fríggjadagur 19. november 2010síða 22

Fríggjadagur 19. november 2010 · Nr. 161 22 Sosialurin Høgni Hoydal formaður í Tjóðveldi Kjak – Svar til fakfeløgini á almenna arbeiðs­ marknaðinum Vit í Tjóðveldi fegnast um, at fakfeløgini á almenn arbeiðs­ marknaðinum hava tikið seg saman í samstarv. Okkum líkar sera væl, at fakfeløgini eru farin virkin fram á torg við lýsingum og átøkum, sum gera upp við fordómar um alment sett, og vísa á týdningin av teimum tænastum og tí arbeiði, sum útint verður hjá tí almenna. Umboð fyri fakfeløgini og samtakið eru eisini farin virkin fram og mótmæla fram­ ferð landsstýrisins í lønar­ samráðingunum. Tað er júst teirra rættur. Men nú eftirlýsa fakfeløg­ ini eisini støðuni hjá andstøð­ uni til lønarsamráðingarnar. Tað undrast vit stórliga á. Eisini hava vit sæð umboð fyri fakfelagssamstarvið traðka fram alment og skjóta eftir øllum politiskum flokkum og leggja teir undir ikki at virða fakfelagsrættindi. Tað halda vit vera serstakliga ósakligt. (Í einum innleggi, ið eg havi sett á heimasíðuna samstarv. org – og á alnetið annars – havi eg lagt fakfeløgini undir partapolitiskt spunasmið í sambandi við hetta málið. Eg taki hesar ákærur aftur. Tær vóru ikki undirbygdar og sakligar, og eg biði um umbering fyri tað). Niðanfyri skal eg tí gera støðuna hjá Tjóðveldi greiða til hesi seinastu útspæl frá umboðum fyri fakfeløgini á almenna arbeiðsmarknaðin­ um, og seta nakrar spurningar, sum eg vóni at fáa svaraðar frá fakfeløgunum: 1. Leggja okkum ikki út í lønarsamráðingar Í fyrsta lagi skal gerast greitt, at Tjóðveldi ikki undir nøkrum umstøðum fer at leggja seg út í lønarsamráð­ ingarnar við politiskum boð­ um. Hvørki millum almennar myndugleikar og fakfeløgini á almenna arbeiðsmarknaði­ num. Tíansheldur á privata arbeiðsmarknaðinum. Júst hetta halda vit vera kjarnina í tí frælsa samráðingarrætti­ num. Og líka so lítið, sum politiskir flokkar við politisk­ um amboðum og samtyktum skulu krevja lønarsteðg ella verri treytir hjá fakbólkum (sum mangir hava havt hug og lyndi til). Líka so lítið fara vit sum politiskur flokkur at krevja lønir upp og betringar gjørdur hjá fakbólkum. Tað má og skal vera ein samráðingar­ spurningur millum partarnar við teimum amboðum, sum skipa rættindini á arbeiðs­ marknaðinum. Vit hava tískil ilt við at skilja, hví fakfeløgini heita á politisku flokkarnar um at fara upp í samráðingarnar á henda hátt. Vit halda, at hetta kann álvarsliga koma vunnum rættindum og støðuni hjá fakfeløgum og samráðingarrætti aftur um brekkur. Vit halda, at hetta er at flyta samráðingar inn í Løgtingið, og tað hava vit lært royndirnar av. Er tað hetta fakfeløgini ynskja? Eg skal eisini sláa fast, at um vit meta valdsmisnýtslu fara fram hjá landsstýrisfólki og teimum myndugleikum, sum samráðast vegna tað almenna, taka vit sjálvsagt málið upp í politisku skipanini og krevja avleiðingar. 2. Góðtaki ikki at ábyrgdin verður kollektiviserað Í øðrum lagi vil eg leggja dent á, at eg haldi tað vera ómetaliga ósakligt og grovt av umboðum fyri fakfeløgini at sleingja út, at ongin flokkur virðir fakfelags­ rættindini. Hetta vil eg ikki finna meg í vegna Tjóðveldi. Og vóni ikki, at hetta er almenn útmelding fyri Samstarv. Kenni tað soleiðis, at fak­ felagssamstarvið á henda hátt verður nýtt til at taka ábyrgdina frá teimum politikarum, ið sita við valdið og hava ábyrgd fyri samráðingunum við fakfeløgini. Vit hava verið von við tað áður frá privata arbeiðsmarknaðinum, at fakfelagsleiðarar leggja hart eftir landsstýrinum og lands­ stýrisfólkum, tá vit í Tjóðveldi hava sitið við valdið. Og tað er í fínasta lagi og uppá sítt pláss, tí vit hava tá ábyrgdina av samráðingunum og øðrum átøkum, sum ávirka arbeiðs­ marknaðin. Men so skjótt vit koma í andstøðu, so eru tað altíð “allir politikararnir og allir flokkarnir”. Og hetta síggja vit so tíverri afur