hósdagur 24. januar 2002síða 12

22 Nr. 16 - 24. januar 2002 Nr. 16 - 24. januar 2002 23 Í hesum døgum há- tíðarhalda grannar okkara orknoyingar 25 ára dagin fyri byggingina av oljuterminalinum Flotta, sum higartil hevur tikið ímóti 100 mill. tunnum av ráolju frá Foinaven feltinum skamt frá okkara marki. OLJUMENNING Jan Müller Hóast teir í mongum sýnast okkum langt burturi og okkum óviðkomandi, so eru Skotland og oyggjarnar, Hetland og Orknoyggjar kortini okkara næstu grann- ar, og stórhendingar har, kunnu eisini hava týdning fyri okkum, sum eitt nú tá stórar oljukeldur verða funnar og stórar útbygg- ingar fara fram í hesi vinnu. Og hóast mong av okkum ikki geva útviklinginum hjá hesum næstu grannum okkara stórvegis ans í løt- uni, so kann júst hann verða okkum til gagns í framtíð- ini. Tí oljufund og útbygg- ingar har vilja uttan iva eisini seta ringar í vatnið, sum røkka til okkara. Tann var tann tíð, tá oljuvinnan varð avmarkað til Norðsjógvin, og har hon sýntist okkum fjar og óvið- komandi. Men so flutti hon seg longur vestur eftir og nærkaðist okkara sjóøki. Og síðani farið varð undir leita eftir kolvetni her hjá okkum eisini eru vit brád- liga vorðin ein náttúrligur partur av einum nógv størri øki – av eini størri menn- ing. Meðan vit føroyingar bíða eftir úrslitunum av fyrsta oljufundinum, hava grannar okkara skjótt 30 ár á baki í hesi vinnu. Og tað er ikki so langt síðani, at teir fóru at tosa um, at nú fór at ganga móti endanum. At skjótt fór oljan fór at verða uppi. Tey túsundtals fólkini, sum fingu sítt dagliga breyð í hesi vinnu, kendu óttan á sær. Tey fóru helst at missa arbeiði, og endin fór at blíva, at økini her í útjaðaranum í Skot- landi, Hetlandi og Orkn- oyggjum fóru at missa sítt vinnuliga fótafesti. Men gongdin hevur so kortini víst seg at blíva ein onnur. Og hetta fegnast tey um. Nýggj oljufund og nýggjar útbyggingar hava aftur sett hesar grannar okkara í brennidepilin, tá tað um framtíðar oljuvinnu ræður. Nú um dagarnar kundu íbúgvararnir á Orknoyggj- um hátíðarhalda 25 ára dagin fyri byggingini av oljuterminalinum í Flotta. Eftir at hava gjørt fyrireik- ingar til at rigga av eftir eina ríka oljutíð í eina fjórðings øld er gongdin nú brádliga vend 180 stig. Við oljufundunum vestan fyri Hetland er lív komið í aftur á Flotta, sum hvørja viku tekur ímóti stórum nøgdum av ráolju frá Foinaven oljufeltinum skamt frá føroyska markinum. Og tað er greitt, at orknoyingar seta stórar vónir til ta leiting, sum nú fer fram í grannalagi teirra. Oljukeld- urnar á Atlantsmótinum eru bert eitt hanagleif frá tí oljuhavn, sum teir eru so ernir av, og koma hesar kenslur eisini til sjóndar, nú Fottaterminalurin hevur 25 ár á baki. Í hesum sam- bandi hevur operatørfelagið Talisman latið sjúkrahúsin- um í Balfour ein stóra peningagávu, sum skal brúkast til at nútímansgera tað. Hini feløgini, sum reka terminalin eru Agip, sum vit eisini kenna frá føroyska landgrunninum og Intrepid Energy North Sea, eitt felag, sum hevur fingið leitiloyvi í Hvítu sonuni á bretskum øki. Oljuterminalurin á Flotta varð tikin í nýtslu í 1977 av táverandi orkumálaráðharr- anum Tony Benn. Tá visti eingi, at olja fór at verða funnin vestan fyri oyggjar- nar. Undir hátíðarhaldinum segði stjórin í Talisman, at teir høvdu ætlanir um at halda lív í oljuterminalin- um í enn eina fjórðings øld. Higartil eru 2,2 milliardir tunnur av olju umframt stórar nøgdir av gassi út- fluttar frá Flotta til rafina- ríir í Europa og USA. Meira enn 6000 tangaskip hava verið eftir last. Til- samans 100 mill. tons av olju frá Foinaven eru