týsdagur 7. mai 1929síða 4

„Hann uppøsir fólkið“. (Týtt eftir Íslendskum). III. Fyrst er at geva gætur, at nýggjar trúar- og vísindaráskoð- anir hevdu almikla ávirkan á politisk viðurskifti, hóast tær ikki komu beinleiðis inn á nakað einstakt av teimum málum, sum roknað vóru til tey politisku í dagligari talu. Hesar gera seg serliga galdandi á teimum stød- um, har sum haft er at einum hvorjum viðvíkjandi frælsishuga manna, har fólkið ikki ivast um, at óloyvilig er at hava z sum annan hugsunnarhått enn farnir fedrar hava haft, vid tad at teirra áskoðannir vóru hildnar at vera uttan líti. Tá ger ein nvgej læra tað ið hvussu hon 95 er háttað - at menn fara at ivast, um hitt gamla og tað ráðandi og sníkir henda áskoð- an seg inn hjá fólkinum: at har var ikki allur sannleikin, men at eitt og annað kundi verið oðrvísi. Fellur trúgvin á tað, at hin almanna samtykti hugsunn- arhåtturin er lítaleysur, lá man eisini fell- ráðandi til-tess, at ur tað, at felagsskipan er hin einasta rætta stutt trúgvin á vera og at yvirmenn og undirgivnir eru av Gudi skipaðir, einans settir til tað verk at kúga og vera kúgaðir av oðrum, og má hetta Fad má sigast hvussu ikki broytast. merkiligt, væl hevur eydnast at forða kúgað- um fólki at fáa um, at tey eiga krøv til nakað annað enn at liva í vesældómi og undir medvitan heilt ødrum korum enn ley síggja onnur liva. Men ofla "oyndist tað so, at kenslur teirra kúgaðu eru eldfimar, so at brátt kann birtast bál av lítlum neista. Ti haft meira við boðskapi sínum enn teir sjálvir Við boðskapi sín- týsku hava spámenn ofta umfatandi ávirkan hava ætlað. um voldar bóndauppreistina, Luther hina men kennisl ikki meira við hana sum avkom av boðskapi sínum enn tað, at hann øsir upp aðalin og eggjar móti upp- Fær kúgað hann sum harðast reisnarmonnunum fólk lærdóm um sjónir, so gerast tey brá at kanna nýggjar: hug- eftir, hvat rætt tey hava at reisa seg ímóti kúgannini til tess at fáa sín rætt. Hovuðsársokin er ofta at teir, sum standa ímóti nýggj- tann, um hugvekingum, sjálvir lemja trúnna uppá, at tann ráðandi hugsnarhátturin er lýtaleysur. Tað er oftast ikki hovuðsatvold- in, at hugvekingin stevnir í hesa ella hasa ættina, heldur hetta: Skorðurnar eru við at detta undan mongum og hvørj- um. Um brotin verður tann góða reglan, at hava alt rótleyst, tå veit eingin av fyrrenn ein skorðan dettur fyri og onnur eftir, vegið, funnið ovlætt og burtur kastað. Hetta er sjalv- andi, táið afturhald setur sær fyri, at einki skal broytast á nakran hált, og serliga setur sær fyri at køva allar nýggjar hugsjónir. Tá vera tað einastu ráðini at forða fyri at hinar ræðuligastu kolveltingar skulu koma. Boðskapur Jesu er nýggjur | fyri fólkinum. Hann finnist at áskoðanum og halgisiðum, sum fólkinum aldri hevur dottið í hug annað enn at vera uttan lýti opinbáringar. Við hesum tekur Jesus grund- ina undan tí avgjørda undirgevni fyri ráðandi hugsnarhátti. Ymisk gudiligar ummæli Jesu, sum evangeliini hetta, sum I. d. »Eingin leggur nýggja bót á gamalt plagg«. Hetta líknilsi talar fyri seg sjálvt, Men fæst ikki onnur meining enn tann, at óráðiligt flyta, bendu á henda setning: úr hesum er at gera smáar umbøtingar á útslitið stýrislag, heldur eigur at nyggjast upp frá grundini. Hann segði, at eingin letur nýtt Hetta má skiljast sum áminning um, al vín uppí gomul ílet. hinum nýggja andanum tørvar nýggj viðurskifti. Ella miðar hesin spádómur hans móti ti, at nýggi boðskapurin ikki varð- veittist í teirri felagsskipan, sum heiminum, rátt til kunna royndir