týsdagur 23. apríl 1929síða 4

SS AR SS DAÐA ' mm FAT ÓG Føl 4 vt »g Á sl þ 4 Å - 5 á fh, ki ; Á + B: y > * minst ein lut i Sjovinnulånsgrunninum. Sækketvistlærred Et Parti svært, nbleget realiseres mindst 20 m. vør vinnandi madur vør vinnandi kvinna 48 Øre samme Kvalitet 125 cm. bred 96 Øre pr. m. Ubl. Skjorter 200 Øre i lille og middel Størrelse, stor 225 Øre, svære uldne Herresokker 100 Øre, svært ubl. Flonel 70 cm. bred 65 Øre pr. m. Viskestykker 36 Øre. Vaffelhaandklæder 48 Øre, kulørte Lommetørklæder 15 325 Øre pr. Dus. Fuld Tilfredshed eller Pengene tilbage. 5 cm. Forlang illustreret Katalog. SÆKKELAGERET, Sct. Annæ Plads 10. København K. Kunngerð. Valstýrið í Tórshavn kunnger her, at fólkatingsval verður í Tórshavnar valdomi miðvikudag hin 29. mai 1929 í Tingstovuni í Tórshavn. Stemmað verður í tíðini frá kl. 10 fyrra seinna part og tínæst frá kl. og verður tå ikki givið uppat, so leingi veljarat > stemma. Tórshavn, 3. apríl 1929 3 seinna part til kl. það SS er Fyri valstýrið Jens Pauli Andreasen. t til kl. 1 einna part, ri koma at ————————<—owh: „Hann uppesir fólkið“. (Týtt eftir Íslendskum). Millum kristna manna hevur | ara mikið verið røtt og skrivað um | royndum var úr. pínu og deyða Jesu frá Nasaret. Í Tó hevur tað verið lítið gjørt av at greiða frá, hvat grundir- | at við framkom vildi nar vóru til, at teir ráðandi í | sínum samtíð hansara kravdu hann | kenslurnar hjá tiknan av lívi. Munnu summir | um hildið, af sínum, ið hava pína og deyði | hinir rættvisu, Jesu hava verið soleiðis háttað, | hetta eiti við te at ikki mátti lítast at hesum við | nevna = >hinir ødrum eygum, enn eygum trú- | Hann kom fram arinnar, og ikki var ráðiligt at bera fram søguligar atfinningar | um tílíkt evni. Men við hesum ørindum ætli | adur, at hann eg tå at loyva mær at flyta grein | sum alment var um åskodan mína um, hvat tað | sámuligt. var í læru og framkomu Jesu, | hin meiniga sum rakti so meint við teir | sum vóru siduli ríkjandi og ráðandi í samtíð | hildið at vera hansara, og hví lívseydna hans- | siðbrot, sæti Í BROT ÚR SØGU JAVNADARMANNA 6 mannalívið mátti vera ein åhaldandi framgongd (il fullkomnari og fullkomnari samfelagslag; teir máttu tí- taka fylgjurnar og halda fram at hin ognarlevsi flokkurin (proletariatið) ikki meira kundi sleppa undan tí oki, sum hin eigandi og stjórnandi flokk- hann, uttan hann á urin (bourgeoisiið) leggur á somu tíð broytir ognarvidurskiftini so, at eingin privatmaður fær rætt til at eiga avlopið av vinnu- livsdriftini, men at tað verður ogn samfelagsins! Á tann hátt verða allir limir samfelagsins arbeiðarar, sum fáa hitt óskerda úrslitið úr ar- beiðið teirra, og verður harvið á somu tíð allur munur millum flokkarnar í mannfelaginum at hverva, og harvið eisini hin oyðandi bardagi mill- um flokkarna. X somu LO kommunistiska mani sum hitt festi kom út og varð umsett til mong tungumál, broytti eisini felagið síni gomlu loysunarorð; „Allir menn eru broðir“ til „Proletarar í ollum londum sameinist!