mikudagur 27. apríl 2011síða 14

Mikudagur 27. apríl 2011 · Nr. 48 14 Sosialurin Lagt til rættis: Árni Joensen – Í veruleikanum vistu loft­ ferðslumyndugleikarnir ikki, hvat teir áttu at gera, men teir gjørdu tað, sum rætt var, sigur Susan Stipp, professari á lærda háskúlanum í Keyp­ mannahavn og for maður í einum dansk­ís lendsk um granskaratoymi, sum hevur hugt at málinum. Granskararnir á lærda há skúlanum í Keyp manna­ havn og lærda háskúlanum í Reykjavík hava granskað øskubitlar frá gosinum. Teir siga, at bitlatnir vóru smáir og fóru bæði høgt og langt burtur. Harafturat vóru teir hvassir og kundu oyðileggja vindeyguni á flogførunum og steðga luftkøliskipanini til motorarnar. Donsku og íslendsku gransk ararnir siga, at næstu ferð eitt gos sendir øsku út um lond, fara loft ferðslu­ mynd ugleikarnir at fáa mun andi skjótari og betri kunn ing um øskuna, hvussu høgt og langt hon væntandi fer, og um hon er vandamikil fyri flogfør. Tá verður tann kunningin tøk innan eitt sam døgur, sigur Susan Stipp. Áland er í ferð við at gerast ein minni útgáva av Svøríki, og úrslitið av finska ríkisdagsvalinum fyrr í hesum mánaðinum við stórsigri til flokkin Rættir Finnar ber boð um, at sambandið millum Finnland og Áland viknar. Tað heldur í hvussu er Niklas Lampi, sum er blaðstjóri á blaðnum Åland. Í oddagrein skrivar hann, at ávís viðurskifti so sum málið hava gjørt, at bondini millum álendingar og Svøríki hava altíð verið sterk. Nú er tað sama galdandi innan mentan og búskap, sigur hann. Niklas Lampi vísir á, at 70 prosent av teimum álendsku umdómunum fara til Svøríkis at útbúgva seg, og at nógvar fyritøkur í Álandi við Álandsbankanum á odda eru virknar á tí svenska marknaðinum. Í framtíðini verður tað truplari hjá álendingum at samskifta við Finnland á svenskum máli, nú finnar venda sær frá tí, sum er norðurlendskt, skrivar álendski blaðstjórin. Áland dragnar frá Finnlandi Samskiftið millum Áland og Finnland verður truplari, nú finnar venda sær frá tí, sum er norðurlendskt, skrivar blaðið Åland Mariehamn Øskan úr Eyjafjallajøkli avlýsti umleið 100.000 flogferðir, og meiri enn 10 milliónir fólk noyddust at bíða ella at finna sær annan ferðarhátt Íslandsøskan var vandamikil fyri flogfør Mong hildu, at loftferðslumyndugleikar og flogfeløg gjørdu alt ov nógv av, tá ein stórur partur av flogrutunum í vestara parti av Evropa vórðu avlýstar orsakað av øskuni frá gosinum við Eyjafjallajøkull í Íslandi fyri einum ári síðani. Men ein nýggj frágreiðing vísir, at avgerðin var bein Grønlendskir oljumenn Teir fyrstu seks grøn­ lendingarnir hava nú út­ vegað sær førleika til at arbeiða á oljupallum úti fyri grønlendsku vest­ urstrondini. Teir seks hava fingið útbúgving á Ráevnisskúlanum í Sisimiut og trygdarskeið í Aberdeen í Skotlandi. Oljufelagið Cairn Ener­ gy, sum leitar eftir olju í Grønlandi, heldur til í Aberdeen. Teir seks eru teir fyrstu faklærdu grøn­ lendsku olju arbeiðs­ menn inir, skrivar grøn­ lendska kringvarpið KNR. Ta fyrstu tíðina skulu teir seks arbeiða sum tað, sum í oljuvinnuni verður rópt "roustabouts". Hetta eru fólk, ið gera ymiskt fyrifallandi ar­ beiði á pallinum, men sum eftir eina tíð fáa ávísar uppgávur í sam ­ bandi við sjálva boring­ ina. Gevast at veiða kóp Veiðimenn í Labrador og aðrastaðni á kanadisku eysturstrondini hava gjørt av at gevast við at veiða kóp, tí prísurin á kópaskinnum er vorðin so lágur, at tað loysir seg ikki at veiða kóp longur. Fyri einum ári síðani fingu veiðimenninir 200 krónur fyri eitt kópa­ skinn, men í dag er prís­ urin komin niður á einar 100 krónur, og tað hevur fingið fleiri veiðimenn at gevast. Hildið verður, at tað eru umleið sjey milliónir kópar við kanadisku eystur strondina. Støðugt færri bøndur Bøndurnir í Íslandi fækka í stórum, og í dag eru teir 26 prosent færri enn fyri tíggju árum síðani. Teir, sum hava neyt, eru 37 prosent færri enn í 2001, og seyðabøndurnir eru 22 prosent færri nú enn tá. Men tað eru ikki bara teir bøndurnir, sum hava neyt ella seyð, sum eru vorðnir færri. Teir, sum hava svín, eru 51 prosent færri nú enn í 2001, og í sama tíðarbili eru bøndur, sum hava loðdjór, fækkaðir meiri enn 60 prosent. Men hóast teir ís­ lendsku bøndurnir eru munandi færri, er framleiðslan hjá land­ búnaðinum vaksin, skrivar Morgunblaðið.