fríggjadagur 4. mars 2011síða 16

Fríggjadagur 4. mars 2011 · Nr. 27 16 Sosialurin Kanningin, sum vakstr ar­ ból kurin hevur gjørt fyri at lýsa og greina støðuna og menningarmøguleikar í Klaksvík, er býtt sundur í tríggjar partar. Kanningin er fyri ein part bygd á samrøður við fólk og tilsamans hava tey tos að við 200 fólk. Talan er um klaks vík­ ingar og fremmandafólk í Klaksvík, umframt klaks­ víkingar í Havn og klaks­ víkingar í Danmark. Í fyrstu atløgu tosaðu tey við fólk í Klaksvík, sum umboðaðu ymsar bólk ar í samfelagnum, bæði til vinnulív, mentan og sosiala støðu. Í aðru atløgu tosaðu tey við klaksvíkingar, sum hava búsett seg í Havn og í Danmark og tey hava eisini tosað við fremmandafólk, sum eru flutt til Klaksvíkar Hesi fólkin hava so greitt frá, hvat tey halda er gott í Klaksvík og hvat eig ur at broytast fyri at tey hava hug at búsetast í Klaksvík ella fyri at eggja teimum at flyta aftur til Klaks víkina. Í triðju atløgu hava tey roynt at fáa hesa ætlaðu mennining ina kjølfesta í fólkinum, so at øll føla eina ábyrgd fyri at menna Klaks vík, men hetta er ein til gongd, sum gongur yvir fleiri ár. Vakstrarbólkurin held­ ur, at hendan vitanin er ein fortreyt fyri at kunna seg tiltk í verk, tí skal nak­ að gerast, mugu tey fyrst vita, hvar tey flóta og hvat tey skulu leggja dent á í royndunum at menna býin. Í sínum kanningum hev­ ur sálarfrøðingurin eisi­ ni gjørt ein tvørskurð av nøkr um typiskum klaks­ vík ing um. Ein typiskur klaks ví k­ ingur, sum búsetist í Klaks­ vík, er ein 32 ára gamal gift ur maður við tveimum ella trimum børnum. Hann hevur kanska prógv frá miðnámsskúla ella hevur hann eina sjó vinnu út búgv­ ing og hann er sjómaður. Hann hámetir eitt familjulív, eisini systkin og foreldur, og at børnini hava trygg kor og at umhvørvið er trygt og kent. Hann virðis metir góðar vinir, støðu festi og hann vil hava hús, bil og bát. Men ein typiskur klaks­ vík ingur, ið búsetist í Havn, er ein 27 ára gamal maður ella 27 ára gomul kvinna, sum er sambúgvandi og hev ur eitt ella tvey børn. Tey hava eina miðal langa ella eina langa útbúgving og sita í almennum starvi. Tey virðismeta eitt gott starv og møguleikarnar fyri starvsmenning og har­ afturat eisini frítíðar­ og ment an ar tilboð og eitt náttar lív. Familjan er høgt í metu m, men tey vilja eisini hava umstøður at uppliva ymiskt annað. Ein typiskur klaks vík­ ing ur, sum búsetir seg í Dan mark, er ein 24 ára gomul, støk kvinna. Hon eig ur kanska eitt barn. Hon er strembari. Antin er hon und ir útbúgving, ella hevur hon eina høga útbúgving, kanska stjóri, ráðgevari ella gransk ari. Niðurstøðan hjá sálar­ frøð ingi num er, at Klaks­ vík in er ov einstáttað og hev ur ov fá tilboð til tey, sum vilja hava ein annan lívs stíl enn tann typiski klaks vík ing urin hevur. Typiskir klaksvíkingar 200 fólk Nakað síðani setti Klaks­ vík ar býráð ein vakstrar­ bólk at greina støðu na í Klaks vík og at út greina, hvussu negativa gongdin í Klaksvík kann vend ast, so at tað aftur verð ur menning og fram burð ur í býnum. Í bólkinum sótu býráðs limirnir Jógvan Sko rheim, formaður, Eyð­ gunn Samuelsen og Óli Matr as Lassen. Vakstrarbólkurin hev­ ur so leitað sær ser køna hjálp hjá Suna Poul sen, sálarfrøðingi