mánadagur 25. januar 2010síða 4

4 tíðindi Nr. 16 - 25. januar 2010 Rækjuvinna Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Trý skip eru eftir í føroyska rækjuskipaflotanum. Tey eru kollfjarðartrolarin, Arc­ tic Viking og leir víks trol ar­ arnir, Havborg og Fríborg. Umborð á hesum trimum skipum eru umleið 60 før­ oyskir rækjumenn. Sambært tølum hjá Før­ oya Fiskimannafelag fyri árið í fjør, lá daglønin um borð á hesum trimum skip um úr 1.766 krónum upp í 2.241 krónur, og mann ingarparturin lá mill­ um 386.000 og 472.000 krón ur. Við frítíðarløn og dag­ studn ingi lá ein miðal hýra um borð á føroyskum rækju skipi í fjør á 489.000 krónum. Jóhan Joensen, formaður í Felagnum Rækjuskip, sig­ ur, at raksturin hjá rækju­ skipum framvegis er tung­ ur. ­ Hinvegin kunnu vit stað festa, at prísirnir á rækj um ikki vóru fyri eins stór um falli, sum prísirnir á øðr um fiskasløgum vóru, tá altjóða kreppan tók seg upp. Hann vísir á, at rækju­ prísirnir hava líka sum stabili serað seg aftur, men sum hann tekur til, kundu rækju menn sjálvsagt ynskt sær, at prísirnir vóru kom­ nir enn longur upp. ­ Raksturin er framvegis tungur, og ilt er at spáa um út litini. Vit vóna tó, at rækju vinnan, sum árini gan ga, aftur fer at gerast ein betri lønandi vinna, sig­ ur Jóhan Joensen, formaður í Felagnum Rækjuskip. Vit kunnu leggja aftrat, at før oyski rækjuflotin er nógv tódnaður í einum 10­15 ára skeiði. - Tað hevur sín týdning fyri rækju- skip ini, at tey hava møgu leikan at leggja inn í kanadiskar havn ir, men tey, sum missa mest við stongsl i num, er lokala øk i ð í Ný Foundlandi, sum letur skipunum veit ing ar, lossarar og gloymslurnar. Virk- sem ið, sum før oysku rækjuskipini hava skapt í Ný Found- landi, hevur ikki havt ongan týdn- ing fyri økið, sig ur formaðurin í Felag- num Rækjuskip Rækjuvinna Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Kanada hóttir nú aftur við at steingja sínar havnir fyri føroyskum fiskiskipum. Í fráboðan siga myndug­ leik ar nir í Kanada, at havnir nar verða stongdar frá 15. februar í ár at rokna, um føroyingar ikki vilja ganga undir avtaluna, sum lond ini í NAFO hava gjørt um býtið av rækjukvotunum í altjóða sjógvi á Grand Bank, øki 3L, sum tað verð ur rópt. Tað er Danmark, sum um boð ar Føroyar og Grøn­ land í NAFO, men danir hava tikið støðu føroyinga og grønlendinga til eftir­ tekt ar. Loyvd ósemja Føroyar vilja ikki góðtaka být ið, ið NAFO­londini hava gjørt, sum tillutar Før­ oyum umleið 300 tons av rækjum á hesum leiðum. Reglurnar í NAFO eru, at limalond kunnu mótmæla av gerðum, sum felags skap­ ur in kemur til, og tað er so leiðis ikki ólógligt – um vit so kunnu siga – at vera ósamdir um tilmæltu kvotur nar í altjóða sjógvi á Grand Bank. Tá Føroyar aftur í ár hava til lutað sær eina kvotu upp á góð 3.000 tons, fer Kanada eftir øllum at døma at steingja sínar havnir fyri føroyskum fiskiskipum. Sum skilst, fevnir stong s­ ul in ikki bara um føroysk fiski skip, men eisini um grø n lendsk fiskiskip, tí hvør ki Føroyar ella Grøn­ land vilja góðtaka nevnda býtið. Jóhan Joensen, formaður í Felagnum Rækjuskip, sig­ ur, at av teimum stívliga 3.000 tonsunum, sum Føroyar hava tillutað sær, kun nu grønlendsk rækju­ skip fiska tey 480 tonsini, soleiðis at føroyski parturin, sum eftir er, verður 2570 tons. ­ Avgerðin hjá føroyskum myndugleikum er í samráð við teir, sum eiga rækju­ skipini og soleiðis eisini í sam ráð við Felagið Rækju­ skip, sigur hann og