týsdagur 24. november 1931síða 1

5 -FØROYA- CIAL DEMOKRAT FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Lysingnprisur fyri petitregiu: 30 oyr. á forsíðuni, r . . Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið Porto. Blaðið P Nr. 47. | 2 : Z pE og 1 Så, Við storn i sem Er | Tirsdag hin 4. novembir 1931 : | ene få Fe sene tj Fell 1 3 tn | 3. arg. eens Rn Tandlæge BREND 5 E træffes 11—5. Teif. 114. E Som SY3 HNNINVND 273 ON 53 ODO Høpisleyst. Í »Føroya Social-Demokrat« fyri 20. oktobir skrivaði >Oy- slein« hesi orð: >. .. hin flokk urin, ið er undir umsjón av stat, logting og kommunu, hevur eina, eftir okkara forholdum, ovstóra løn, frí hús yvirhøvur, ein heilt stuttan arbeiðsdug, og » á ellisårum fær hann »pensi6n« ellisstyrk.« Hesi orð endurritar »Streym- ur« í blaðnum fyri 27. oktobir og gevur teim sitt fulla viðmæli, samslundis sum hann leggur > Vil kunna ikki hava ongar lærarar, hópin afturat sum L d.: sýslumenn ella prestar, læknar ella jarðameður o. s. fr., verður sjálvandi framhildid, og tað er rætt nokk; men hví lýma menn ikki at vera til skips, men velja al Kr tað ikki ti, at skips- heldur t. d. vera skúlalær- årg? arar lívið er so úl av lagið ringt og gevur so lítið av sær; meðan eitt læraraembæti tryggjar mann- inum góðar inntøkur og pen- ingalig sorgarfri ellisår?« So meinar »Slreymur« eisini, til fyri lønina skuld enn fyri upp- at fleiri læra lærarar meira aling barnana. Síðst skrivar hann, at lønirnar mega broytast minkast — eftir føroyskum lonviðurskiftum. Tað er einki at undrast yvir, at fiskimenn, sum í hesum tíðum fáa hungurslon, kunna hugsa sum so, at leir fastlonaðu hava lað ovgolt, nógva løn og frí hús; men spurningurin er, um fiskimenn og arbeiðsmenn fána betri kor, ífall hinar løn- Hartil er at siga, at teirra lonir, sum irnar verða sellar niður. staturin rindar, onga ávirkan hevur á foroysk viðurskifli. Prestar, sýslumenn, fylkislæknar og teir lríggir hægstu embætis- menninir og lærararnir við real- skúlan í Havn eru einans lontir av statinum, so lað kann einki nerva lad foroysku samfelagið, um hesir menn eru væl lonaðir. Kommunulæknar, jardamødur kommunuskúl- bæði og kommunum, ló mest av stat lærarar við (0) og arnar eru lonað av stafi inum. Jarðamoðurnar s0 illa hált kommunulæknarnir eru lønadir, eru lonaðar, sum tað á nakran kann hugsast. Hvussu er nú so sum so. Tað letur seg kanska gera at minka lønirnar; men spurningurin er, um vit lá kunna fáa dúgligar læknar til Skulu minka hesi plåssini, Vil AMDMOOMOONMODOMOODOOODON: TELF, 20 & 237 AJMlJMOOMSOOLOONMROONM lønirnar og fáa Odugnalæknar í staðin fyri góðar læknar, so er lítið vunnið. Henda vegin kunna ganga. vil neyvan lærararnar. tað oðrum ella fóru So koma vit til dogum so Í gomlum var hæði al lærarar vóru. vorðið her og í skúlar fólk eingir Tá at fáa sær skúlar, fingu tey sær til einki londum, SO avlamisfólk, sum at lærarar høvdu liva av. Hesi arlamisfólk fóru so í umgongd lærdu bornini eitl sindur av (8) og og vórðu hesi avlamis- » folk glad við at religion, fáa ein bila inn í munnin afturfyri. Tað eru væl ikki slíkir skúlar og lærarar, ið »Oyslein« og »Streymur« vilja hava í Før- oyum? Tá so fólk gjørdist so frætt mentað, at tey fóru at fylast á hesi avlamisfólk og tann neyð- arsliga lærdóm, ið bornini fingu, al lærarum fóru ley bøta um skúlarnar og løna so frætt, al » teir aldri so illa kundu ana. Við skúlar og læraralønir til less, at við bøltist so um og lærarar kunna liva eins og onnur hampalig menniskju, og tå fingust eisini góðir lærarar, sjålvt um »illgras finnst millum hveitu« allastaðni. Forovingar koma jú aftaná í ollum forum, al skålavidurskiftum eins og ollum so leir eiga koma aflanú í vørum. Fyri bert fáum árum síðan var læraralønin so neyðarslig, al menn við konu og bornum ikki kundu liva av síni løn. Teir kerarar, ið høvdu konu og born, vóru lí noyddir at starv- Und- irvisingarstarvid leið nógv undir Nú síðan ast við alt utandura starv. hesum viðurskiftum. lonirnar komu so frætt upp, at lærarar kunna liva av síni løn, er undirvísingin her á landi nógv broytt. Nú kunna arbeids | menn og fiskimenn fáa sínum TIlloK00EIROORNROQOEINM-O børnum so miklan kunnleiku, AKTIESELSKABET THORSHAVN Stort Lager . at ley kunna koma út: millum manna. »Streymur« sigur, af fleiri æra til lærara meira fyri