hósdagur 19. november 2009síða 4

4 tíðindi Nr. 222 - 19. november 2009 Størsti einstaki parta­ eigar in í Atlantsflog, Adrian Noskwith, kenn ir seg nú noydd­ an at draga Johan Dahl í rættin. Orsøkin er, at Johan Dahl hev ur blandað seg í rakst ur in í felagnum, og einki hevur gjørt fyri at rætta upp á tað aftur AtlAntsflog Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Fyri átta mánaðum síðani var rættiligt rok um Atlants­ flog. Á aðalfundinum hjá Atlants flogi tann 2. apríl í ár, ætlaði Johan Dahl at um skipa nevndina í flog­ felag num, soleiðis at priva­ tu partaeigararnir mis tu sítt einasta umboð í nevnd ini. Hetta elvdi til rætti ligt rok. ­ Føroya Landsstýrið hevur svikið ta lyftið, sum varð givið um, at landsstýrið ikki skuldi blanda seg í dag liga raksturin av Atlants flog. Hetta lyftisbrot hevur skatt føroyska flog­ felagið almikið og hevur minkað um virðið av partabrøvunum, segði Adrian Noskwith tá. Hann er størsti privati partaeigari í Atlantsflogi, og hevur keypt partabrøv í felagnum fyri umleið 17 milliónir krón ur, sum svarar til góð 5 pro sent. Eftirfylgjandi skifti Johan Dahl alla nevndina í fe lag num út, og komu priva tu partaeigararnir tá við trimum uppskotum til Lands stýrið, til at fáa loyst mál ið. Fyrsti møguleikin var at lands stýrið skuldi keypa ein skildu partabrøvini aftur fyri útveganarprísin, ella skuldi landsstýrið selja sín meiri luta part fyri út veg an­ ar prísin, ella í síðsta føri at lands stýrið umskipaði ein­ skildu partabrøvini til B­ parta brøv við fastlæstari rentu. Vegna landsstýrið skal Johan Dahl tá hava lovað at við gerða uppskotini við væl vild. Men nú letur Adrian Nosk with aftur hoyra frá sær. Í eini lýsing á síðu 7 í Sosialinum í dag, kemur hann við eini innbjóðing til Johan Dahl. Ákæran Adrian Noskwith skrivar so leiðis í innbjóðingini. »Tá Føroya Landsstýri fyri tveimum árum síðani bjóð aði privatum íleggj ar­ um at keypa partabrøv í At lan tic Airways, lovaði lands stýrið ikki at blanda seg upp í raksturin av flog­ felagnum. Undir tínari leiðs lu er hetta broytt. Sjálvt um vit mótmæltu, skifti til tú vælvirkandi nevnd felagsins út og setti tínar egnu menn í nevndina. Tú hevur broytt raksturin hjá floghavnini; nakað sum ikki varð upplýst, tá parta­ brøvini vórðu seld, so inn­ tøka er fluttur frá flog felag­ num til eina almenna fyri­ tøku. Úrslitið av hesum er, at flog ferða seðlaprísirnir eru hækk að ir, og partabrøvini verða næstan ikki handlað long ur. Eingin seriøsur íleggj ari ynskur at eiga ein minni lutapart í einum flog­ felag, sum verður rikið av ein um politikkara. Fyri átta mánaðum síðani bóðu vit teg fylgja tí, sum lands stýrið lovaði teimum privatu íleggjarunum. Tú bað okkum um at hava álit á tær. Sambært avtalu, løgdu vit fram trý uppskot, sum hvørt sær kundi loyst trupu leikan á nøktandi hátt: ­ at landsstýrið keypir okk ara partabrøv aftur fyri út vega narprísin, ella ­ at landsstýrið selur sín meiri lutapart fyri út vega­ nar prísin, ella ­ at landsstýrið umskipar okkara partabrøv til B­ partabrøv við fastlæstari rentu.