“ Fá uppreistin brast á í Týskaland í 1818 og koll- veltingin dundið yvir landið, mældu Marx, Engels og Wolff teimum tysku limunum at venda heimaftur tí kollveltingararbeið, sum nú val byrjað í fødiland teirra. Sjålvil stovnaðu hittkommunistiska blaðið „Neue Rheinische Zeitung“ við Karl Marx hovuðsritstjóra. Hetta blað gjørdist ein svíðandi koyril fyri alt, ið eita kundi bestaborgarlig hugsan, meðan tað varl ein kollveltingar- og upp upp og taka lut í fóru teir við og sum iga fjálgaði um hvonn reistarneista, sum (il var og royndi at ala upp í bjartan loga. kunnuleika nýggjar og fúa teir allar birtar Karl Marx, sum við sínum stóra og glitrandi gávum royndi at prógva, at tad var hitt praktiska vinnulívið og tess mongu fíggjarligu Jesus og særa trúar- varð soleiðis, sum honum í Engin eigur at vera í iva um, ; bodskapi samltíðarmonn- nev og > ir, S ndir vóru samsvarar um vit nú rætttrúgvandic. sult hil« Samvera ga rætt n strangur siðameistari og siðhaldari, men hin góðkendi málistokkurin fyri moral var langt frá soleiðis hátt- kundi fylgja ti, lið at vera hans við mannin og leir veikir, var og slætt sjónarmiði trædrir, sum skapaðu søguna og hitt andaliga liv mannanna, vildi sjálvsagt ikki rættvisu. Tað tørvast ikki 2000 ára gamlir Farise- arar til at taka sær tikni av ti, at borid verdur i bøturflaka fyri kvinnu, ið verið hevur avvegis í ástarmálum. Tað gjørdi Jesus meiri enn einaferð. Hviludags- halguna breyt hann trýfall, og hinum rættvisu Gýðingum gav hann upp í næsar, at teir vóru Hann var ástheitur vera eitt av hina trælar hvíludagsins. langt frá at vera sum ló lóklist at teim mest sjálvsogdu eyðkenn- um fyri einum fullkonmum livshålli, og var hann lessvegna skýrdur álari og víndrankari. Hann elvdi og selti ongar fyriskipanir um monnum til gleði fostur. Við læru halgisiðum og trúaráskoðanum Hann fanst at síni fanst hann al tjóðarinnar. leirra manna, sum rættvísastu bønarlivi roknaðust fyri teir fyri Guds andliti. Teir bóðu til tess al uppfylla heilagar skyldir, og teir bóðu á gøtum og geilar- til at vera oðrum føg- (u0s- hornum | ur fyrimynd i ótta. Jesus segði at teir vóru falsarar, og bóðu Lil tess at sýna sonnunm seg fyri monnum. Í flestum líknilsum Jesu, sum okkum tykja vakrast, og sum til allar tíðir hava verið kristn- um monnum kærast, eru brádd- ir, sum notið hava ógvuliga sárt. Hann segði Farisearunum, sum ikki kendi vomm síni sjålvs, at hann trein ikki fram fyri andlit Guðs eins og tollarin, sum ikki gav forskriftum lóg- arinnar æns. Í líknilsinum um lann miskunnsama Samaritan- bþúgvin hevdi hann at Gvyding- um fyri teirra áskoðan, at ein- ans teir vóru rættlætir fyri and- liti Guds. Samaritanbligvin, sum eftir teirra var árein- ur, kundi uppfylla høvudsbod- orð lógarinnar, men prestar og ivitar brotu tað, og tað í sínum Hann dómi teilaga = embætisnavni. segði, tað ráddi meira um at javna ósemjuna við bróður sín, enn at bera fram offur á altarið Men lað var atburður, samsvarandi við í halgidóminum. in heilagasti sum gjørdur var ráðandi trúaráskoðan. Líknilsið um hin burturvilsta ein skorp roknaðu sonin er sum (fortapta) ábreiðsla á leir, seg fyri teir rættlætu, og fyri- seving til teir, sum fallnir eru. 5 5 re 4 og ikki umvent, Teir njóta ikki tann fagnað, og ta gleði í samfelagi við Gudi, sum fellur í teirra lut, sum vóru burturvilstir syndarar. Syndarin, sumer vilstur í leitan síni eftir sælu lívsins, hann varðveitur evnini til at njóta gleðina í samfelag við Gud. Men tey evni hevur hin rætt- vísi glatað (fortapt) í illsinni og øvund um at syndarin verður fagnaður. — Og tå hava hinir rættvísu fingið harðasta dómin í søguni um dómin á