fríggjadagur 22. oktober 2010síða 17

nr. 149 · 22. oktober 2010 17 VIKUSKIFTI sum vit hava hjálpt Eik Banka í Danmark við. Tey vænta vit at kunna bera aftur til Danmarkar. Tá ytra lagið er flust av, vænta vit at síggja ein føroyskan banka við eini útlánsportefølju, ið tú kanst vænta at finna í einum føroyskum banka. Tað avgerandi er jú ikki, um bankin hevur nakran váða, tað hevur ein og hvør banki. Tað avgerandi er, at bankin hevur sett nóg mikið av at standa ímóti váðanum, og tað hevur Eik Banki, tá vit sleppa honum. Fær endurreisnin av Eik avleiðingar fyri vinnukundar, sum Eik fíggjar? Nei, tað kann eg ikki ímynda mær. Finansiel Stabilitet er ikki komið til Før­ oya at avtaka Eik Banka. Vit hava ikki í hyggju at skapa ein sokallaðan reyðan banka, har kundarnir kunnu vænta at standa fastir. Finansiel Stabilitet er komið til Føroya at hjálpa Eik Banka á føtur aftur, so bankin sum ein sunn fyritøka kann seljast nýggjum eigara. Ætlar Finansiel Stabilitet at broyta starvsfólkahópin í Eik? Tað hava vit ongar ætlanir um. Vit síggja fyri okkum, at gestaupptraðkan okk ara í Føroyum verður stutt. Vit lata nýggju eigararnar leggja ætlanirnar fyri framtíðina. Hvussu kennist at sita í Eik Banka og rekonstruera fyrrverandi kappingarneytan? Tað var í byrjanini eitt sindur løgið fyri meg, men tann sera positiva móttøkan, eg havi fingið frá starvsfólkunum í Eik, hjálpti mær skjótt at sleppa av við ta eitt sindur løgnu upplivingina. Hvør var orsøkin til, at Eik Banki fór á heysin og endaði undir Finansiel Stabilitet? Undan fíggjarkreppuni í 2008 vuksu út lánini hjá samtakinum sera nógv og ótálmað, serliga í Eik Banka í Danmark. Bankin átók sær sera stórar váðar – váðar, sum undir kreppuni av álvara komu til sjóndar. Ferðin var rætt og slætt ov nógv, eftir at Eik Banki slepti síni spari kassa tilveru. Og við tí ósunna eigara bygn aðinum, har bara ein grunnur var ovast, var ongin atfinningarsamur at hála í jakka velini hjá leiðsluni. Kundi ikki verið funnin ein loysn fyri Eik Banka bara í Føroyum? Eftir øllum at døma ikki. Eg haldi, fólk skulu gera sær greitt, at Eik í mars 2010 – um ikki áðrenn – fór um the point of no return. Tá Eik Banki átók sær eitt veðhald á 2,5 mia. kr. fyri dótt ir felagið í Danmark, var lagnan hjá móðir­ felagnum vís. Tað ber jú ikki til at sleppa undan veðhaldinum, tá tað verður aktuelt, eins og eitt tryggingarfelag ikki kann biðja um at fáa tryggingarskjalið aft ur, tá húsið logar. Hvussu leingi verður tú í Føroyum á hesum sinni? Við miða eftir at selja bankan áðrenn jól, og tað svarar spurninginum. Nýggir eig arar sleppa undan at hanga upp á meg. Hvussu skulu bankar í Føroyum sleppa undan húsagangum í framtíðini? Á sama hátt sum í øðrum londum. Ert tú í iva, mást tú halda teg til sunnan for nuft, ella kanst tú spyrja frisørin ella taxa sjafførin um ráð. So einfalt er tað. Teir bankar, sum komu í trupulleikar und ir kreppuni, tóku á seg alt ov stórar váðar. Hvat heldur tú, at eftirspælið um eftiritini við bankum og grunnum skal enda við? Fyri tað fyrsta haldi eg tað vera neyð­ ugt at sláa fast, at tað er leiðslan og ikki eftirlitið, sum hevur ábyrgdina, tá ein banki fer út av eggini. Fyri tað ann að haldi eg, vit skulu gleðast um, at eftir­ litið legði uppí, áðrenn september mán­ aði var runnin, so bankans innlán vóru umfatað av statstrygdini. Eg havi ikki nøkur ráð til eftirlitið, men tað kann væl vera, at brúk er fyri einum øðrvísi eftirliti í Føroyum enn í Danmark. Og so haldi eg, at alt tað, sum hevði við sær, at Eik Banki fall, má gerast endin á teirri heilt ótolandi reguleringini av spari kassagrunnum. Tað var ein løgin kensla at stíga inn um gáttina hjá fyrrverandi kappingarneytanum Yviri við Strond, men starvsfólkini tóku væl ímóti Jørn Astrup Hansen, og tí kennir hann seg longu væl í Eik Banka mynd: Jens Kristian Vang