fríggjadagur 15. oktober 2010síða 20

Fríggjadagur 15. oktober 2010 · Nr. 146 20 Sosialurin Tóri Restorff Jacobsen Kjak Gleðiligt, at rúmd skal vera fyri, at ung fáa møguleikan fyri mið­ námsútbúgving – hóast karmarnir hjá fleiri teirra eru undir alt lágmark. Men ein bólkur er, sum oftast dettur burturímillum í útbúgv­ ingarprátinum. Hugsi um tey vaksnu sum als ikki sleppa á miðnámsskúla, tí tey ikki hava 9. flokk. Dugni hevur sum hin einasti, eitt tilboð til hesi, sum hava skerdan arbeiðsførleika av fysiskum, sálarligum ella sosialum ávum. Nøkur teirra eru orðblind. Í 2009 var bert rúmd fyri helvtina av umsøkjakjurunum til skúlan hjá Dugni. Í summar slapp á leið bert triði hvør umsøkjari innum gátt. Kortini er einki sum bendir á í fíggjarlógini, at ætlanin er at skapa størri rúmd fyri hesum málbólkinum so fleiri teirra fáa møguleikan at sleppa á skúlabonk komandi ár. Landsstýrið hevur sostatt valt ikki at raðfesta, at hesi vaksnu fólkini skulu fáa atgongumerkið til miðnámsútbúgving. Kundi tískil hugsað mær, at fíggjarnevndin kannaði, hvat tað kostar at nøkta eftirspurningin, so allir umsøkjararnir til Dugni skúlan fáa ein møguleika fyri at sleppa á míðnámsskúla. Vit vita, at tað eru serliga tey sum onga útbúgving hava, sum eru í vanda fyri at gerast arbeiðsleys og at truplast er hjá teimum at fáa eitt starv. Vit mugu geva øllum, sum hava ynski og áræði møguleikan at sleppa á skúlabonk. Atgongumerkið til miðnámsskúla Bergtóra Høgnadóttir Joensen Fyri tveimum árum síðani samtykti løgtingið at seta fyrsta av trimum bankapakkum í gildi fyri Føroyar. Eitt av endamálunum við pakkunum var at skapa álit á bankarnar, fyri at kundarnir ikki skuldu stilla seg í bíðirøð, fyri at taka uppsparda peningin út. Bankapakki I skuldi tryggja, at eingin misti nakað, hóast ein banki fór av knóranum. Tað var eitt samt løgting, sum avgjørdi at seta bankapakka I í gildi fyri Føroyar. Tó vístu Tjóðveldi og Miðflokkurin á, at eftir teirra tykki høvdu føroysku bankarnir ikki so nógv brúk fyri bankapakkunum, tí teir høvdu ikki sett seg í somu vandar, sum danskir bankar. Flokkarnir søgdu, at fíggjarmarknaðurin var danskt málsøki, og hetta fór at hava við sær, at føroysku bankarnir vórðu noyddir at gjalda inn í eina skipan, sum hevði til endamáls at bjarga donskum bankum. ”Enn einaferð eru tað tey, ið ikki hava tikið lut í ella fingið vinning av spekulasjón og virðisflutningi, ið skulu gjalda fyri, at tey, ið hava fingið vinning, verða bjargað”, søgdu flokkarnir í álitinum til uppskotið. Men í dag mugu vit staðfesta, at hetta gjørdist ikki veruleikin. Føroysku peningastovnarnir vóru als ikki uttanfyri vandastøðu, og tær útreiðslur, sum bankarnir hava havt av bankapakkunum, eru ikki farnar til at bjarga partaeigarunum, tí teir hava allir mist sítt. Endamálið við bankapakkunum var at skapa álit á bankarnar, og um ein banki fór av knóranum, so skuldu pakkarnir tryggja, at við­ skiftafólkini ikki mistu tað, sum tey høvdu innistandandi. Vit kunnu tí staðfesta, at bankapakkarnir hava virka júst so sum ætlað. Deildirnar hjá Eik eru framvegis opnar, starvsfólkini eru tey somu, og eingin hevur mist sína uppsparing. Vit kunnu róliga siga, at vit við bankapakkunum hava fingið fíggjarligt støðufesti. Høvdu vit harafturímóti yvirtikið fíggjarøkið og fíggjareftirlitið, so sum CHE­samgongan arbeiddi við, so hevði støðan í dag verið ein heilt onnur. Bankapakkarnir virka sum ætlað Helgi Abrahamsen løgtingsmaður Umhvørvið spyr ikki eftir hvør dálkar.Tað sigur Jóannes Eidesgaard og ber hetta brá av, at hesin skilagóði maður ynskir at taka co2útlátið í álvara. Men við nýggjasta um­ hvørvisavgjaldinum prógvar fíggjarmálaráðharrin at so er ikki, heldur leggur upp­ skotið upp til at økja um co2 útlátið. Ein av undanmonnunum hjá Jóannesi, Bárður Nielsen, gjørdi nakað tað sama, tá hann fyri nøkrum árum síðani gjørdi tað nógv dýrari at koyra diesel enn bensin . Hetta hóast hann átti at vita, at ein dieselrikin bilur letur munandi minni co2 út enn ein samsvarandi bensin­ rikin bilur. Nú kostar ein bensinbilur 2470 kr um árið í vegskatti, har sami bilur við dieslmotori skal gjalda 3690 kr. Hetta leggur sjálvandi upp til at fólk ogna sær ein bensinbil, havandi í huga at dieselbilur aloftast eisini eru dýrari at keypa. Og tá nú Fíggjarmálaráðið ætlar at hækka avgjaldið á diesel 5 ferðir so nógv sum til bensin, eru økunomisku fyrimuninirnir við teimum umhvørvisvinarligu diesel­ bilunum torførir at fáa eyga við. Men so er ikki við teimum fyrimununum tá tað snýr seg um umhvørvið. Fyri at seta tað upp svart upa hvítt havi eg valt at taka eina samanbering við: Audi A3 árg. 2010 1,6 bensin, co2 útlátið er 162 g/ km Audi A3 árg. 2010 1,6 diesel, co2 útlátið er 109 g/km. Tølini tala fyri seg. Bensin­ rikni bilurin letur helmingin meiri co2 út enn sami diesel­ rikni bilurin. Ístaðin átti Jóhannes at skeitt eftir dønum, ið taka fakligheitina í álvara og lata bilar gjalda alt eftir, hvat fyri umhvørvismerking teir hava ­ frá A hjá teimum mest umhvørvisvinarligu til G hjá bensinslúkarum. Eisini eru donsku avgjøldini ymisk alt eftir, um dieselmotorurin hevur partikkulfiltur ella ikki. Var Jóannes nú ein skilamaður, so kom hann við einum betri uppskoti har atlit vóru tikin til co2 útlátið og fylgt fakta, heldur enn at lurta eftir gomlum mytum um, at bensin dálkar minni enn diesel. Tað hevði gagnað bæði Landskassa og umhvørvi okkara. Umhvørvið spyr ikki eftir hvør dálkar Allar deildirnar hjá Eik banka eru fram­vegis opnar, starvs­ fólkini eru tey som­u, og eingin hevur m­ist sína uppspar­ ing. Sigast m­á, at bankapakkarnir virka sum­ ætlað