evsta degi. Táið dómarin býður teimum, sum sila við høgru lið hansara, at: taka í arv ríkið hjá hinum útvoldu, tá metir virði teirra eftir hesum, at teir hava givið hungraðum at eta, lyrslum at drekka, hava klætt tey næknu, húsvillu, vitjað hann hýst teimum ley sjúku og te) fangahúsi. Hann aftur á eitt einasta sindur av ollum ti, hinir rættlætu høvdu róst sær av og roknað sum heilagstu sínar at rekja. Og hinum, sum víst er í elddíkið, verður ikki roknað til last, at teir hava vanrøkt fostur, svikið tiggjund, brotið halgu hvíludagsins tað er ikki einusinni mint á lað, al teir hava stolið ella drivið hor. mint á vóru I mintist ikki sum sum hinar skyldir Tað er á ongan hátt nakað av tí, sum leir rættlætu roknaðu fyri at vara mest um. Men tað er mint á dygdir, sum hinir opinberu syndararnir stóðu framarlaga í, og víst var á, al rættlætu løgdu miklan dent á siðir. Teir gjørdu lítið av tí at melta og klæða vesæl- teirra hinir vegi, ingar, sum vóru á og inn í fungahúsið til brots- manna hugdu teir ikki. Hitt stóð teim nær: at biðja Gud varða seg frá lí, at vera á teirra vegi. Tað var teim avgjørd trúaráskoðan, at teir dúlkaðust av nærveru leirra. Í hesari søgu gongur hann í so avgjørda mótstøðu við ta valdandi (ríkj- andi) áskoðan um sidileika, at hann gevur brotsmonnum for- rætt til at arva Guðs ríki, men hin rættlætu, sum ikki kendu sita á sær nakra synd, eru viss- ast taldir millum hinar fordomdu. Men tó fer um oll mark, táið víst verður á, at teim, sum alt sítt lív hava stríðst við at gera Gudi eftir vild burtur, men hinir, sum fáa, kennast als ikki við, at teir leim er vist lønina Uttan um Jesus hevur verið tíkin av Karl Rheinische Zeitung“, mangir gávuríkir menn og hava tænt Gudi, tá teir framdu góðgerðir sínar. Sbr.: Nær sóu vit leg svang- an og sóu teg« o. s. fr. Henda soga stendur skrivað í 25. kap. Matheusar evang., og munnu flestir kennast við hetta líknilsi; tó, ikki hava sæð tað í nakrari íslendsk- minnist eg al ari barna-lerdómsbøk, og munnu Íslendingar ikki vera einsamallir um at vilja káva út yvir hesa søg. Ut frå miklari Jesu er við summir verid vid, al Jesus var dømdur til deyða lærari. Og lað er kunnugt, at mangan hevur kristna kirkjan latið taka minni hevur vikið SÝnir, boð- valdandi vilja hesum, sum hvussu molstødu skapur åskodanir, hava sum falskur av lívi, sum frá sóðkendum åskodanum. Men ivaleyst er lað, at Gýð- ingar litu ikki á tilik mál á sama hált, sum kristnir menn hava gjørt. Teir rósaðu sær ikki av tí at vera rætttrúgvandi, heldur rættlætir, og vóru lí ikki eins eymir fyri oðrum lærdóm- um. Gyðingum lá ikki soleiðis upp á hjarta, at allir skuldu frelsast, og kendu seg lí ikki tvingaðar til at standa í mann- drápum og ødrum herverkum til at tryggja fólkið fyri at fara á villar leiðir. Teir lótu sær noya við at takka Gudi fyri tað, at teir ikki sum aðrir menn. Teir ikki til ræltlæti á sama hált sum kristin vóru trongdu kirkja hevur hildið sum skyldu sína at trongja til rætta trúgv. Og táið maður fer at kanna eftir grundunum, sum frum eru bornar móti Jesu frammi fyri ráði Gýðinganna og Pilatusi, tå liggur tað greitt, at aðallæru- málið er í samband við konga- vildi Jesu sum sagt er, hermenninir dømi, taka sær. Kisini halda kongadømi fyri gjøldum, láið teir seta krans um høvur hans, og yvirskriftin yvir kross- inum er gjørd í sama anda. Táið rott er um tað, hvussu lívi, tá verður fyrst og fremst al hava í huga, hvat årsøkin man hava verið til hesi kærumál. Givid út av socialdemokratiskum felogum. Blaðstýrari: M. SO iðstein. Prentsmiðju »Førova Social-Demokratcs, Torshavn. 