mánadagur 26. apríl 2010síða 7

7 Mánadagur 26. apríl 2010 · Nr. 73 Sosialurin heilt stutt tíð til Húsa láns­ grunnurin rent seg fíggjar­ liga fastan. ­ Sum nú er, sær tað út til, at Húsalánsgrunnurin bara skal veita lán, til tey endamál, sum vanligu bankarnir ikki vilja fíggja. ­ Var nøkur inntøka av hesum lánum, høvdu pen­ inga stovnarnir eisini vilja fíggjað tey. ­ Ongin fyritøka hann halda fram við ongari inn­ tøku og tí verður hetta endin á Húsalánsgrunninum, sigur Páll Poulsen. aki@sosialurin.fo Óneyðug lógar­ broyting Páll Poulsen sigur, at vil samgongan Húsaláns­ grunnin at veita orkulán, lán til bústaðarstovnar og annað, er tað púra óneyðugt at broyta lógina. Vit hava longu, sum er, heimild til at veita hesi sløgini av lánum. ­ Tí meti eg, at einasta enda mál við ætlaðu lógar ­ broytingunum er, at forða Húsaláns grunni num í at veita vanlig set húsalán. Annars ivast hann í um tað ikki bara er ein sápubløðra, at Húsa láns­ grunnurin skal lata ser lig orkulán. ­ Øll nýbygd hús hava helst alternativar orku­ skipanir. Men trupul leikin við teim um alternativu orku keldu num er bara tann, at enn eru ongar kanningar, sum vísa, hvat loysir seg best í Føroyum, um tað eru hitapumpur, berg hiti, sólhiti, ella hvat tað skal vera. ­ Áðrenn hetta er kann­ að í Føroyum, vita vit ikki um íløgan yvir høvur vinnur seg inn aftur. ­ Tí er tað skeivt at læna pening til slík enda­ mál, fyrrenn tær kann ing­ arnar eru gjørd ar. Eitt annað er so tað, at tað er rættiliga dýrt at skifta frá oljufýri til alter­ nativar orkukeldur og tað er ikki væntandi, at fólk í fýrati, ella fimm ti áru num, ella eldri, fara at seta seg í stóra skuld fyri at fara til alternativa orku, vissi tað tekur 20­30 ár at vinna íløguna inn aftur. ­ Ongin fer at taka lán til eina íløgu, sum ikki betalir seg, sigur stjórin í Húsalánsgrunninum. hjálpa húSaeigarum Ein sápu­ bløðra Grundgevingin hjá sam­ gong u ni fyri at lógin um Húsa láns grunn in nú skal broyt ast, er, at her eftir skal grunnurin læna til íbúða feløg og íbúðastovnar og aðra alternativa bygging. Harumframt skal grunn ur in veita orkulán. ­ Tað er óneyðugt at broyta lógina fyri at Húsa lánsgrunnurin kann veita hesi sløg av lánum, tí tað kunnu vit, sum er, sigur Páll Poulsen, stjóri í Húsa lánsgrunninum. ­ Bæði Húsaláns grunn­ ur in, Íbúðagrunnurin í Bjálv ing ar grunnurin hava víst í verki, at lóg­ gáv an, vit longu hava, er ikki forð ing in fyri at fáa í gongd bygg ing av alter­ nativum bú støð um til ymiskan tørv. Tvørtur ímóti eru hesir grunnar júst tey røttu amboðini til at gjøgn um­ føra hesi tiltøk, sum sa m­ gongan eftirlýsir. Tí staðfestir stjórin, at tað er snøgt sagt skeivt, tá ið samgongan staðfestir, at tað er neyðugt at broyta lógina so grundleggjandi, legg ur hann afturat. Tó viðurkennir hann, at tillagingar skulu til í lóg um og kunngerðum um Húsalánsgrunnin, men at broyta lógina grund leggj andi, er óneyðugt. Til nýbygging og keyp av set húsum kann grunnurin veita lán upp í 80% av met­ ing ar virðinum til sethús upp í 105 fermetrar, 70% av metingarvirðinum til set hús úr 105 fermetrum upp til og við 120 fermetrar, 60% av metingarvirðinum til sethús úr 120 fer metr­ um upp til og við 135 fermetrar og 40% av met­ ing ar virðinum til sethús úr 135 fermetrum upp til og við 150 fermetrar, av tí mestu upp hædd, sum stýrið áseti r. (mestuupphæddin er met ing ar virðið á húsunum, blm) Sethús størri enn 150 fermetrar kunnu í ser lig um førum fáa lán úr Húsa láns­ grunni num. Til nýbygging og keyp av íbúð kann grunnurin veita lán upp í 90% av met­ ing ar virðinum upp í 105 fermetrar og 80% av met­ ing ar virðinum, um íbúð in er størri enn 105 fer metr ar, men minni enn 120 fer metr­ ar, av tí mestu upp hædd, sum stýrið ásetir. Til at keyp av húsum og íbúðum, eldri enn 10 ár, kann grunnurin veita lán eft ir somu reglum sum í nr. 3 og nr. 4. Er keypsprísurin hægri enn metingarvirðið, lækk ar lánsupphæddin úr grunninum við 15% av lánsupphæddini fyri hvørj­ ar byrjaðar 50.000,­ kr., hús ini ella íbúðin verður dýrari. Páll Poulsen, stjóri í Húsa láns grunninum sigur, at tað einasta rætta er at av taka støddarkrøvini, so at grunn urin einans veitir lán eftir kostnaðinum og ikki eftir, hvussu stór húsini eru. Hann dugir ikki at síggja nakra meining í hesum av­ mark ingum. ­ Verða eini hús upp á 105 fe r metr ar bygd úr gulli, ber sakt ans til at fáa kostnaðin og virðið upp. Hann sigur, at Húsa­ láns grunnurin hevur fleiri ferðir biðið politiska myndug leik an um at taka av mark ing arnar av, men tað hevur viljin ikki verið til. Hann sigur, at Húsa­ láns grunnurin fær javnan fyri spurning um at fíggja set hús. Men ofta fáa tey lítið gjørt, tí tey renna seg so ofta í støddarmarkið. Avmarkingar forða kapping 4,5% Húsalánsgrunninum leggur seg eftir, at hava eina so bíliga bústaðarfígging sum møguligt. Í løtuni er bústaðarrentan hjá húsalánsgrunninum, 4,5% fyri 1. veðrættarlán og 6,5% fyri onnur veðrættarlán. Hetta er meiri enn eitt prosent lægri renta, enn bankarnir krevja. Stjórin í Húsalánsgrunninum er vísur í, at tann lága rentan hjá grunninum ger sítt til, at rentan av bústaðarlánum hóast alt ikki er hægri enn hon er.