mánadagur 21. mars 2011síða 2

Mánadagur 21. mars 2011 · Nr. 34 mánadagsblaðið Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Norðoyggjar Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687, klaksvik@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tað var ein sera hátíðarlig løta í Norð­ ur landa hús i num fríggja kvøld ið, tá Hel ena Dam á Neysta bø, lands stýr is­ kvinna í menta mál um, hand aði Sunn­ leifi Ras mus sen og Jon hardi Mikk­ el sen á vik a vist Ment a nar virð is løn Lands ins og Heið ur s gávu Landsins. Her vórðu valdir tveir menn, sum hava gjørt sera nógv fyri at ríka um okk ara ment an ar lív – og báð ir hava teir brot ið upp úr nýggjum á hvør sín um øki. Sunnleif Rasmussen hevur skapt tón list á sera høgum støði, og verk hans ara eru kend víða um í heim i­ num. Hann er bæði mo dern að ur og trad i ti on ell ur við sín um tón leiki. Øll kenna vit hansara tón leik – eis­ ini tey, sum als ikki hava á huga fyri klass isk um tón leiki, tí hann er so eyð­ kend ur, ella sum lands stýr is kvinn an segði, hann er stór fing in og ógvis lig­ ur, fram søk in og krav mik il. Hann er kom pro mi leys ur, eks per i ment er andi og full kom i lig a sín egin. Hin mentamaðurin, sum var heiðr­ að ur, var Jon hard Mikk el sen í Vest­ manna. Vit sum gingu í Hoy døl um fyri út við trí ati ár um síð ani lærdu at kenna henda unga vest menn ing­ in, sum und ir vísti í før oysk um. Hann var øðr vísi enn hin ir lær ar ar nir, sum hann gekk upp í upp gáv una við lív og sál og veip andi ørm um. Men tað er kort ini fyri bóka út­ gávu, at hann varð heiðr aður fríggj­ a kvøld ið. Hann hev u r á for lag num Sprot anum giv ið út fleiri enn 100 bøk ur við rætt i liga yms um inn i haldi. Ella fyri enn einaferð at endurgeva landsstýriskvinnuna: heilt frá smá­ um yrk in g a søvn um til stór ar skald­ søg ur til bøk ur um før oyska mál ið, upp a l ing, skald søg u grei n ing og snar­ skeið í stav set ing, ja tú kanst siga: frá orðálvi til ull. Vit eiga at fegnast um, at vit hava slík ar eld sálir, sum hesar báðar menn. Tí tað er slík ur eld hugi, sum nør ir um ment an okk ara, í hes um føri tón leik­ a liga og máls liga. Hó ast til tak ið við ment an ar virð is løn og heið urs gávu lands ins er sera gott, so sakna vit tó vilj an hjá land i num til at dugna meira á mentanarliga øki num. Tað varð nevnt um Jonhard Mikkelsen, at tá hann ikki slapp at geva eina bók út hjá Skúl a bóka­ grunn i num, so fór hann í Spar i kass ­ an og tók eitt lán í staðin – og so kom bókin út, sum kanska var bein leiðis elvingin til Sprotan? Takið bara orðabókaarbeiðið hjá Sprotanum. Her er gjørt eitt megn­ ar ar beiði, eitt arbeiði, sum valla er grund a ð á handilsskap, tí hvussu skalt tú kunna gerast ríkur av gera orð a bøk ur í Før oy um? Tað er fan tast­ iskt, at eitt privat forlag skal megn­ ar at gera orðabøkur, sum eis ini eru teld u tøk ar á in t er neti num, sum lata dyr upp til fleiri heims ins mál. Slíkt mentan ar av rik hev ur nógv størri virði, enn vit geva okk um gætur. Gævi tey ráðandi kunnu skilja og læra av hesum. Sunnleif og Jonhard hava ríkað okkara mentanarlív – Hvat er autisma í mun til Aspergers syndrom? Hesin spurningur verður reistur, tá Autismufelagið skipar fyri fundi í Miðlahúsinum í ann að kvøld, týskvøldið klokk an 19 ­ 21:30, tí tá skip ar Au tism u fel ag ið fyri fundi í Miðl a hús i num, har Lenn art Ped er sen, chef­ psyko log ur frá