir i­ lutanum um økta kapping við fígging í Før oyum. Javnaðarflokkurin legði um vikuskifti, sum fyrsti samgongu­ flokk ur, hugskotið fram at skipa før oysk­ an almennan real­ kreditt. Fleiri flokkar halda uppá, at talan er um valflesk til eitt møgu ligt val, men Javn að arflokkurin nokt ar fyri hesum Hugskot Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Hetta er eitt framhald av val stríðnum, sum Javnað ar­ flokk urin hevur koyrt í eina tíð. Tað sigur Jenis av Rana, nú Javnaðarflokkurin, sum einasti samgonguflokkur, er komin við hugskotinum at skipa almennan føroyskan real kreditt. – Eg eri ikki lækni, men var talan um ein patient, so hevði eg hildið, at tað var ein patientur, sum ikki livdi væl, sigur Kári P. Højgaard um sitandi samgongu og legg ur afturat, at tað undrar hann, at so nógvar rakettir verða skotnar upp í luftina, tí hann heldur, at onki upp­ skot er gjøgnumarbeitt og at allir flokkar og lands­ stýris menn arbeiða í sjálv­ drátti. Høgni Hoydal í Tjóðveldi held ur tað sama. – Tað tykist sum javn að­ ar flokkurin er í bili og roynir at blinka til vinstru, men altíð vendir til høgru. Verð ur hetta hugskot ikki veruleiki, so er tað bara valflesk. Men tað er ikki bara and­ støðan, sum leggur upp til at Javnaðarflokkurin førir val stríð. – Tað mást tú spyrja Javn­ aðar flokkin um, men teir hava broytt máta at uppføra seg. Tó skal eg ikki siga, at teir føra valstríð, sigur Jørgen Niclasen, sum sigur seg hava ein vón at sam­ gongan heldur til nýggjárs. Kaj Leo er meiri bjart­ skygdur. – At føra valstríð vildi verið kamikaze politikkur, sigur samgonguleiðarin um spurn ingin, um Javnaðar­ flokk urin førir valstríð. Hann leggur afturat, at hann ikki hevur sæð tað sum, at flokkurin er í val­ stríð ið, tí teir siga, at teir hava tað gott í samgonguni, og hetta tekur løgmaður fyri fult. Javnaðarflokkurin av ­ nokt ar blankt, at hann við hes um førir valstríð, sum Mið flokkur serliga leggur upp til. – Tað er ein viðmerking, sum eg ikki havi nakra við­ merk ing til. Kann Javn að­ ar flokkurin ikki hava mein­ ingar, so veit eg ikki hvat skal bera til, sigur Jóannes Eidesgaard. Hann leggur síðani aftur­ at, at hetta onki hevur við valstríð at gera. Somuleiðis sigur hann, at orsøkin til, at tað kanska kann tykjast sum at Javn a ð­ ar flokkurin ger meira burtur úr, er tí hann hevur sagt ov lítið áðrenn. – Eg kann lasta meg sjálv an við, at eg var í so passiv ur, tá eg byrjaði sum fíggja rmálaráðharri. Tað er møg u ligt, at eg geri tað rætta nú, og tað skeiva tá, held ur Jóannes Eidesgaard. Framhald av valstríði Eingin avgerð um Afghanistan Enn hevur amerikanski forsetin, Barack Obama, ikki gjørt av, um hann skal senda fleiri hermenn til Afghanistan. Ovastin fyri teimum amerikonsku herdeildunum har, generalurin Stanley McChrystal, hevur biðið forsetan senda sær 40.000 hermenn afturat, so hann kann herða bardagan við Taliban og al­Qaeda. Sambært amerikonskum fjølmiðlum er forsetin sinnaður at senda fleiri hermenn avstað, men talið er ikki ásett enn. Summir fjølmiðlar vænta, at Obama fer at senda umleið 30.000 hermenn afturat til Afghanistan. Týskur útflutningsvøkstur Í seinastuni hava hagtøl víst, at vend er komin í tann týska búskapin, og í gjár komu tøl, sum benda á, at framgongdin er uppaftur størri, enn serfrøðingarnir hava hildið. Hesaferð vístu tølini, at týski útflutningurin í september var heili 3,8 prosent størri enn í august, og tað var nógv meiri enn mett, skrivar DPA. Serfrøðingarnir siga tann stóra vøksturin vera hugvekjandi, tá hugsað verður um, at evran er styrkt munandi mótvegis dollaranum, so ein evra nú togar í hálvan annan dollara. Týskir búskaparfrøðingar vænta, at vøksturin í landsins búskapi fer at standa við árið út. Janus Petersen, formaður í felagnum føroyskir pen­ inga stovnar, heldur ikki, at bankarnir eru ólaga lig ir og hann heldur heldur ikki, at rentan er ov høg. Hann metir hinvegin, at politik­ ar ar flyta fokus frá egnum av bjóðingum við at kriti­ sera bankarnar. Hetta segði hann við Kring varp Føroya í gjár. – Eg haldi tað vera undar liga, at vit nú fáa kritikk, tí samlað er ikki avlop í sektorinum í ár, segði Janus Petersen við Kring varpið í gjár. Hann greiddi somuleiðis frá, at rentur og banka­ pakkar kosta sítt, umframt, at útreiðslurnar til tap eru øktar munandi. Tí heldur hann ikki, at politikarar kunnu ákæra bank ar nar fyri at vinna ov nógvan pening. – Mann skal ikki fýlast á, at onkur vinnur pening. Tað er ein nógv størri trupul leiki, at tað almenna hev ur so stórt hall, heldur Janus Petersen. Kritikkinum, at rentan er ov høg vil hann ikki hoyra nakað um. – Politikarar hava ikki lagt til merkis, at føroyskir bankar hava fingið til vega sera bílíg lán til sethús. – Vit hava nú lán, sum hava niður í næstan trý pro sent rentu, og hetta er óhoyrt í føroyskari søgu, greiddi Janus Petersen frá í tíð indunum hjá Kring­ varpi num í gjár. Um kappingarráðið segði Janus Petersen, at tað skal vera vælkomið, tí peninga stovnarnir eru longu undir nógvum ymisk um eftirlitinum. Men um tað er nakað at fara eftir, vildi Janus Petersen ikki siga nakað um. Hann vísti nevniliga til kapp­ ingar ráðið. Politikarar flyta fokus Formaðurin í felagnum føroyskir peningastovnar heldur ikki, at kritikkurin av peningastovnunum hevur nakra orsøk