fríggjadagur 11. januar 2002síða 7

12 Nr. 7 - 11. januar 2002 Úr Norðurlondum: Stríð um fyrivarni Í Danmark hevur Per Stig Møller, uttan- ríkisráðharri loypt øði í grindina, tí hann hevur gjørt seg til tals- mann fyri, at stjórnin skal skipa fyri fólka- atkvøðu næsta ár um tey trý fyrivarnini, sum Danmark hevur í ES- samstarvinum. Talan er um tað rættarliga samstarvið, felags verju og felags gjald- oyra. Uttanríkiráðharrin heldur, at fólkaatkvøð- an skal haldast næsta ár, men tað kemur ikki upp á tal, sigur Pia Kjærsgaard úr Danska Fólkaflokkinum. Hon krevur, at forsætisráð- harrin skal seta uttan- ríkisráðharran upp á pláss, og at alt tos um at seta fyrivarnini úr gildi verður lagt í nið- astu skuffu. Mona aftur í eldinum Svenski ráðharrin, Mona Sahlin, er enn einaferð komin í and- glettin. Fyrr hava svenskir fjølmiðlar av- dúkað, at hon hevði nýtt sítt ráðharrakre- dittkort til privatar út- reiðslur, og nú hevur Aftonbladet avdúkað, at Mona Sahlin er í so sein at rinda sínar rokningar. Blaðið hev- ur m. a. prógvað, at ráðharrin fleiri ferðir hevur verið hótt við innkrevjing, áðrenn hon hevur goldið. Aftonbladet hevur seinastu dagarnar spurt sínar lesarar, um tey hava álit á Monu Sahlin. Áhugin var stórur, og svarið var ógvuliga greitt. Tús- undtals fólk gj ørdu vart við seg, og av teimum svaraðu 81 prosent, at tey høvdu ikki álit á ráðharran- um. UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Kavarar fingu endurgjald Norska oljufelagið Statoil hevur játtað 27 kavarum endurgjald. Teir fáa 750.000 norskar krónur í part. Teir 27 kavararnir fingu endurgjald fyri skaða, sum teir fingu, tá teir kavaðu fyri Statoil í Norðsjónum í árunum frá 1965 til 1990. Statoil hevur sagt, at felagið heldur seg ikki hava løgfrøði- liga skyldu at rinda kavarunum endurgjald, men at felagið hinveg- in heldur seg hava eina moralska skyldu í mál- inum. Kavarar, sum halda seg hava rætt til endur- gjald, kunnu søkja til 1. februar, so tað er einki at ivast í, at fleiri kavarar afturat fáa endurgjald. Gott ár hjá Volvo Síðani amerikanska Ford Motor Company keypti svensku bil- verksmiðjuna Volvo, hevur Volvo ikki al- mannakunngjørt egn- an roknskap, men sambært svenskum bløðum hevði Volvo sjey milliardir svensk- ar krónur í avlopi í 2001. Tað er ein milli- ard krónur meira enn árið fyri. Volvo seldi í fjør næstan 420.000 bilar bilar fyri 130 milli- ardir svenskar krónur. USA er tann besti marknaðurin, og amerikanarar keyptu í fjør 123.000 Volvo- bilar. Næstbesti mark- naðurin er tann svenski heimamarkn- aðurin, sum keypti umleið 57.000 bilar frá Volvo í fjør. Tað góða úrslitið hjá Volvo kemur uttan iva Ford væl við, tí ameri- kanska felagið hevur havt stórar trupulleikar í seinastuni við halli og nógvum uppsagn- um. Amerikanski uttan- ríkisráðharrin fer at royna seg sum semingsmann í stríðnum millum India og Pakistan. Samstundis hevur pakistanski forsetin boðað frá einari sera týðandi røðu ÚTLAND Árni Joensen Amerikanski uttanríkisráð- harrin, Colin Powell, hevur gjørt av at royna seg sum semingsmann í stríðnum millum India og Pakistan. Powell hitti mikudagin indiska innanríkisráðharr- an, Lal Krishna Advani, í Washington. Hann greiddi hann indiska ráðharranum frá ætlanum