fríggjadagur 9. apríl 2010síða 51

51 Fríggjadagur 9. apríl 2010 Sosialurin Tað latínska orðið fyri synd er «crimina», og kynsligur ágang ur er bæði synd og brot s verk. Tann katólska kirkjan setir stór krøv til sín­ ar prestar um eitt nú reinleika, men av náttúru eru vit øll líka. Tað er eitt vónbrot, men kemur k o r t i n i ikki óvart á, at ei­ s i n i prest ar eru syndarar. Ágang­ ur ímóti børnum er tað ringasta, og serliga tá tann, sum fremur ágangin, hev­ ur fingið barnið litið upp í hendurnar. Teir seku ábyrg ja st persón li ga og skulu hava sína revsing, bæði hesu­ meg in og hin u meg­ in. Men biskupar, sum flyta slíkar brots menn í onn­ ur størv, eru eisi­ ni sekir. At tað kort ini er hent vísir, at tað hevur verið havt størri týdning at verja illgerðarmannin heldur enn offur hansara. Biskuparnir hava ofta flutt prestar, sum hava havt kynsligt sam­ band hóast teirra sølibat, men tað syndarliga er, at fleiri biskupar hava nýtt sama framferðarhátt, tá prest ar hava gjørt seg sekar í kynsligum ágangi. Har­ afturat er tað ein sannroynd, at tílík revsing hevur sjáldan havt nakran bata við sær. At hetta eisini er pávans upp­ fatan sæst týðiliga í brævi han sara til tað írska fólkið. Pávin Men hvat við pávanum sjálvum? Eg dugi ikki at siga, hvussu hann gjørdi, tá hann var biskupur í München, men í Rom hevu hann sitið við tí evsta valdinum í júst slíkum mál um. Sum Ratzinger kardi­ nalur stóð hann á odda fyri tí máttmikla ráðnum, sum fekk ábyrgdina av at kanna og viðgera øll tey mongu mál ini um kynsligan ágang í katólsku kirkjuni í USA. Tað var eisini hetta ráðið, sum fekk í lag eina skipan, sum gev ur kirkjuni heimild til at koyra prestar úr starvið, um teir eru undir illgruna fyri kynslig brotsverk. Við Ratz inger kardinali sum leiðara fekk ráðið kirkjuna at góðtaka, at ráðið skal kunn­ ast um hvørt einstakt mál, so skjótt illgruni er um ágang. Miðlarnir og kirkjan Men hví hevur Vatikanið dugað so illa at hand fara fjølmiðlarnar í orða skifti­ num um tann kynsliga ágang in innan kirkjudyr? Tað tykist, sum at kurian ­ hóv ið ­ í Vatikaninum hevur ikki evni ella førleika til at sam skifta við fjølmiðlarnar og teirra hugsunarhátt. Kirkj­ an liggur ofta sjóvarfallið av sær, fer ofta í verjustøðu og er skjót at leggja fjøl miðl ar­ nar og onnur undir ágang. Á páskum hevði pávin ein møgu leika at siga okkurt í teirri siðbundnu prædikuni, men tað gjørdi hann ikki. Ístaðin fyri lat hann kardinalin Sodano sleppa at lýsa alt sum eina herferð ímóti kirkjuni. Aftaná fevddi pávin kardinalin. Tað skal hann sambært siðvenjuni, men hesaferð kendist tað, sum at pávin var serliga fegin um hesa siðvenjuna. Snævurskygni Tann katólska kirkjan hevur onga siðvenju, hvat opinleika við víkur, og starvsfólkamál eru sum vera man loynilig. Men leiðslan í Vatikaninum hev ur tann trupulleika, at hon hon uppfatar seg sjálva sum tað týdningarmesta, og at heimurin er eitt annað stað. ­Men eins og Jesus tváð­ aði føtur apostlanna skulu kirkjunnar leiðarar tæna øllum øðrum, og tí eru tað heimurin uttanfyri og leikfólkið, sum eru tað týdn­ ing armikla og ikki hóvið í Vatikaninum. Sum eg fleiri ferðir havi sagt í Vati­ kani num: ­Tað er ikki ein trupulleiki fyri heimin, um tit ikki leggja í at sam skifta við hann. Tað er har aftur­ ímóti ein trupulleiki fyri tykk um! Pávin sjálvur tykist ikki skilja hugsunarháttin hjá fjøl miðl unum, og tað er held ur ikki líkt til, at hann legg ur stórvegis í at skilja miðl ar nar. Hann er ein sera dugna ligur guðfrøðingur og harafturat gløggur, men hev ur ta uppfatan, at tað finnast bara torskild svar upp á torskildar spurningar, sum hann sjálvur hevur sagt um fjølmiðlarnar einaferð. Hesi torskildu svarini síggj­ ast eisini í brævinum frá pávanum til tað írska fólkið, og tað heldur pávin eftir øll­ um at døma vera betur enn at siga nøkur væl vald orð í páskaprædikuni, tá allur heimurin lurtar. Men tann møgu leikin fór! Napoleon keisari, sum setti pávan í varðhald og fór við kirkjuni, sum honum lysti, segði einaferð við ein kardi nal: ­Eminense, vita tygum ikki, at eg havi vald til at oyði leggja kirkjuna. ­Jú, svaraði kardinalurin, men tað hava vit sjálvir roynt í 1800 ár, men til fánýtis! Katólska kirkjan í kreppu Hvussu ber tað til, at tann katólska kirkjan hevur loyst trupulleikarnar við kynsligum ágangi við at flyta prestar í onnur størv uttan at tryggja sær, at ágangurin skuldi endurtaka seg? Tað spyr Janne Haaland Matlary, professari í statsvísindi við lærda háskúlan í Oslo, í blaðgrein. Sjálv hevur hon arbeitt sum diplomatur fyri ta katólsku kirkjuna í ST-høpi og verið limur í pávaráðnum fyri rættvísi og friði Janne Haaland Matlary Janne Haaland Matlary heldur, at Benedikt pávi átti at brúkt páskaprædikuna sum eitt høvi til at siga nøkur væl vald orð um kreppuna í kirkjuni, men tað gjørdi hann ikki Mynd: Reuters pávin bispur Fyrrverandi katólski biskupurin í Tróndheimi Georg Müller hevur viðgingið seg sekan í at hava misnýtt ein altardrong kynsliga. Rættarliga er málið fyrnað Mynd: Aftenposten