land- aður á Flotta hesi seinastu nógvu árini. Tað er greitt, at íbúgvar- arnir á Orknoyggjunum eisini fylgja væl við leit- ingini á føroyska land- grunninum. Tí eins og het- lendingar hava vónir um, at møgulig føroysk olja verð- ur flutt til teirra oljutermi- nal í Sullom Voe ynskja orknoyingar og oljufeløgini har eisini, a “føroyska” olja kemur til Flotta. Tað er ikki so langt síðani, at Eyðun Elttør, landsstýrismaður og onnur umboð úr Føroyum, vitjaðu í Flotta og har sóu, hvønn týdning ein oljuhavn av hesum slag hevur fyri eitt lítið oyggjasamfelag. Tað er tí greitt, at útviklingurin eitt á øllum Atlantsmótinum hevur stóran áhuga fyri bæði føroyingar og orkn- oyingar, sum komandi árini helst fara at hava nógv størri samvinnu. Nýggja Norrøna fer so eisini at gera sítt til at byggja brýr millum oyggjasamfeløgini. Orknoyingar seta álitið á Atlantsmótið Oljuterminalurin í Flotta á Orknoyggjum hevur havt stóran týdning fyri lítla oyggjasamfelagið seinastu 25 árini. Nú verður tosað um at leingja livitíðina hjá oljuhavnini við 25 árum aftrat Umframt olju frá Atlantsmótinum verður olja frá fleiri feltum eystan fyri flutt til flotta Framleiðlsu- og goymsluskipið Petrojarl Foinaven og flutningskipið á Foinaven feltinum, ið eiga stóran part av lívinum í Flottaterminalinum á Orknoyggjum Avgjørt er at leggja oljuleiðing frá risastóra Clairfelt- inum til Hetlands. Hetta kann fáa týdning fyri møguliga føroyska olju. Hetlendingar síggja hetta nevniliga sum ein møguleika at fáa “føroysku” oljuna til Sullom Voe OLJUMENNING Á ATLANTSMÓTINUM Jan Müller Nakað norðan fyri Orkn- oyggjar liggur ein annar oyggjabólkur, Hetland. Í oljuhøpi eyðkennir tað hes- ar báðar oyggjarbólkarnar, at her finnast tvær risa- stórar oljuhavnir, terminal- ir. Olja frá bretsku keld- unum í Norðsjónum og á Atlantsmótinum verður við skipum og oljuleiðingum flutt til lands, á Orkn- oyggjum til Flotta og í Hetlandi til Sullom Voe. Tað er ikki so langt síðani, at lagnan hjá báðum hesum oljuhavnum og hekk í einum klønum tráð. Væntandi oljufund gjørdu, at áhugin fyri at brúka terminalarnar minkaði. Men so skuldi alt brádliga fáa eina aðra vend. Nýggj oljufund og betri tøkni til at kunna fáa meira burtur úr verandi goymslum hava givið bæði hetlendingum og orknoyingum nýggjar vónir. Herfyri varð ein gassleið- ing løgd frá Foinaven og Schiehallion feltunum til Sullom Voe í Hetlandi og víðari til Magnus-oljufeltið norðaliga í Norðsjónum. Hetta eru fyrsta royndin við infrastrukturi á Atlants- mótinum. Gass verður flutt til lands og víðari til Magn- us, har tað verður sprænt niður í undirgrundina, fyri at økja um trýstið. Harvið fæst meira olja upp úr goymslunum. Henda gass- leiðing kann hugsast at fáa týdning fyri møgulig gass- fund í føroyskum øki. Olja frá Clair Tann stórsta hendingin í frálandavinnuni á Atlants- mótinum vestan fyri Het- land í mong ár er annars av- gerðin at gera milliarda- íløgur í at fara undir framleiðslu frá risaastóra oljufeltinum Clair, ið varð funnið fyri 25 árum síðani. Ikki fyrr enn í dag er tøknin so mikið útviklað, at tað er vorðið lønandi at taka tungu oljuna upp. Nú er so avgjørt at leggja eina oljuleiðing á havbotnin til Sullom Voe í Hetlandi. Hetta hevur skapt nýtt bjartskygni í Hetlandi, sum frammanundan tekur ímóti oljuni frá Schiehallion felt- inum við føroyska markið. Hetlendingar eru sera fegnir um avgerðina at leggja eina leiðing heldur enn at flyta oljuna til lands við skipum. Hetta minkar munandi um vandan fyri dálking. Oljuleiðingin verður 75 kilometrar long. Hon fer fyri ein part at liggja við síðuna av