um- enn varðandi í hevur henda dag? Ikki man dyljast,at hetta hava prógvað. Út frá hesum mælum Jesu verður tað skiligari, at Jesus hevur ta ávirk- an at lemja tað djúpu virðing fólkið hevði fyri niðurarvaðum siðum og at vekja og birta und- ir duldu trá fólksins eftir broyt- tá var og sum mest ingum. Tó hevur hetta haft enn meira åvirkan, at Jesus gjørdist avgerð- andi forsvarari fyri hini undir- Hann bod- Menn kúgaðu og fjónaðu. aði fátækum fagnarboð. munna ikki vanliga gera sær greitt, hvussu víða í orðum Jesu liggja fræ, hvarav kann kykna uppreistartrá, um tey falla í hugskot hjá tí undirkúg- aða. Hann gav hinum fjónaðu sjálvtreysti og sjålvvirding. 01 líknilsi, sum eg minti á áður, til at:sýna, hvussu hann veik frá og vanvirdi samtyktar trúar- askoðannir tjóðarinnar, eru oll vernd fyri hin veika og undir- kúgaða. Í líknilsinum um farisearan og tollaran sigur hann tollaranum, at hann í Guds eygum stendur omanfyri farise- aran, sum tollarin áður hevði hildið vera sjálvsagt skuldi líta at sær við vanvirðuligum eyg- um. Í líknilsinum um týnda sonin, roknar hann hin opin- berliga syndaran fyri at vera dýrmætari fyri hjarta Guds enn hin rættlæta, sum einki hevur forbrotid seg. Kúgað fólk hev- ur lært at líta soleiðis á sjálvan seg, at tey eru fjónaði í eygum Guds Men tå ið veldigir andar gerast forsvararar teirra og halda fram rætt teirra, tá vaknar ænsurin fyri tí, at teimum er gjørdur órættur. Og tå er ikki gott at rokna út, hvat spyrst burtur úr. Tað verður ikki smávegis broyting á heim- inum og lívinum í eygunum á tí manni, sum lært hevur at vanvirða sjálvan seg, men sum brádliga vaknar til medvitunar um lad, at hann stendur javn- hjóðis, ella er fremri enn leir, sum hann áður helt vera ósmit- aðar. Jesus sigur, at tað sum ein fyrst og fremst verður spurdur um fyri dómstóli Guds, og tað mannd. og eina, sum mint er á, tað er um støduna til fátæklinganna, hinar sjúku og fjonadu. Alt í einum er hinum kúgaðu borin tann boðskapur, at alt lívið eigur at snúgva seg um ley, og hægsta skylda mannanna er tann, at bøta um kor teirra. Tann, sum ikki leggur í hvat torvar teim- um, er domdur í æviga eldin. Allir teir, sum vóru móðir og troyttir, teir vóru varir við tað, at hjá hesum spámanni áttu teir samkenslu. Teir fúa frá honum kærleik og troyst. Kúg- aðir menn, sum vera varir við kúgan sína, gerast eisini kunn- ugir við, hvussu hjálparleysir teir sjálvir eru til tess at fáa síni mál framd. Teir tørva at fáa mann sum leiðbeinara mann, sum skilur kor teirra út í æsir og hjálpir teimum, mátt- miklan mann í orði og verki. Slíkur maður var Jesus. Við honum sum var oddamanni rættvísi og' miskunsemi sett í hásætið. Hvat lá tá nærri at hugsa, enn at brennandi rå teirra var at gera hann til kong, — at teir góðu honum upp Í hendur at hava ráðið yvir mál- um tjóðarinnar. Tað var einki annað enn ynski hjá tí minna manninum til at fáa rætt sín framdan. Tó hevur Jesus haft eina mest ávirkan við sínum hárhvossu revsingarordum hann talar til yvirklassanna = — teirra, sum fjónaðu og undirkúgaðu. Í sog- uni um miskunsama Samaritan- búgvan, gevur hann prestunum lað upp í næsar, at teir vanrøg- ta hægsta boðorð lógarinnar. Fariseararnum sigur hann, at leir biðja til at sýna seg fyri monnum. Fyri skriftlærdum og Farisearum heldur hann tornandi revsingarrødu, sum skrivað er í 23 kap. Matheusurevang. Ferð eftir fer hartar hann leir ræðu- liga. Hann líknar teir við kálkaðar gravir, sum uttan eru vakrar at líta at, men eru fullar innan av allári óreinsku. Hann hartur