58 Marx flokkadust við >Neue somikið úlfrá soguligari samfelagsligari spurningarnar áskoðan, sum útfrá ligari; tó sipaði hann eisini til søgulig og tjóðskaps- greiða og fíggjar- lig evnir, og hann dugdi væl at meta hina vakn- andi tjóðskapskensluna, sum eina týdningarmikla kraft. Har tjóðskapskenslan vísti seg sum upp- reistarandi ímóti ráðandi einaveldi og fremmand- veldi, og har fólkið gjøgnum sín tjóðskapaliga skaldskap vísti eina høga og serstaka mentan, fann tað eldhugað viðhald hjá >Neue Rheinische Zeitung“. Soleiðis gjørdi blaðið síni hvassastu álop á hina proysisku og eysturríkisku stjórnirnar, fyri at: tær við våpnavaldi royndu at køva tær tjóð- skapligu frælsisuppreistirnar í Halíu, Polen og Un garn; men vert er tå eisini at:leggja í geyma, at Marx við hámiklum orðum sópar danska tjóð- skapskenslu og alla Skandinavismu lilsíðis og sidan við stórstu sjålvvissu prógvar Tyskalands søguliga og mentunnarliga rætt moti Danmark viðvíkjandi Slesvig-Holstein. Týskaland var eftir hansara ætlan eitt meira høgtmentad land enn Danmark og við nógv størri vaxtravónum; meðan, eftir hansara áskoð- an Danmark stóð í stad og hevdi alla sínar ment Týskalandi. Hetta, ur sum beinvegis lánsgóðs frá at Danmark stóð í andaligari skuld til Týskaland, metti Marx hægri enn søguligan arvarætt. Aðrir menn hava seinni dømt oðrvísi, men tann áskoðan, sum Marx hevði í hesum máli, stendur tó framvegis sum eitt hottandi illvedurs-skyggj undir havsbrånni og gevur okkum einu sterka ákenning av, hvonn tydning, andaligt og tjóðskapsligt sjålvbjargni hevur fyri fólksins livsrætt og lívsvón millum aðrar tj60ir, er í hesum blad, at ein ungur eldhugadur, gåvu ríkur maður, Ferdinand Lassalle, fyrst er neyndur sum ein teirra, ið framtíðina eiga. Um henda mann og lívsyrki hansara skal seinni vera rett. Endamál Karl Marx's var at fáa heimsins arbeiðaraflokk, sum tå var ein ut spjaddur hópur av trælkaðum einstaklingum, til al sameintan meirra ella minni standa saman, og mynda ein fastan flokk við felagsskrá og við einari livandi kenslu av, al hann hevði eina søguliga uppgávu al loysu. Endamálið var at sigra yvir kapitalinum, ikki við at tvna hann ella vanvirða hann, ikki við al bróta sundur tær nýuppfunnu maskinurnar, sum til at byrja við tóktust al laka breyði frå arbeið- arunum; men við al ogna sær ræði yvir ollum framleiðslumidlunum gjøgnum samvinnuligan og politiskan felagsskap. Á tann hált vildi Karl Marx, at arbeidarin skuldi ogna sær hitt óskerda úlbyýti av ollum arbeiði. Al vísa arbeiðarum um allan heim at hetta ikki var ein »Utopi« men ein møg- uligleiki í roynd og veru, tað var nú lívsmál Karl Marx's. Tá uppreistin í 1818 var blóði og Marx, Engel og fleiri, sum „Neue Rheinische Zeitung“ flýggja av landinum. Marx og Engels búsettust tilsíðst í London og her livdi Marx eitt fátaksmannslív til sín deyð 1883. Hann helt tó ikki uppat ella veik frá sínum lívs- máli, tross neyð og fåtæksdømi starvaði hann dag undan degi við sítt skrivliga vísindaarbeið, Tyskalandi um heyslið máttu bæði høvdu við jarni, starvað køvd i