hósdagur 3. desember 2009síða 2

2 tíðindi Nr. 232 - 3. desember 2009 Norsku myndug­ leikarnir hava gjørt av at loyva alistøðunum at koyra meiri laks í ringarnar næsta ár, samstundis sum fleiri nýggj aliloyvi eru latin. Tað er skeivt, siga serfrøðingarnir, sum mæla myndug­ leikunum til at skerja alivinnuna Aling Árni Joensen arni@sosialurin.fo Tey, sum hava tilknýti til norsku laksaalingini, skulu í hesum døgum svara, hvat tey halda um eina ætlan hjá myndugleikunum at loyva alarum at økja laksatalið í verandi aliringum fimm prosent næsta ár. Í Direk­ toratet for Naturforvaltning (DN) er eingin ivi um, hvat svar Lisbeth Berg­Hansen, fiskimálaráðharri, skal fáa. Har mæla tey ráðharranum til at skerja laksatalið, áðr­ enn tað fer at vára aftur. Tey standa ikki einsamøll. Í Norsk Institutt for Natur­ forskning (NINA) hava tey ta áskoðan, at norska ali­ vinnan hevur langt síðani sprongt markið fyri, at vinnan kann vera burðar­ dygg. Sagt verður, at í dag eru 350 milliónir alilaksar í ringum fram við norsku strondini, og soleiðis sum støðan er nú, merkir tað, at millum 300 og 350 milliónir kynsbúnar laksalýs eru í øki num. Norsku myndugleikarnir hava latið 65 nýggj laksa­ aliloyvi í ár. Næsta ár verður einki nýtt loyvi latið, men harafturímóti er skotið upp at loyva alistøðunum at hava fimm prosenr fleiri laksar í hvørjum ringi. Hes­ in spurningurin er til hoyr­ ingar nú, og fleiri vast í, hvussu skilagott tað er at koyra meiri laks í ringarnar. Tey, sum ivast, vísa á, at tey fimm prosentini svara til 40 nýggj aliloyvi, og nú alingin hevur trupulleikar við laksa lús, er tað ivasamt, hvussu skilagott tað er at koyra meiri laks í ringarnar, siga tey. Torbjørn Forseth, ið arbeiðir sum granskari hjá NINA, er millum teirra, sum ivast. Hann sigur við tíðindastovuna NTB, at hugskotið at økja laksatalið er ikki sambæriligt við mál­ ið hjá myndugleikunum at varðveita laksastovnarnar. Eiga at kanna umhvørvið Norunn S. Myklebust, sum er stjóri í NINA, sigur við NTB, at norðmenn eiga at steðga á og at kanna ávirk­ anina, sum laksalingin hevur á umhvørvið, og at loysa teir trupulleikarnar, áðrenn talan kann verða um at økja alingina. NINA hevur svarað hoyringarskrivinum frá fiski mannaráðnum og mæl­ ir ráðnum til at taka upp­ skotið um fimm prosent øk ing aftur. Tað sama skriv­ ar Direktoratet for Natur­ forvaltning í sínum svar­ skrivi og mælir harumframt tí politiska myndugleikan­ um til skerja talið á ali ­ støðum fram við strondini. DN­stjórin, Janne Sollie, sigur, at tað er neyðugt at skerja alingina munandi og serliga í økinum millum Rogaland og Nordland. Men Lisbeth Berg­Han­ sen, fiskimálaráðharri, fer neyv an at lurta eftir ráð­ unum frá DN og NINA. Hon sigur, at spurningurin um at skerja alingina hevur ikki verið og er ikki til við­ gerðar. Sjálv heldur hon, at tann einstaki alarin hevur tann besta førleikan til at meta um, hvussu nógvan laks hann vil hava í ring­ unum. Ráðharrin sigur seg heldur ikki hava ætlanir um at steðga teimum 65 ali­ loyvunum, sum eru latin í ár, tí tað er ov seint. Hinvegin er hon sinnað at endurskoða uppskotið um at koyra meiri laks í ring­ arnar næsta ár, tá øll hoyr­ ingarsvarini eru komin. Grønland skerjir 5 prosent Grønlendska landsstýrið kunnaði í gjárkvøldið danska veðurlagsmálaráðharran, Lykke Friis, um, at frá 2013 til 2020 fer Grønland at skerja sítt CO2­útlát fimm prosent samanborið við landsins útlát í 2007. Frammanundan hevur Grønland sett sær fyri at skerja útlátið átta prosent hetta til 2012 samanborið við útlátið í 1997. Grønlendingar ætla at røkka málinum við eitt nú at útbyggja vatnorkuna, bøta um bústaðarviðurskiftini og at avmarka orkunýtsluna í fiskivinnuni. Heimsnáttúrugrunnurin WWF er ikki hugtikin av grønlendsku ætlanini, men heldur fimm prosent vera alt ov lítið, skrivar DR. Taliban lovar mótstøðu Taliban letur seg ikki ræða av boðunum frá Barack Obama, forseta um, at USA fer at senda 30.000 hermenn afturat til Afghanistan. Tvørturímóti lovar rørslan teimum amerikonsku hermonnunum enn harðari mótstøðu enn higartil, og at uppaftur fleiri amerikanarar fara at koma heim aftur í kistu. Taliban­talsmaðurin Qari Yousuf Ahamdi segði í gjár, at avgerðin hjá Obama at senda enn fleiri hermenn til Afghanistan styrkir stríðshugin hjá Taliban og fer tí eisini at elva til harðari mótstøðu. Neyðugt at skerja norsku alivinnuna Tað er púra burturvið at koyra meiri laks í ringarnar. Tvørturímóti eiga myndugleikarnir at skerja alingina, siga Direktoratet for Naturforvaltning og Norsk Institutt for Naturforskning Mynd: Sunnmørsposten Lisbeth Berg-Hansen, fiski- og alimálaráðharri, vil ikki skerja alingina Mynd: NRK