týsdagur 8. desember 2009síða 4

4 tíðindi Nr. 235 - 8. desember 2009 – Fyri at bjarga bú ­ skapinum og minka føroyska útlátinum av veðurlagsgassum, verða tey lágløntu díkt undir í skatti ímaðan tey væl­ bjarg aðu bara skulu sleppa at betala seg burtur úr øllum, sigur Ingeborg Vinther, forkvinna í Føroya Arbeiðarafelag Skattapolitikkur Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta fara vit aldrin at góð taka. Ingeborg Vinther, for­ kvinna í Føroya Arbeið ara­ felag er greið yvir, at bæði hennara fegna fakfelag og øll onnur fakfeløg hjá teim­ um lág og miðalløntu, standa fyri eini veldugari avbjóðing. Og tann avbjóðingin er at forða fyri, at fólk við lágari og miðal inntøkum, verða druknað í skatti, sum hon málber seg, samstundis sum tey vælbjargaðu bara kunnu betala seg burtur úr øllum. Skatturin hækkast Nú tað treingir saman um fíggjarliga og búskapurin hevur stórt hall, eru røddir farnar at ljóða um, at tað er neyðugt at breiðka skatta­ grundarlagið, sum tað so hábærsligt eitur. Tey, sum meint verður við, er, at skattatrýstið skal økjast fyri at fáa alt at hanga saman. Í hesum sambandi hava politikarar tosað um, at tað er neyðugt at leggja avgjøld á alt møguligt fyri at fáa meiri í landskassan. Fyri at fáa tað at glíða lættari niður, verður tað í summum førum kalla um ­ hvørvisgjøld, sum vit skulu betala fyri at brúka olju og annað umhvørvisdálkandi evni og sum vit skulu betala fyri at keypa bilar, sum dálka meiri enn eitt vist. Ein, sum er heitur tals­ maður fyri at breiðka um skattagrundarlagið, er sjálv ur landsstýrismaðurin í fíggjarmálum, Jóannes Eidesgaard og í hesum sam bandi havur hann í al mennu kjaki í sjón varp­ inum hjá Kringvarpinum beinleiðis nevnt, at onga­ staðni rundan um okkum er bensin og diesel til bilar so bíligt sum í Føroyum og tað er týðuligt, at hetta er eitt øki, har hann kundi hugsað sær at breiðka skatta grund­ arlagið, sum hann málber seg. Láglønt betala meir Men hesum er fakfelags­ sam skipanin, Samtak, púra ósamt í. Samtak er ein sam­ starv ímillum trý stór fak­ feløg, Føroya Arbeiðara fe­ lag, Havnar Arbeiðsmanna­ felag og Føroya Fiskimanna­ felag. – Húsarhaldini við lág­ og miðalinntøkum eru rætti liga illa sperd fíggjar­ liga og tí eiga politikararnir ikki at leggja enn størri byrðar á tey, sigur Ingeborg Vinther í Føroya Arbeið­ arafelag. Hon vísir á, at framm an­ undan hava vit næsthægsta skattatrýst í allari verðini, so at díkja enn meirni skatt á vanliga fólki, átti ikki at komi nøkrum til hugs. Vælbjargað kunnu bara betala Hon sigur, at tí er tað heilt burturvið, at seta umhvørv­ is sgjøld í gildið, sum tosað hevur verið um. Hon staðfestir, at avgjøld­ ini venda tann tunga endan niðureftir, tí tað er sjálvandi nógv tyngri hjá fólki við lág­ og miðalinntøkum at betala avgjøld enn tað er hjá vælløntum fólki. – Sostatt eru avgjøld heilt ótrúliga ósosial og ósoli­ dar isk og tað er ein skatta­ politikkur, sum vit aldrin fara at taka undir við, sigur Ingeborg Vinther. Hon sigur, at hetta fer at føra við sær, at fólk við lág­ og miðalinntøkum verða druknað í skatti. – Men tey, sum hava góð ráð, kunnu framvegis liva og láta, sum teimum lystir, tí hjá teimum ger hvørki frá ella til um ein litur av diesel ella bensini kostar eina krónur meiri ella minni. – Hinvegin hevur ein króna meiri ella minni stór­ an týdning hjá fólki við lægri inntøkum og sostatt koma vit í eina støðu, har tey verða knokkroytt í skatti ímeðan tey við góðari inn­ tøku, kunnu betala seg burtur úr øllum, uttan at tað ger nakran sum helst mun. Loysi veruligu trupulleikarnar Ingeborg Vinther sigur, at politikararnir skuldu heldur loyst teir veruligu trupul­ leikarnar og tað er, at teir hava gjørt almennu fyrisit­ ingina nógv størri, enn eitt lítið samfelag, sum okkara, maktar. Samstundis verður fiski­ ríkidømi fyri milliónir latið reiðarum fyri onki at skalta og valta við, sum teimum lystir. Og tá ið teir ikki tíma meir, kunnu teir selja hela gávuna, teir fingu frá land­ inum og stinga vinningin í lumman, og tað hevur í ávís um førum verið hundrað tals milliónir. Samstundis átalar for­ kvinnan í Føroya Arbeið­ arafelag politikararnar harð liga fyri at teir ikki