teir fyri stoltleika, at teir breiðka um minnisreimar sínar, fyri al teir fáa sær ovastu sæl- veitslum teir fremstu sessirnar í samkomuhúsum og lata kalla rabbi. Hann sigur, at teir eta upp heimini hjá einkjum og upp á kvamsvís halda langar bonir. Teir gjalda líggjund, og tað rósa teir sær fyri frammi fyri andliti Guds, at teir tiggjunda rætt men teir góvu ikki gætur um rætt- vísi, niskunsemi og trúarmensku. Kúgað fólk, sum lýður á hetta, má skelva av fagnaði við hvort einasta orð. Kenslur teirra fyri hyklan falsleika yvirkluss- anna er vaknað og brýtur út í orðum hansara. Hin djúpa virðingin hvørvur og vanvirð- ing kemur í staðin. Tað var fólkið sum hevði fingið at kenna miskunnarloysi og rættvísi. Og tað vóru fleiri enn einkjurnar, sum áttu heim, sum yvirklassin åt upp. Jesus talar fyri hinar kúgaðu. Og kenslur teirra skákast og øsast við hvort dynj- ini Í og seg og andi revsingarord, sum Jesus talar til yvirklassanna. Og í hesum eldhuga Jesu sum gríp- ur fólkið, liggur eisini frágreið- ingin um, hví fólkið so hárðliga krevur Jesu tiknan av lívi, tåid tað stendur í boði at velja ímill- um hann og Barrabasar. Tað er øsing, sum grípur hin vón- brotna og undirkúgaða táið hann sær, at Jesus ikki vil taka valdið á tann hátt, sum fólkið hevði ætlað. Eg havi her bent á mong ummæli Jesu, sum fullkomilign greiða frá tí, at hann var út- valdur av tí minna manninum, og tó er mangt enn óumtalað. Og tað má haldast at vera fullkomuliga loyviligt at peika á, at mong av ummælum Jesu, ið horva hesa leið, eru farin fyri skeyt. Vert er at geva gætur, at oll tey líknilsi og tær frá- sagnir, sum greinligast vitna um Jesus sum forsvarari fyri hin minna mannin og ley van- virdu, finnast hvørji fyri seg einans í lí eina evangelii, tó at oll try evangeliini Matheus, Markus ug Lukas — flyta onn- ur av líknilsum hansara. Fari- searin og tollarin, miskunsami Samaritanbúgvin, týndi sonurin — hesar søgur standa í Lukasar evangelii øngum ødrum evangelii. Einans Matheus sigur søguna um dómin á evsta degi, einans søguna um hina horseku konuna, og einans Lukas um hina syndugi konuna sum tvåddi folur Jesu. Hetta gevur gruna um, al tað er meira ella minni av tilviljum, at hesar søgur koma nakrastað- ni fram í evangeliunum, sýnir al og I Johannes og fyrstu rithovundar kristindómsins hava lagt meira dent á annað í boðskapi hansara enn. lað, hinar undirkúgaðu. Og umframt søgur ummeæli, onnur av sama slagi, eru í evang- eliunum sum vísti á og sum vist er å og spjadd ummæli, sum eru lítið skiljandi í lí sam- handi ley eru i, men sum eru lætt at skilja, um maður hugsar sær tey talað í sambandi við stríðið, ið fólksins oddamad- maður hevði fyri rælti undir- klassanna. sf“ Partifælie! Hardu spurgt din Nabo og din Arbeidskammerat, om han holder,,FeroyaSo- eial=-Demokrat“? Ger han det ikke, bør du opfordre ham dertii. Vort Telefonnummer 143. Givid út av socialdemokratiskum felogum. Blaðstýrari: M. S. Vidstein. Prentsmiðja „Foroya Social-Demokrat«s, Tórshavn. „Hornagarður“. Thorshavns Byraad vedtager at erhverve „Hornagarð“. Sagen blev behandlet í Lag- tinget i Samlingen 1927 og resul- terede i et Forslag til Lov om Salg af Embedsgaarden »Aale- kær« fil Kommunen at betale i 28 Aar. I Henhold til Brev fra Færø Amt af 10, Marts 1928 har Justitsministeriet tilskrevet Lag- tinget Formand: »I den i 1927 afholdte or- dentlige Samling har Lagtinget en Indstilling om, at blive forelagt Lovgiv- ved- om Salg vedtaget der man ningsmagten et af Tinget taget af den (il Forslag til Los