« Landsstýrið kanska í rættin Nú eru átta mánaðir gingnir, síðan privatu parta­ eigararnir settu fram hesi upp skot, men teir hava hvørki hoyrt orð ella eið frá lands stýrismanninum. Adrian Noskwith sigur í lýs ingini, at hetta snýr seg um álit, og um hvat er rætt og rímiligt, og leggur aftur­ at, at hóast teir eru til reiðar at fáa hetta í rættlag við semju, og at teir ikki ynskja at fara í rættin, so gevur Johan Dahl teimum einki val. »Vegna landsstýrið, lovaði tú at viðgera hesi upp skot við vælvilja. Nú eru átta mánaðir gingnir uttan at vit hava hoyrt nak­ að frá tær. Hetta snýr seg um, hvat er rætt og rímiligt. Hetta er ein spurningur um álit. Vit ynskja ikki at fara inn í eitt rættarmál. Tað verður dýrt og tekur tíð. Men tyg­ um geva okkum onki valg. Málið loysir ikki seg sjálvt. Tá hampulig fólk gerast ósamd, seta tey seg niður og finna eina loysn. Vit heita á teg um at fáa hetta í rættlag. Vit eru tilreiðar at hitta teg – ella ein og hvønn, sum landssstýrið til­ nevn ir at finna eina rímuliga og sámuliga loysn á hesum máli.« Soleiðis skrivar Adrian Nosk with, og bendir okkurt á, at fær landsstýrismaðurin ikki greiðu á málinum skjótt, kann lands stýris­ mað ur in ella landsstýrið verða drigið fyri rættin. Fríggjadagin 20. november 2009 verður eitt stórt tiltak í Norður landa húsinum, nevnt Hammershaimb 190 ár. V.U. Hammershaimb (1819­1909) kennir hvørt mans barn í Føroyum. Hann var við til at loysa knútin um eina regluskipaða før­ oys ka stavseting. Tað var mið skeið is í 1800­árunum. Stav set ing in, ið ber hansara navn, er lítið og einki broytt, síðan hon av álvara varð tikin í nýtslu fyrst í 1900­árunum. Dagurin verð ur hildin í sambandi við, at tað í ár eru 190 ár, síðan hann var føddur og 100 ár síðan hann doyði. Til tak ið er alment og ókeyp is. Byrjað verður kl. 9.00 og tað varir til umleið kl. 15.30. Evnið verður málið í tal­ gild um miðlum. Teir tal­ gildu miðlarnar hava tað við sær, at tað ongantíð áð ur í Føroya søgu hevur ver ið skrivað so nógv á før­ oyskum sum nú. Tað ser­ staka við hesum miðlum er m.a. tað, at teir eru skrift­ lig ir, men sjálvur skrift­ form urin leggur seg ógvuliga tætt upp at talu­ máli num, soleiðis at úrslitið verð ur eitt slag av skriv lig­ um talumáli, sum í sjálvum sær er ein andsøgn, tí at eitt eyðkenni við talumáli er, at tað ikki er skrivligt! Við at velja hetta evnið verð ur roynt at venda eyg­ unum móti einum parti av okkara samtíðarmáli. Mál­ nýtsl an í hesum elek tron is­ ku miðlunum, serliga á kjatt­ og netkjaksíðum, verð ur mangan skírd sum ó vanda mál. Hvat er hetta fyri ein málformur, sum vit sígg ja her? Hvørja ávirkan fara hesir miðlar at hava á okkara stavseting sum frá líð ur? Hetta er eitt evni, sum er lítið umrøtt í Før­ oyu m, men aðrastaðni verð ur granskað í hesum ser liga málformi, sum mong siga hvørki er fuglur ella fiskur. Við hesum evni vilja vit varpa ljós á málið í sam tíðini og partvís í fram­ tíð ini, tí hesir miðlar og hes in málformur er bara byrjan in. Hvussu verður í fram tíð ini? Sama hvat vit halda um hesar miðlar og mál ið í teimum, so stendur málið framman fyri sera stór um avbjóðingum í hes­ um miðlunum (sms’um, kjatti, netkjaki, teldu brøv­ um o.s.fr.) og í al tjóða gerð­ ini annars. Hvussu verður stavsetingin (sum ber Hammers haimbs navn) hand farin í hesum mið