týsdagur 15. desember 2009síða 2

2 Nr. 240 - 15. desember 2009 tíðindi Samskifti hjá Zaka­ ris Wang í 1964 við eina røð av stjórn­ málamonnum er nú komið út í bók Útgáva Samrøðurnar í bókini Sam­ skifti við stjórnmálamenn 1964 gjørdi Zakaris Wang, í sambandi við at hann skriv aði serritgerð í stjórn­ málafrøði á Århus Uni­ versiteti um viðurskiftini millum løgting og landsstýri undir heimastýrinum. Djúpar samrøður Teir, sum samrøðurnar eru við, hava livað tá fólka­ atkvøðan var í 1946, og hava teir nógv at siga um hesa hending. Harumframt er nógv um, hvussu sam­ ráðingar vóru millum flokkarnar um at skipa landsstýri, og tað var minst líka so spennandi, sum tað kann vera í dag, sigur Zakaris Wang. Fyri nøkrum árum síðani prentaði Sosialurin tvær av hesum samrøðu, ta við P. M. Dam og ta við Jóhan Pet ur Davidsen. Henda seinna vakti mikla øsing, men nú ber til hjá øllum at gera sínar metingar um hvørt nøkur orsøk var til hana. Summar av stjórnmála­ monnunum fekst bert fatur í við brævasamskifti, men tað eydnaðist at fáa djúp­ tøknar samrøður við fyrr­ verandi løgmenninar Krist­ ian Djurhuus og Petur Mohr Dam, sum høvdu nógv áhugavert at siga. Har um framt var bæði samrøða og brævaskifti við Rikard Long, fyrrverandi løgtings­ og landsstýris­ mann, sam røða við Jóhan Petur David sen, løgtings­ mann og fyrr verandi lands­ stýrismann, eins og við Erlend Paturs son, løgtings­ og lands stýrismann. Sam­ røða var við Trygva Sam­ uelsen og Kjartan Mohr, løgtings menn, við J. H. Danbjørg og Jákup í Jákupsstovu, fyrr verandi løgtingsmenn. Harumframt var samrøða við blaðstjóran á Føroya tíðindum, Jens Dam, og nógv brævasam­ skifti var við teir, sum høvdu við hini bløðini at gera. Edw. Mit ens, fyrrver­ andi lands stýris maður, gav nógvar skriv ligar upp lýs­ ingar. Hann var fyrsti skrivstovu stjóri hjá lands­ stýrinum, og long samrøða er eisini við táverandi skriv stovustjóran Johan Djurhuus. Hent tilfar Zakarias sigur, at mesta av hesum tilfari hevur ligið í einari mappu, og helt hann at tað var synd um tað for­ fórst, tí tað er møguligt at onkur kann halda tað í ein ávísan mun kann nýtast sum keldurtilfar til føroysk samfelagsviðurskifti um hetta mundið. Tí hevur hann skrivað bókina og gjørt hana nýtiliga við at hava ein fullfíggjaðan stíl, har tað stendur nær tey fólk, sum nevnd eru í bókini, hava livað. Tað er forlagi Stiðin, sum gevur út Børnini læra at ríma Í nýggja savninum Omma blomma abbi krabbi kunnu børnini nú læra bæði nýggj ar rímur og tær, sum ommur og abbar minnast frá tá tey vóru børn RímuR Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Bókin við stuttliga heitinum Omma blomma abbi krabbi er fyrsta savn av sínum slag á føroyskum við rím um, ramsum, skjaldrum og sangum. Í bókini eru bæði nýggj­ ar og gamlar rímur; ramsir sum børn kenna frá barna­ garðinum, og skjaldur sum ommur og abbar minnast frá teirra barnaárum. Ans fyri málinum Gransking vísir, at børn, sum duga at ríma, fáa ein serligan ans fyri málinum, ein førleika, sum tey kunnu brúka, tá ið tey skulu læra at lesa. Børnum dámar at tosa, syngja og røra seg saman við vaksnum og øðrum børnum, og við rímum og