Cen ter for Au tism e í Danmark fer at halda fyr i lestu um, hvat au­ t isma er í mun til As pergers Synd rom. Hvussu eru diagnosurnar au tisma og Aspergers syndr­ om nýtt ar í dag? Er nakar mun u r á børnum, sum bera brek ið in fantil autisma og børn um, sum bera brekið As per gers syndrom? Er mun ur á teirra menning og fram tíð ar útlitum? Í hesum døgum verður ar beitt við at endurskoða ver andi flokking av di a gn­ os u num, sum stórur partur av heiminum í dag nýtir: »ICD­10« sum er ment inn an WHO heilsustovnin hjá ST, og sum verður nýtt mill um annað í Føroyum og Dan mark. »DSM­IV« sum er flokk ingin av diagnosum inn an sálarligar sjúkur í Am erika, og sum millum ann að eisini verður nýtt í Svør íki. Hvat hendir við stað­ fest ing av diagnosum inn­ an aut ism u økið, hvørjar broyt ingar fara fram. Og hvat merkir hetta fyri børn og vaksin, sum framm an­ und an hava staðfest eina diaøgnosu? Fundurin við Lennart Ped er sen verður sum sagt í Miðl a hús i num í ann að­ kvøld, týs kvøld ið klokkan 19­21:30. Fundur um autismu og Aspergers syndrom vird mEntanaravrik – Nú má svansið við fólksins pen ingi halda uppat! Tað sigur floksleiðslan hjá Javn að ar flokk i num, sum á tal ar »tað oyðsl við fólksins pen ingi, ið nevnd og stjórin í Trygg ing ar fel ag num Føroyar nú um dagarnar fremur«, sum sagt verður í yvirlýsingini frá Javn að arflokkinum. Tað er sjálvandi gott, at ein politiskur flokkur tekur slíkt mál upp. Men latið tað nú ikki bara blíva til snakk! Mergsúgving av fólksins peningini er av tí ónda. Tað er tað altíð, tá fólk, sum sita við valdi, kráma pening til sín sjálvs. Men tað hevði sjálvandi sømt seg, sum politikarar gingu sum fyrimyndir á øllum økjum – eisini tá tað snýr seg um pensjónsviðurskiftini... Átala mergsúgvarar Latið ting for­ mann stýra Jóanes n. DalsgaarD kJak á síðu 29 Spæla hassard við pen­ sjónini elin J. rasmussen kJak á síðu 10 Seinastu tíðina hava bæði Dimma lætting og Sos i al ur in funnist at ymsum við ur skift­ um við víkj andi Trygg ing ar­ fel ag num Før oy ar. Ser liga eru tað við ur skift ini kring um­ boðs ráð ið, nevnd og stjórn, sum minna alt ov nógv um skeiva bygn að in í Eik Banka. Meðan Dimmalætting skriv ar síðu upp og síðu nið­ ur, og Sosialurin í fleiri odd­ a grein um hev ur funn ist at hes um við ur skift um, so hev­ ur evnið als ikki á huga í tíð­ ind a deild ini hjá Kring varp­ i num, hvørki í sjónvarpi ella út varpi. Nú er Kringvarpið ein pub lic ser vice støð, sum vit øll eru tvung in at gjalda fyri. Men Kring varpið er eisini ein komm er si ell støð ­ ein støð, hvørs lívs grund ar lag er tengt at, hvussu nógv vinn u lív ið vil gjalda fyri lýs ing ar nar. Ein tann besti kundin hjá Kring varp inum er Trygg ing­ ar fel ag ið Før oy ar. Trygg ing ar­ fel ag ið er spon sor ur hjá Degi & Viku, sum er flagg skip ið hjá sjónvarpinum. Kann tað vera so gal ið, at Kring varp ið ikki vil við gera hetta evni av ótta fyri at missa lýs ing ar peng ar frá Trygg ing ar fel ag num Før­ oy ar? Nei, vit spyrja bara, tí tað kann vera ó hepp ið, um lýs ing ar søla á virk ar tíð ind­ a flutn in g in. Men so leið is vilja pol i t ik ar ar nir hava tað, og hetta eru treyt ir nar hjá Kring varp i num. So Trygvi og Flossi hava kanska stór an týdning fyri Trygg ing ar fel ag ið... Man Flossi ávirka Kringvarpið? Við Trygva og Flossa hevur Tryggingarfelagið Føroyar sponsoerað Deg og Viku hjá Kringvarpinum í langa tíð