Amltmandsembedet »Aalekær« til Thorshavns Kommune og Lag- henlagte Gaard tinget. Foranlediget heraf man meddele, at Justitsministeriet er skal villigt til at tage det af Lagtin- Spørgsmaal under man for sig forelagt Tilbud fra Thorshavns Byraad, der bedre stemmer med Gaardens Værdi i Handel og Vandel end Lagtingets For- slag, dels et Tilbud fra Lagtin- get m. Ht Arealer, som Tinget maatte ønske at erhverve, get rejste Overvejelse, men at inden maa ønske dels et de og endelig en Plan for Gaardens Udnyttelse iøvrigt med særligt Henblik Ordningen af Spørgsmaalet om Vingræsnings- retten. Man gaar ud fra, at der om alle disse Spørgsmaal finder Forhandling Sted mellem Lagtinget, Byraadet Færø Amt, forinden Sagen paany fore- lægges Ministeriet.« paa og Kasseudvalgef har den 18. ds. haft Mode hos Amtmanden for nærmere at drøfte Spørgsmaalet om Erhvervelse af Gaarden helt eller delvis. Kfter Anmodning af Amtmanden har Byraadet la- det udfærdige et Kort over den matrikulerede Del af Gaardens Indmark samt over udlagte Trø- er, saavel Lejetrøer som solgte Trøstykker, samt et General- stabskort over tilhørende Hauge. Af Indmarken maa der til Hospitalets Brug disponeres over et Areal, der omfatter hele San- degærdenæs til Hospitalets nuvæ- rende Nordgrænse parallelt med denne mod Søen, mod Vest til Præstegaardens Grænseskel, heri dog ikke indbefattet Strandret- tighederne, der forbeholdes Thorshavns Kommune. Desu- af Matr, No. 1026 (De- besar trø) udlagt til den nye Biblioteksbygning ca. 5000 m?*. Endvidere udviser vedlagte For- tegnelse en Del Trøstykker, der er overgaaede til Privat Ejen- om hvilke den er dom, samt nogle, der forhandles om Salg. I Henhold lil foranstaaende man man mene, at der ved Salg man tages Hensyn til disse ikke ubetydelige Arealer, der er fra- ganet Gaardens Indmark og Underhauge. Som Motiver for Erhvervelse af Embedsgaarden »Aalekær« skal Udvalget fremføre, at man anser denne som aldeles nødvendig for Byens fremtidige Udvikling, baa- de hvud Bebyggelse og Opdyrk- ning angaar. Det vil have sin store Betydning ved at Erhver- Gaarden, at man kan lige- ve stille samtlige Opdyrkere ved Thorshavn med Ilensyn til Spørgsmaalet om Vintergræs- ningsrettens Afløsning. Hvad angaar den øvrige Del af Haugen, mener Udvalget, at Byraadet bør opretholde Faare- bruget indtil videre og bortfor- pagte dette. Med Hensyn til Købesummen, da har Lagtinget i før omtalte Forslag beregnet Købesummen til 25 Gange Pengeværdien af Gaardens offentlige Ydelser an- slanet til ca. 30,000 Kr. Man har endvidere faaet oplyst. at Gaar- den i 1911 blev vurderet til ca. 57,000 Kr. Naar man skal til at fastslaa en Købsum, bør der efter Ud- valgets Mening tages Hensyn til de tidligere nævnte siden 1911 fragaaede Arealer. Udvalget mener i Henhold til det anførte at kunne foreslaa, at der bydes en Pris af 55.000 Kr. for Embedsgaarden „Aalekær“ omfattende hele Ind- og Udmar- ken, med Indstø, Bygninger og øvrige Rettigheder at forrente og afdrage i ca. 50 Aar. Saafremt Lagtinget til sin Tid vil benytte en Del eller Dele af Gaardens Indmark kan dette ske ved nær- mere Forhandling med Byraa- det under Hensyntagen til even- tuel Byggeplan og uden Tab for Byraadet. Udvalget skal indstille til By- raadels Vedtagelse al Kommu- ne søger erhvervet Embedsgaur- den »Aalekær« í Henhold til foranstanende Motivering, og al man tilbyder en Pris af 55.000 Kr. at forrente og afbetsle í Løbet af ca. 30 Aar. Saaledes vedtaget paa Byraads- mødet den 24. April 1929, Nu er man altsaa saalangt,