hava brúkt tey góðu árini til at laga almennu útreiðsl ur­ nar til tær verru tíðirnar, sum máttu koma og til tær inntøkuskerjingar, sum hava verið við niðurskor­ num blokki. …stóri trupulleikin í okkara fíggjarpolitikki er, at inntøkusíðan á fíggjarlógini er alt ov veik....Hægsti marginalskattur hjá okkum er yvir 60% í teimum kommunum við hægsta skattaprosentinum. So henda skrúvan kann neyvan skrúvast so nógv meira, uttan við tí avleiðing, at fólk flyta burtur…… …..Tað verður tí eisini neyðugt at breiðka um skattagrundarlagið, og tað vil uttan iva gera skatta skipanina meira sosiala og samhaldsfasta. Her hugsi eg serliga um møguleikan, sum verður brúktur í øðrum londum eitt nú við skatting av tilfeingi, sum tað almenna letur út ókeypis, og sum onnur kunnu vinna stóran pening av. Men eg hugsi eisini um tað órímiliga í, at vit ikki tora at skatta vanligan vinning, sum samfelagið hevur skapt, og eg hugsi um umhvørvisgjøld. Jóannes Eidesgaard, landsstýrismaður í fíggjarmálum og formaður Javnaðarfloksins, í formansrøðu síni á landsfundi floksins 7. november 2009 Politikarar í Føroy­ um eiga ikki so frægt sum taka spurningin um ognarskatt til viðgerar, tí tað kann ikki koma upp á tal, sigur for­ kvinnan í Føroya Arbeiðarafelag Skattapolitikkur Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Ognarskattur kann slett ikki koma upp á tal í Før­ oyum. Tað staðfestir Ingeborg Vinther, forkvinna í Før­ oya Arbeiðarafelag. Sum tað sæst í aðrastaðni her á síðuni, er forkvinnan í Føroya Arbeiðarafelag hart ímóti ætlanini hjá landsstýrismanninum í fíggjarmálum at seta fleiri avgjøld í gildi fyri at breiðka skattagrundar lag­ ið. Í hesum sambandi hevur spurningurin eisini verðið nevndur um at seta ognar­ skatt í gildi í Føroyum. Men tað er ein spurn­ ingur, sum politikarar ikki so frægt sum eiga at taka upp til kjak, staðfestir for­ kvinnan í Føroya Arbeið­ arafelag. – Tað kann aldrin koma upp á tal í Føroyum, tí tað letur seg ikki gera, sigur hon. Hon heldur, at bæði politik arar og búskapar­ frøðingar hava lyndi til at gloyma, at tað er eitt heilt annað bústaðarmynstur í Føroyum enn tað er í øðr­ um londum. – Í Føroyum hava fólk onki val enn at hvørt húski byggir síni egnu hús, tí her hevur ongin íbúðar­ bygg ing verið, uttan kanska í Havn, har nakrar fáar íbúðir hava verið seld ar fyri okursprís. Samstundis hava fólk betalt skatt av hvørjari krónu, tey hava forvunnið og sum tey byggja húsini fyri. – Úrslitið er, at fólk stríð ast við rentur og av ­ dráttur heilt upp í pen­ sjóns aldurin, áðrenn tey eiga húsini. Og tað er nógv fyri, at ávísir politik­ arar og búskaparfrøðingar ikki tola at síggja, at eldri fólk skulu kunna eiga síni dýrt goldnu hús, uttan at tosa um at leggja skatt á tey einaferð afturat, tá ið húsini eru goldin. Tey lágløntu skulu druknast í skatti Ongin møguleiki fyri ognarskatti í Føroyum Ingeborg Vinther vil ikki hoyra talan um, at vanlig fólk skulu knokkroytast í skatti ímeðan tey vælbjargaðu bara skulu kunna betala seg burtur úr øllum Norðurlond ganga undan Danmark, Noreg, Svøríki og Ísland eru millum tey fremstu í OECD, tá tað snýr seg um at viðgera blóðtøppar í hjartanum ella heilanum. Tað sæst í einari frágreiðing, sum samanber heilsustøðuna hjá fólki í teimum 30 OECD­londunum, og sum danska heilsumálaráðið hevur kunngjørt. Tølini vísa, at støðugt færri danir doyggja av hjartasjúkum, og frágreiðingin vísir eisini, at framstig eru hend á krabbameinsøkinum. Eitt nú er Danmark tað av OECD­londunum, sum hevur havt ta størstu framgongdina innan bróstkrabbaviðgerð síðani 2002. Størri hvalakvotu Norsku myndugleikarnir ætla at loyva teimum norsku hvalabátunum at veiða munandi fleiri sildrekar næsta ár enn í ár. Í ár høvdu bátarnir loyvi at veiða 885 sildrekar, men bátarnir veiddu bara 484. Kortini hevur Lisbeth Berg Hansen, fiskimálaráðharri, sagt, at ætlanin er at økja kvotuna upp í 1.286 hvalir næsta ár. Sambært einum embætismanni í fiskimálaráðnum er talan um at flyta avlopið av kvotuni í ár til næsta ár. Norges Råfisklag sigur, at hóast myndugleikarnir hava økt kvotuna tey seinastu árini, er veiðan minkað, tí eftirspurningurin eftir tvøsti hevur verið víkjandi.