fríggjadagur 5. november 2010síða 38

Fríggjadagur 5. november 2010 · Nr. 155 38 Sosialurin Eftir at Eik Banki og Eik Grunnurin komu í trupul­ leikar og Eik Banki fór undir Finansiel Stabilitet hevur nógv verið kjakast, um før­ oyska Grunnaeftirlitið gjørdi sína skyldu. Grunnaeftirlitið gjørdi kanningar av Eik Grunninum, sum eigara av Eik Banka bæði í mars 2009 og aftur í mars 2010 uttan at nakar trupulleiki bleiv frá­­boðaður landsmyndug­ leikunum. Miðlarnir hava eisini sett spurnartekin við stovns­ samansetingina í Tryggingar­ felagnum Føroyar, sum í síni uppbygging er ógvuliga lík Eik­stovninum. Tað sum eyðkennir hesar stovnar er, at teir hava eftirlit við sær sjá­­lvum, nevndarlimirnir ganga aftur í teimum ymsu feløgunum í samtakinum og at ovast situr ein forstjóri, sum í veruleikanum hevur alt at siga. Hvør sítt mál Fyri at greina hetta má­­lið nærri, bað Samhald Johan Dahl, landsstýrismann í vinnumá­­lum og sum varðar av bæði Grunnaeftirlitinum og Tryggingar Eftirlitinum, greiða frá­­ á­­ fundi hjá­­ Samhald, hvussu hesi viðurskifti í veruleikanum vóru samansett. Johan vísti á­­, at her var talan um tvey heilt ymisk eftirlit. Meðan Grunnaeftir­ litið bert hevur avmarkað eftirlit við grunnum, hevur Tryggingar Eftirlitið óav­ markað eftirlit við tryggingar­ feløgum, herundir eisini fíggjareftirlit. Grunnaeftirlitið bert juridiskt Grunnaeftirlitið bleiv yvir­ tikið má­­lsøki 1. jan. 2008 í samband við nýggju vinnu­ lóggá­­vurnar og verður um­ sitið av Skrá­­seting Føroya. Grunnaeftirlitið skal syrgja fyri, at lóggá­­van fyri vinnurek­ andi grunnar verður yvirhildin og at grunnarnir halda sína egnu lógir og viðtøkur. Soleiðis hevur Grunnamyndugleikin sokallað legalitetskontroll yvir grunnunum. Grunna­ myndugleikin skal eisni góðkenna viðtøkubroytingar og hevur sýtingarrætt í á­­vísum má­­lum. Eisini skal Grunna­ myndugleikin góðkenna serligar avgerðir, sum kunnu hava ta fylgju, at grunnurin ikki verður førur fyri at halda egnar lógir og viðtøkur. Sostatt er økið hjá­­ Grunna­ eftirlitinum avmarkað til tann juridiska partin. Tryggingareftirlitið bæði juridiskt og fíggjarligt Øðrvísi er við Tryggingar Eftirlitinum, har eftirlitið hevur skyldu til bæði at kanna tann juridiska og tann fíggjarliga partin. Soleiðis skal Tryggingar Eftirlitið tryggja ein kappingarføran tryggingarmarknað, at trygg­ ingarfeløgini nýta góðan etikk og skikk og halda reglur og lógir. Men harafturat skal Trygg­ ingareftirlitið eisini tryggja tryggingartakaranum móti, at tryggingarfelagið fer á­­ húsagang. Tryggingareftir­ litið fremur sítt virksemi í mun til vandan fyri, at lóg­ gá­­van ikki verður hildin. Eftirlitið kannar á­­rsfrá­­greið­ ingar, innheintar fíggjarligar upplýsingar frá­­ feløgunum, herundir endurtryggingar­ upplýsingar, kannar um ognirnar dekka tryggingar­ ligar burturleggingar og skal viðgera umsóknir um loyvir, rakstrarætlanir og evt. av­ hendan av tryggingarmongd. Sostatt kann í stuttum takast samanum, at Grunna­ eftirlitið er av juridiskum slagi og kann ikki metast saman við Fíggjareftirlitið, meðan Tryggingareftirlitið hinvegin bæði er av juridiskum og fíggjarligum slagi og tí bæði kann metast saman við Grunnaeftirlitinum og Fíggjareftirlitinum. Samanumtikið ein rætti­ liga á­­hugaverdur fundur. Fíggjareftirlit? Samhald v/Johan Petersen Í kjalavørrinum av Eik- skrædlinum hevur spurningurin