ramsum fáa tey høvi at nýta kropp, mál og hugflog á ein stuttligan hátt. Alt tilfarið í bókini er savnað serliga við máli og mál­ menning í huga. Málsliga menningin er knýtt at, um for eldur ella onnur lesa søgur, siga rímur ella syngja sangir saman við børnunum ­ og gera tað javnan. Litríku tekningarnar í bókini eru nýggjar. Árni Winth­ er hevur teknað. Dentur er lagdur á, at myndirnar skulu lýsa heimliga umhvørvið hjá børnunum. Hannis Egholm hevur gjørt layout, umbrotið og greitt til prentingar. Bókin er ætlað foreldrum, ommum og abbum, barna­ gørðum, vøggustovum, dagrøktum og øðrum, sum eru um børnini. Sissal Maria Rasmus­ sen hevur savnað til far­ ið. Hon hevur seinastu árini arbeitt við børnum og málmenning og kenn ir tí tørvin á tilfari. Í Ommu blommu abba krabba eru 74 ramsur og sangir, harumframt er ein heima síða knýtt at bókini, har øll kunnu geva teirra íkast. Útgev­ arin vónar, at bókin fær folk at minnast aðrar rímur ella aðrar útgávur av rams unum, og at tey so velja at leggja hetta út á heimasíðuna hjá Ommu blommu abba krabba á www.snar.fo. Tað er Føroya Skúlabókagrunnur, sum gevur bókina út. YRkingasavn Nú um dagarnar kemur út nýtt yrkingasavn hjá Lud­ víki Breckmann. Heitið á nýggja savninum er Svartir Svanar. Einar 60 yrkingar eru í savninum, sum við sterkum málrútmum og leikandi orða stevi lýsir bjartar og daprar kenslur, ljós og skugg ar í sinninum hjá einum unglinga heima í Før oyum og burturi í lond­ um. Hesar yrkingarnar eru allar nýggjar og hava ikki verið á prenti fyrr. Men ikki allar eru ókendar, tí yrkjarin hevur lisið nakrar av teim­ um upp við onkur almenn høvi, eitt nú á mentanar­ tiltøkum, kvøldsetum, á ólavsøku og tílíkt, saman við øðrum yrkjarum, tón­ leikararum og sjónleik arar­ um. Hetta er annað yrkinga­ savnið hjá Lúdvíki Breck­ mann. Tað fyrra kom út í fjør, og hevur tað heitið Sálarføði og fevnir um einar 100 yrkingar Yrkingasavnið Svartir svanar er givið út á egnum forlagi. Nýggja yrkingar frá Ludvík Breckmann Fyri aðru ferð roynir Ludvík Breckmann seg sum yrkjara við nýggja yrkingasavninum »Svartir svanar« Norðlandslúðurin á føroyskum Herfyri varð nýggj, føroysk útgáva av tí kendu bókini eftir Petter Dass, Norðlandslúðurin, løgd fram. Tað er Axel Tórgarð, sum hevur týtt hana til føroyskt, og er hon sera løtt at lesa, og er alt í henni so heimligt fyri okkum føroyingar. Forlagið Stiðin gevur út. Kenda bókin »Norðurlandslúðurin« er komin út í nýggjari útgávu Latín fyri byrjarar Bókin Fabula er byrjanarbók fyri tey, sum hava hug at læra seg latín. Bókin er týdd úr donsk­ um, eftir høvundan Tove Niclasen. Fabula hevur staðið sína roynd bæði í tí føroyska og danska skúlaverkinum, og verður nú at fáa í bókabúðunum. Forlagið Stiðin gevur út Við nýggju bókini »Fabula« hava øll nú høvið at læra seg latín »Omma blomma abbi krabbi« er fyrsta bókin av sínum slag við rímum og ramsum á føroyskum Í bókini eru 74 ramsur og sangir, sum børnini skjótt kunnu læra seg uttanat Nógvir av stjórnmálamonnunum, sum Zakaris Wang tosar við í bókini, minnast fólkaatkvøðuna í 1946 og hava nógv at greiða frá um umstrídda málið Zakaris Wang tosar við stjórn­ málamenn