sínum og amerikansku hugsjónun- um, men tað var ikki líkt til, at Advani var stórvegis hugtikin av tí, hann fekk at vita. Eftir fundin segði Ad- vani, at pakistansku mynd- ugleikarnir hava ikki gjørt nóg mikið fyri at loysa kreppuna. Hann nevndi m. a., at nógvir av teimum muslimsku yvirgangs- monnunum ganga fram- vegis leysir, hóast India hevur kravt, at teir verða tiknir. India metir teir víðgongdu muslimarnar í Kashmir sum yvirgangs- menn, meðan pakistanar vanliga rópa teir frælsis- stríðsmenn. Týðandi røða Enn er ikki greitt, nær tað verður, men bæði í Paki- stan, India og aðrastaðni bíða politikarar og onnur eftir einari røðu, sum pakistanski forsetin, Pervez Musharaf, fer at halda. Røðan verður send bein- leiðis í útvarpi og sjón- varpi, og talsmaður forset- ans hevur sagt, at forsetin fer at skjóta upp, hvussu endi skal fáast á yvirgang- inum í Kashmir. Nakrir amerikanskir po- litikarar, sum hittu Musha- raf fyrr í vikuni, siga, at røðan fer ikki einans at bøta um viðurskiftini millum Pakistan og India, men at hon eisini fer at broyta søgu Pakistans. – Eftir at hava tosað við Musharaf eru vit vorðnir sannførdir um, at hann fer at beina fyri yvirganginum, og at Pakistan verður eitt annað samfelag enn í dag, segði ein av teimum ameri- kansku politikarunum, senatorurin John McCain. Indiskir talsmenn hava váttað, at eisini í New Dehli bíða politikararnir í spenningi eftir røðuni hjá pakistanska forsetanum. Powell skal royna semju Colin Powell tosaði mikudagin við indiska innanríkisráðharran, Lal Krishna Advani, um kreppuna millum India og Pakistan. Nú ætlar Powell at royna seg sum semingsmann Genturnar, sum ganga í skúla í Holy Cross Primary School í Belfast, eru aftur vorðnar miðdepil í stríðnum millum protestantar og katolikkar ÚTLAND Árni Joensen Tey flestu munnu minnast myndirnar av teimum grát- andi skúlagentunum í býarpartinum Ardoyne í Belfast, sum hóast vardar av løgregluni vórðu fyri ógvusligum ágangi, tá tær vóru á veg í skúla ella á veg aftur til hús eftir skúlatíð. Protestantarnir vildu ikki lata genturnar ganga ígjøg- num eina gøtu, tí tey flestu, sum búgva har, eru pro- testantar. Hetta var seinasta heyst, men seinastu tíðina hava genturnar fingið frið at ganga til og úr skúlanum. Men so er ikki longur. Mikudagin forðaðu óðir protastantar teimum ka- tólsku gentunum at sleppa heimaftur úr skúlanum. Foreldrini komu gentunum til hjálpar, og so brustu partarnir saman. Løgreglan varð boðsend, men tað hjálpti ikki stórvegis. Ein løgreglumaður noyddist á sjúkrahús, og ein bilur hjá løgregluni fór upp í royk, tá onkur tveitti eina bensin- bumbu eftir honum. Ben- sinbumbur vóru ikki ein- asta vápnið, tí fleiri høvdu skammbyrsu uppi á sær. Løgreglan í Belfast held- ur, at stríðið um skúlavegin hjá teimum katólsku gent- unum er kyknað aftur, tí protestantarnir leggja nak- rar katolikkar undir at hava órógvað eitt protestantiskt minningarhald fyri nøkrum døgum síðani. Gjáranátina brast rættiligur bardagi á, og fleiri fólk fingu skaða. Fleiri vórðu eisini tikin. Genturnar í Holy Cross Primary School vóru ikki í skúla í gjár, tí skúlastjórin helt seg ikki kunna veita teimum nóg góða trygd í skúlanum. Skúlabørnini, sum ikki kunnu ganga í skúla C M Y K 13 12