tikið seg upp, um føroyska grunnaeftirlitið hevur røkt sínar skyldur. Eisini er spurnartekin sett við eiklíknandi eigara- og leiðslusamansetingina í stóra samtakinum Tryggingarfelagið Føroyar. Til tess at greina hesar spurningar hevði Johan Dahl, landsstýrismaður framløgu í Sjókafeini Kjak Roynt verður í útvaldum miðl­ um at flyta fokus frá­­ eini byggi­ gølu yvir á­­ eitt ellisheim. Kostnaðarmikið krotu­ smíð, sum lagt er úr hond­ um í einum skúladepli, skal krógvast burtur, nú skatt­ gjaldarin situr við apuni. Øll undrast yvir, at lands­ stýrismaðurin í fíggjarmá­­l­ um fyri aðru ferð eftir tveim­ um vikum forðar almennum eftirmetingum ­ fyrst í eini bankagølu og síðani í eini byggigølu. Undarligt kortini, at júst hesin landsstýrismaðurin ger júst hetta í einum hjartamá­­li sínum. Hann eigur jú hetta pro­ jektið við høvdi og gørnum saman við flokki sínum. Talan skuldi verið um eitt upplagt erpingarmá­­l, men so tykist ikki vera, nú landsstýrismaðurin hevur fingið tað aftur í nakkan. Øll vanlig fólk duga nú at síggja, at ørskapurin í tí samlaða projektinum er himinrópandi, bæði í dygd og í krónum. Tingmenn hava sum kunn­ ugt eftirlit við landsstýrinum, og tá­­ landsstýrið ikki ruddar upp eftir sær sjá­­lvum, fara tingmenn sjá­­lvsagt at nýta rætt sín til at sóknast eftir gongdini í einum hurlivasa sum hesum. Tá­­ forða verður fyri eini eftirmeting av má­­linum, trok­ að fleiri spurningar seg fram. Øll minnast vit jú, at tað var løgmaður, sum var úti í miðlunum og lýsti gongdina í má­­linum, og ikki landsstýris­ maðurin í mentamá­­lum. Hvussu var manna­ gongdin tá­­ fyri á­­leið fimm á­­rum síðan, tá­­ løgmaður tók yvir umsitingina av skúla­ deplinum frá­­ landsstýris­ manninum í mentamá­­lum? Er tað rætt, at politiski myndugleikin tá­­ á­­legði skerpaða tagnarskyldu, og at víkjast skuldi frá­­ lógará­­­ settum forðingum, so at bygt varð skjótast gjørligt? Vísandi til ræðandi sýns­ metingina, ið gjørd er av skúladeplinum, verður lands­ stýris­kvinnan nú spurd, hvør fer at tryggja, at tey har nevndu brekini verða um­ væld til fulnar og ikki bara pjøssaði samanaftur. Seinasta gølan, ið sjá­­lv­ boðin kom undan kavi, hendi nú um dagarnar, tá­­ móra og óhumska skolaði inn á­­ tey bonaðu gólvini. Dreningin er typt, og hon skolast ikki rein aftur. Vísandi til, at sýnsmet­ ingin er umbiðin av pørtun­ um í má­­linum, og ikki fevnir um dreningina undir og uttan um skúlan, verður landsstýriskvinnan spurd, hvussu hon fer at tryggja okkum eina á­­byrgdarfulla víðari handfaring av tí full­ komna skilaloysi, ið valdað hevur í hesum byggimá­­li. Tá­­ dreningin er typt, og móruvatn setur inn á­­ gólvini verður ikki livandi innanveggja og serliga ikki hjá­­ ungdómi, ið skal nema sær útbúgving. Status er, at almennu Før­ oyar hava fingið ein skirvis­ ligan saneringsbúnan bygn­ ing stikkaðan saman fyri 100 mió.kr. í einum dýki úti í haganum ein góðan fjórðing vestanfyri Hovs bygd. Ja, so ótespiligt er hetta lendi, at fjallboð vóru givin fleiri ferðir fyri at bjarga seyði, ið var sokkin niður, har bygt varð. Er tað hugsandi, nú dreningin er typt, og móran setur upp gjøgnum gólvini, at neyðugt verður at taka allan skúlan niðuraftur? Vónandi gevur lands­ stýriskvinnan almenningi­ num eitt rætt, skjótt, sakligt og á­­byrgdarfult svar í sama á­­lvara, hesir spurningar eru settir. Fokus á ørskapin Hergeir Nielsen