lu­ num. Millum spurn ing ar­ nar, ið verða viðgjørdir: · Eru hesir miðlar ein hótt an móti føroysku stav set ingini? · Fer henda nýggja stavsetingin at ávirka ta regluskipaðu hammershaimbsku stavsetingina? · Fara næmingar at duga verri at stava føroyskt í framtíðini? · Ber til at hava ymsar stavsetingarnormar um somu tíð? O.s.fr. Á skránni eru fyrilestrar. Tveir útlendskir granskarar fara at halda fyrilestur um mál ið á alnetinum. Teir eru Rickard Domeij úr Svøríki og Lene Rotne úr Danmark. Jógvan í Lon Jacobsen fer at hugleiða um arbeiðið hjá mál nevndini í framtíðini. Har um framt er upplestur á skránni, har Birita Mohr fer at lesa upp úr antologiini. Kári Sverrisson og Mikael Blak fara at framføra skjald ur. Dagurin endar við einum pallborðsorðaskifti um málið í talgildum miðlum. Luttakararnir verða: Oddfríður Marni Ra s mus sen, Anna Ellings­ gaard, Jan Berg Jørgensen, Kári Durhuus og Búi Rouch. Landsstýriskvinnan í mentamálum, Helena Dam á Neystabø, setur stevn u na klokkan 9.00. Men tað skal ikki bara vera tað rama álvarsemi, tí hava vit fingið skemtaran Jákup Veyhe at hava eina fram­ førslu. Orðstýrari verður Jógvan Arge. Høvi verður aftan á framløgurnar at seta fram spurningar og gera við merk ingar. Fróð skapar felag, Ham m­ ers haimbs grunnurin og Norður landa húsið. Stovn ­ ar nir, sum hava fyri reik að dagin, eru: Før oya máls ­ deild in, Føroyska mál­ nevnd in, Móður máls­ lærara fe lag Føroya og Norð ur landa húsið. Fyri­ reik ing ar bólkurin er mannaður við: Jógvan í Lon Jacobsen formaður, Turið Sigurðardóttir og Vár í Ólavsstovu. Lena Reinert á Føroyamálsdeildini og Víg d is Petersen á kt­ deild­ ini á Fróð skap ar setri num hava sniðgivið skrá, faldara og plakat. Hammershaimb 190 ár Jóhan Dahl dragast í rættin 100.000 danir Influensa A Í Danmark hava meiri enn 100.000 fólk fingið Influensa A, og sambært Statens Seruminstitut merkir tað, at krímsjúkan er farin at ganga av álvara. Kåre Mølbak, sum er deildarleiðari hjá stovninum, sigur við fjølmiðlarnar, at nógvir danir verða smittaðir teir næstu 14 dagarnar, og at sjúkan fer ikki at hasa av aftur fyrr enn eftir árs skift­ ið. Statens Seruminstitut sigur, at síðani Influensa A fór at gera um seg fyri tveimum vikum síðani, eru umleið 200.000 danir vorðnir smittaðir. Av teimum meiri enn 100.000, sum eru við hús nú, eru tey flestu børn. Færri ungir sjómenn Meðalaldurin á norskum sjómonnum hækkar støðugt, og nýggj tøl vísa, at tey seinastu tjúgu árini er meðalaldurin hækkaður 75 prosent. Norska kringvarpið sigur, at fyri tjúgu árum síðani vóru 6.697 norskir sjómenn millum 20 og 29 ára gamlir. Í fjør vóru sjómenninir í hesum aldursbólkinum 1.688 í tali. Rin granskari á lærda háskúlanum í Tromsø, sum hevur kannað viðurskiftini, er sambært NRK komin til ta niðurstøðu, at nógvir ungir menn aftra seg við at velja sær fiskivinnuna sum lívsstarv, tí tað er so dýrt at útvega sær egið fiskifar. Johan Dahl verður drigin fyri rættin fyri at blandað seg upp í raksturin av Atlantsflogi, um hann ikki skjótt kemur við eini loysn til privatu partaeigararnir. – Tú gevur okkum einki val, sigur Adrian Noskwith, sum eigur partabvør fyri 17 milliónir í felagnum Mynd: Jan Müller