olju- leiðingini frá Foinaven og Schiehallion. Roknað verður við at fyrsta oljan frá Clairfeltin- um kemur í land í 2004 ella so. Við hesi gongdini roknar stjórin á Sullom Voe, Poul Diamond við, at livitíðin hjá oljuhavnini verður longd við 25 árum aftrat. Clairfeltið er nevni- liga størsta oljufeltið á bretska landgrunninum. Tað er bert ein lítil partur tí, sum hol verður sett á nú. Seinni verður farið undir at framleiða frá øðrum pørt- um av Clair. Feløgini, sum eiga lut í Clairfeltinum, eru øll kenningar frá føroyska økinum: BP, Conoco, Chevron, Texaco, Enter- prise og Amerada Hess. Týdning fyri føroyska olju Í Hetlandi er góður hýrur, nú avgjørt er at leggja oljuleiðing frá Clair til Sullom Voe. Við at leggja eina oljuleiðing av økinum vestan fyri Hetland til lands meta eygleiðarar tað eisini meira sannlíkt, at olja frá føroyskum øki kann verða flutt til Sullom Voe. Hetta er annars eitt av ynskjunum hjá hetlensku myndugleik- unum verður olja funnin í føroyskum øki. Teir halda tað vera lagaligari, bíligari og betri hjá føroyingum at flyta oljuna til Hetlands til verandi oljuhavn enn at skula byggja oljuterminalar í Føroyum. Tome Stove, løgmaður í Hetlandi sigur við The Shetland Times, at tíðinini um oljuleiðing frá Clair koma sera væl við. Hetta fer at økja um olju- øldina í oyggjunum við nógvum árum. Eisini um- boð fyri umhvørvismynd- ugleikar fegnast, tí hetta er ein nógv tryggari flutn- ingur enn at flyta oljuna við skipi sum nú. Men tað eru so sanniliga ikki bara orknoyingar og hetlendingar, sum fegnast í hesum døgum. Eisini inni á skotska meginlandinum er frøðin stór, eftir at kanad- iska oljufelagið PanCanad- ian hevur gjørt eitt risastórt oljufund, Buzzard, stutt frá Peterhead. Fundið hevur kveikt nýtt lív í vónirnar hjá túsundtals arbeiðsfólki í oljuvinnuni, tí nýggja fundið kemur at skapa nógv arbeiði í landi. Í dag eru meria enn 100.000 skotar við í oljuvinnuni so ella so. Buzzardfeltið fer at varð- veita mong arbeiðspláss og skapa nýggj eisini. Leiðarin í býráðnum í Aberdeen, Len Ironside sigur við The Press and Journal, at hetta fundið ger, at Aberdeen framhaldandi vil vera leið- andi oljubýurin í Europa. Spurt kann nú verða, hvønn áhuga og týdning hendingarnar í grannlag- num kunnu hava fyri før- oyingar. Tað er greitt, at nú vit eru nærri eini oljuvinnu enn nakrantíð, so vilja hendingar av hesum slag eisini fáa týdning fyri okkum. Eitt nú kunnu oljuleiðingar vestan fyri Hetland fáa alstóran týdn- ing fyri komandi fund á føroyskum øki. Og hvør veit, oljuterminalar í Het- landi og Orknoyggjum kunnu eisini ein dag hava týdning fyri okkum. Alt hetta ger so eisini, at vinn- an í Føroyum, sum roynir at fáa atgongd til á oljuøkið, kann knýta samstarv við fyritøkur í Skotlandi, bæði tá talan er um tilgongdina á føroyskum og á bretskum øki. Týðandi stig til menning av Atlantsmótinum: Oljan frá Clair til Sullom Voe Oljuhavnin í Sullom Voe í Hetlandi, sum um 3-4 ár fer at taka ímóti fyrstu oljuni frá risastóra oljufeltinum Clair Í løtuni verður arbeitt við at finna rætta slagið av framleiðslupalli á Clairfeltinum Vit síggja gassleiðingina, sum er løgd frá Foinaven og Schiehallion (stutt frá føroyska markinum) til Sullom Voe í Hetlandi og víðari til Magnusfeltið í Norðsjónum. Longur norðuri síggja vit Clairfeltið, sum nú hevur ligið í dvala í 25 ár. Tað varð funnið í 77 og nústaðni er tøknin komin so langt, at oljan kann takast upp. Hon skal flytast til lands við oljuleiðing. Fyri sunnan síggja vit Buzzardfelagið, sum er funnið og sum fer at birta nýtt lív í oljuvinnuna í Skotlandi C M Y K 23 22