leggur aftrat, at tá veljast skal ímill um kvotur og havnir á hes um leiðum, fellir valið heilt avgjørt á kvoturnar. Formaðurin vísir á, at sjálv andi hevur tað ein ávís an týdning, at skipini kun nu sleppa inn í kanad­ isk ar havnir, men tá valið stendur millum kvotur og havn ir, er eingin ivi. Vanliga hava føroysku rækju skipini verið inni í Bay Roberts í Ný Found­ landi, har tey hava lagt veið ina upp og hava keypt veit ingar. ­ Tey, sum missa mest við stongslinum, er lokala vinn an í Ný Foundlandi ­ tey, sum lata skipunum veit i ngar, lossarar og gloymsl ur nar. Virksemið, sum føroysku rækjuskipini hava skapt í hesum øki, hev ur ikki havt ongan týdn­ ing fyri lokala økið. Spurdur, hvat stongsulin merkir fyri Grønland, sigur Jóhan Joensen, at her hevur hann lítlan og ongan týdn­ ing. ­ Kvotan hjá Grønlandi er ein túrur hjá einum rækju skipi, og tá túrur er lok in, siglir skipið kortini av leiðini, leggur hann aftrat. Søgulig rættindi ­ Orsøkin til, at Føroyar ikki vilja góðtaka býtið av rækju kvotunum í altjóða sjógvi á Grand Bank er, at vit meta okkum eiga størri søgulig rættindini á hesum leið um, enn nevnda býtið gev ur okkum. Jóhan Joensen vísir á, at føroyingar vóru teir fyrstu, sum fóru at fiska rækjur á hesari leið tíðliga í ní ti ár­ unum, og tí meta føroyskir rækjumenn seg eiga størri rættindi, enn NAFO vil lata okkum. ­ Hinvegin hava okkara myndug leikarnir valt at regulera kvotuna á Grand Bank, øki 3L, eftir TAC­ num í økinum, leggur hann aftrat. Rækjurnar á Grand Bank eru góðar, bæði í stødd og dygd, og vit kunnu soleiðis siga, at tær eru næst bestar eftir stóru og góðu rækjur­ nar í Eysturgrønlandi. Kanada hevur áður stongt sínar havnir fyri føroyskum fiskiskipum. Hin 1. mars í ár eru tvey ár, síðan landið læt havnirnar uppaftur, og nú bendir so alt á, at nýggj­ ur stongsul verður frá 15. februar 2010 at rokna. Stongsulin fevnir tó ikki um neyðhjálp. Einir 60 føroyingar hava hýru í rækjuvinnuni Ný Foundland verður harðast rakt av stongsli Arctic Viking, sum her liggur nýmálaður við vestaru bryggju í Havn, roynir í løtu í altjóða sjógvi á Grand Bank, og har fer skipið at gera hendan túrin lidnan. Havborg er í Eysturgrønlandi, og Fríborg er á veg av Flemmis Kap til Eysturgrønlands Betri eftirlit við bretum Myndugleikarnir í Bretlandi kanna nú møguleikarnar fyri at lata ómannað flogfør hava eftirlit við landsins borgarum. Millum annað verður sagt, at flogførini kunnu hjálpa myndugleikunum í sambandi við mótmælisgongur, ferðslutrupulleikar og stuldur. Bretska verksmiðjan BAE Systems ger ómannað flogfør til hernaðarlig endamál, og sum amerikanarar brúka í Afghanistan og Pakistan. Men skjøl, sum blaðið The Guardian hevur fingið innlit í, vísa, at verksmiðjan arbeiðir við at menna flogfør til sivila nýtslu, og at ætlanin er at brúka tey, tá teir olympisku leikirnir verða í London í 2012. Leggur norðmenn undir hykl Norðmenn hugsa bara um egin áhugamál, tá tað ræður um at gagn­ nýta stovnarnar av makreli og rossamakreli. Tað sigur formaðurin í uppisjóvarvinnufelagnum í Hirtshals, Christian Olesen, við Intra­ Fish. Hann vísir millum annað á, at norðmenn eru í øðini um, at íslendingar hava tillutað sær sjálvum makrelkvotu uttan samtykki frá hinum londunum. Christian Olesen sigur, at norðmenn brúka júst somu mannagongd, tá tað snýr seg um rossamakrelin. Hann sigur, at roosamakrelveiðan hjá ES­skipum hevur verið avmarkað í mong ár, men at ongar avmarkingar eru í Noregi.