hjá Market­ minds í Danmark, tað er eitt virki, sum vanl iga fæst við at gera mark nað­ ar kanningar fyri priva t­ virki. Orsøkin til, at hetta varð sett í verk, er, at sein a stu nógvu árini er Klak s víkin dragnað, tí fólka talið er minkað, sam­ stundis sum tað er vaksið í Føroyum sum heild. Hetta er hent hóast stórar íløgur eru lagdar í samferðsluna, enntá í undirsjóvartunnil og aðr­ ar hentleikar fyri at gera tað lættari hjá fólki. Samstundis eru um­ støður nar í Klaksvík eisini rættiliga góðar á øðr um økjum, tí tørvurin á barnaansing er nøkt að­ ur og kommunan hev ur nógv grundstykki til taks, umframt at havn a viður­ skift ini eru framúr góð. Men alt hetta hevur ikki ført nakran vøkstur við sær, tí tey turru tøl­ ini vísa, at síðani 1985 er fólkatalið í Føroyum vaks­ ið 6,9%, men samstundis er tað minkað 2,8% í Klaks vík. Hetta er ein støða, sum Klaksvíkar Býráð tek ur í størsta álvara, tí held ur hendan gongdin fram, verður Klaksvíkin ikki næststørsti býur í Før oy um leingi afturat, tí menningin rundan um Skálafjørðin er risa­ stór, staðfestir vakstra r­ bólkurin. 2,8% Klaksvíkingar eru bygdasligir og eitt sindur heimføðisligir – og eitt sindur stoltir av tí Fólk, sum hoyra til ávísar trúarsamfeløg, fáa ikki longur sersømdir í Klaksvík Áki Bertholdsen ­ Skal tað eydnast at menna Klaksvíkina, er fyrs­ ta fortreytin at fáa eitt fjølbroyttari vinnulív í býn­ um. Tað staðfestir Suni Poul­ sen, sálarfrøðingur, sum hev ur kannað eftir, hvussu støð a n er í Klaksvík. Hann sigur, at skalt tú skapa vøkstur í einum staði, er tað neyðugt at hava eitt fjøl broytt vinnulív, men tað hevur Klaksvík ikki, tí har er fiski vinnan høvuðsvinnan burtur av. ­ Klaksvík er sum ein handil við einari vøru á hyll­ ini, men skal tað eydnast at lokka fólk til, er neyðugt at fáa fleiri vørur á hyllarnar, sig ur hann so rámandi á mynda máli. ­ Í hesum sambandi er eisini neyðugt at skapa fleiri størv til fólk við hægri útbúgv ing. Byggja oman á Hann sigur, at klaksvíkingar eru rættiliga frammaliga í fiskivinnuni og besta útgangs støðið í royndunum at fjøltátta vinnulívið, er at bygg ja oman á eitt virkisøki, har tú frammanundan er dugna ligur. ­ Klaksvíkingar hava eina langa og stórfingna fiski­ vinnu søgu og mítt besta boð er, at skal Klaksvíkin menn­ ast, er besta leiðin fyrst og fremst leggja dent á skapa menning á økjum, har tey frammanundan eru dugna­ ligir. Suni Poulsen sigur, at hetta merkir, at Klaks vík­ ingar skulu fáa meiri burt­ u r úr fiskivinnuni, men teir skulu eisini brúka fiski­ vinnu na til at skapa nýggjar og avleiddar vinnur, kanska mat vøru vinnu ella annað. Í hesum sambandi heldur hann eisini, at tað er neyðugt at økja um útbúgvingartilboð og gransking, eitt nú í fiski­ vinnu ni. ­ Við øðrum orðum eiga klaks víkingar at leggja seg eftir at skapa fleiri størv í fiski vinnuni til fólk í slipsi og klædningi, leggur hann aftur at. Men tað er eisini neyðugt at royna at fáa heilt nýggjar vinnur til Klaksvíkar, men tað er ein drúgv tilgongd. Klaksvík manglar fólk í slipsi og klædningi VØKSTUR Í KLAKSVÍK Skal gongdin í Klaksvík venda, er tað neyðugt fáa fleiri størv í fiskivinnuni til fólk í slipsi og klædningi, sigur Suni Poulsen, sálarfrøðingur Mynd: Dávur Winther