nú. Allir politiskir flokkar verða koyrdir í sama posa og ábyrgdaðir fyri avgerðir hjá einum landsstýri og hjá landsstýrisfólkum, sum hava tveir triðingar av tinginum aftanfyri seg og kunnu avgera alt einsamøll. Hvat er endamálið við tí at skjóta í flokk, tá ein er ónøgdur við framferðina hjá teimum flokkum og fólkum, sum hava barst seg fram til at hava valdið og avgerðirnar og halda øðrum burtur frá tí? Hvønn boðskap sendir hetta til eitt samfelag, har vit eru so von við at kollektivisera ábyrgdina, so ongin stendur til svars? Lurtið bert eftir tosinum millum fólk í dag: “Allir politik­ ararnir eru so og so...”, verður sagt. Gerðirnar hjá einum lands­ stýri og einstøkum landsstýris­ fólkum, verða lagdar út sum ábyrgd hjá øllum. Og harvið verður álitið máað burtur á alla ta fólkaræðisligu skipanina. Er tað hendan boðskap, fakfelagssamtakið vil senda Føroya fólki? Og hava fakfeløgini hugsað um, at júst hetta við at skjóta í flokk og geva øllum skyldina fyri viðurskifti, ein er ónøgdur við, er kanska tað sum júst alment sett stríðast við? At søgur ganga um onkr­ an, sum hevur fingið vánaliga viðferð hjá einum almennum myndugleika, og so siga fólk: Øll alment sett eru so og so...? Ella onkur hevur havt vána­ liga undirvísing, og so eru allir lærarar knappliga dovnir? Tá ið skotið verður í flokk, rakar ein jú sjáldan tann, ið eigur at rakast. Hinvegin sleppa tey, ið eiga at taka ábyrgdina, at leggja hana frá sær. Vóni, at onkur vil svara mær hesum – og vil annars ynskja fakfelagssamtakinum góða eydnu í týdningarmikla starvinum. At enda vóni eg, at at fak­ feløgini vilja finnast at poli­ tikkinum hjá Tjóðveldinum og teimum uppskotum, hugsjón­ um og samtyktum vit leggja fram og hava ábyrgd av. Tí júst tí hava vit sanniliga brúk fyri og skulu ábyrgdast fyri. At skjóta í flokk sleppur teimum seku undan Planbúskapur Rúsdrekkasøla landsins, hvørs endamál er at tálma nýtsluni, er í einari tvístøðu: hon skal vera tálmandi, samstundis sum løgtingið ásetur eina lóg um, at avlopið skal vera slakar seytjan milli­ ónir krónur. Tvíbýtti hugs­ anhátturin minnir ikki sørt um Russland undir ídnaðar­ kollveltingini, tá ið Joseph Stalin gav vinnunum fimm­ áraætlanir. Landið skuldi framleiða x tons av koli kom­ andi fimm árini. Hugburðurin virkaði ikki í Russlandi, og sami politikkurin virkar heldur ikki í Føroyum. Sum eitt liberalt ungmannafelag kann HUXA ikki taka undir við ætlanunum um planbúskap. Vit eru av tí áskoðan, at rúsdrekkasølan landsins missir einkarættin og verður harvið privatiserað. Sambært fíggjarlógini fyri 2011(§ 6 Vinnumál, síða 141) eru útreiðslurnar hjá rúsdrekkasølu landsins 105.152 milliónir kr. Av hesum eru 89.615 millíonir kr. í keypi av vørum og tænastum, tvs. at skattaborgarin rindar gott og væl 15.5 milliónir kr. (lønir, keyp av útbúna, leigu, viðlíkahald o.s.f.v) fyri rúsdrekkasøluna. Liberalisma Sjónarmiðið hjá HUXA er greitt: borgarin skal fáa so nógv fyri skattapengarnar sum møguligt. Vit meta tískil, at privatavinnan hevur eina effektivari umsiting, tí fyritøkurnar noyðast ikki gjalda fleiri milliónir krónur í eykalønum, leigu og viðlíkahaldi. Vit eru tó tilvitað um vandan við rús­ drekkasølu, og tískil skal stórur dentur vera lagdur á fyribyrging. Sambært fíggjar­ lógini fyri 2011 (§ 6. Heilsu­ málaráðið, síðu 262), eru eingir pengar settir av til "Tiltøk móti rúsdrekkamisnýtslu". HUXA skjýtur tískil upp, at ein partur av teimum 15.5 milliónunum, sum landið sparir við at privatisera rús­ drekkasølu landsins, fer til fyribyrging. Ein vælkunnaður ungdóm­ ur er ein øðrvísi tálmingar­ háttur. Privatiserið rúsuna Nevndin í HUXA HUXA tekur ikki undir við fráboðanini hjá fleiri politikarum um, at løgtingið skal avgera, um rúsdrekkasøla landsins kann vera í Miðlon ella SMS. Privatiserið stovnin, so sleppur marknaðurin at avgera, hvar rúsdrekkasøla skal vera