løn ina skuld enn fyri uppaling arnana. Ja, einhvør ber sum ann roynist. bg veit ikki, vorjari bygd, ið >Streymu! Yr í, so eg veil ikki, um hann alar av royndum, ella hann bert skrivar soleiðis fyri at seta ilt Foroyum eilthvort fram um lærara- fólkini i yvirhovur. So eg skal íkki nerla nógv við hetta skodsmålid, hann gevur lærarum í Føroyum. Ég vil einans siga, at ein lærari, sum lítla at fáa nógva løn. Hann átti alls | al Men lærari, sum av øllum alvi roynir øer, er ikki verdur > nyltu ikki verið lærari. ein at læra og uppala tað komandi ættarliðið til hann Tí iga arbeiðsmenn og al ) ræltar kvinnur o J menn, fær ongalíð ov- nógva løn, tað vita vil, serl- fiskimenn, bågin hjá teim lann størsti tann, at vil hava lært lá fálæku er nógv ovlítið, vil gingu i skúla Høvdu foroyskir arbeidsmenn og fiskimenn verið » upplýstir javnbjóðis okkara starvsbrødrum í oðrum londum, oðrvísi út her á landi í dag. Hví slovna foroyskir fiskimenn og arbeiðsmenn ikki teirra egna keypslu- og sølufelag, so teir kunna sleppa frá at ríka mill ummenninar upp, meðan leit sjálvir líða hungur og neyð? Er | [| at tað fólkið | tað tí, fálæka her á landi hevur haft góðar skúlar? Nei vinir, minnist til, at »Idio- | ler organiserer sig aldrig«. Fey hentastu oyru, ið fiski- | menn og arbeiðsmenn lata úl, fara til skúlarnar; tí tað vila vil, at rikmenn kunna senda teirra born til Havnar at ganga í real fálækramanna- skúla, meðan børnini hava ongar skúlar utan Tað um at fáa góðar lærarar, sum bygdaskúlarnar. ræður ti við ágrýtni læra bernini tað, ið so hevdi sæð | | | BALSLEV 6 GOOS Trælast en gros & en detail. af alle Bygningsmaterialer. 000000EKEN:0OK0O::O0I Q0M:O00NMOOMj TELF. 20 & 237 00000000 ea Vindeygir, hurðar og listar Gott og bíligt arbeiði. Hugo Øster's Maskinsnidkari, Tlf. 216 Torshavn. TIf. 21( tey seinri í lívinum kunna hava gagn av. »Streymur« heldur, at summir menn tyma ikki at fara at fiska, fara tí heldur at læra Lt. d. 10) > til lað er filtligari al er; tí lærara; ti lærari. ið kann væl al vera lað allir, al SO vila vera, at tuskusamt er vera fiski madur, og troyttur verdur hann, ið ár eflir år skal halasl á sjónum. Tad ræður um, at okk ara fiskimenn verða andaliga mentadir frá barnsbeini av; ti annans verða teir brátt anda liga fátækir og lættir at lokka bæði so og so. Tað er skjótt al billa einum óupplýstum fiski- manni bæði eill og annað inn. Og nógvir eru so samvitsku- leysir, at teir »spekulera« í få- kunnu fiskimannana Ti er lad golt, at menn hava 1 . % hug at vera lærarar. Tað er nú einaferð so her á foldum, al einum dámar hetta starvið best, meðan ein annar dámar betri eill annað starv. >Tí verður allur matur etin, at hverjum dámar sill«, sigur eitt gamalt ordatak. Fad ljóðar lí ikki væl, at vil siga hvønn annan, at tú um gera hetta starvið tymir ikki at g Slík orð eru óhóskandi millum menlaðar menn. >ldioter orga og lí eill niserer sig aldrig«, og må av høvudsmålum javnaðarflokks ins vera at fáa okkara skúlar so cóðar, kann Men øvinda sum gjorligt vera, ikki, um vil la tað verða teir lærarunum løn, teir fáa. Javnaðarmaður. BÆ A Sóknarskipan. Hví eru fleiri bygdir komnar í undirgongu? Ein broytan er neyðug. | Um kannað verður eftir rokn uskapum sóknanna, fær ein, fi verri, við lað sama at síggja, af nógv tær flestu standa seg heldur illa. Tað vil siga, at tær standa í stórari skuld, ið eina mest er komin av ringum stvrislagi; at skatturin verður ov hagur i forhold til tær inntøkur, ið skattaberarin hevur. Nógvar sóknir eru illa komnar 1 hold av teim vegum, ið lær hava fingi við tað at fær hava tikið lán til at úthelala tann part, ið tær eftir galdandi reglum mega rinda Aðrar aftur ímóti 19 nylt lann há ikki at lala kommunurnal rind nakran ening, men haft lønirnar tann yartin minni, ið kommunurnar skuldu luttaka í, og hava hesar klára seg gott Hettar kann sjálvandi, serliga í stórum sóknum, verða ringt at praktisera, hvar fleiri skatta- berarar ikki koma til at luttaka I YEgarbeiðinum; men Í nógv teim flestu er hellar hin mest praktiski hátturin; lí her koma skattaberarnir til at arbeiða fyri tað, ið leir á ein annan 6laga ligari hátt álti at komið undii at rinda, og verður lað sjál andi sæð burtur fi um tad er ein ella annar skattaberari, ið x ikki arbeiðir. Hann, ið arbeiðir, roknar sær inntøkur av veg- irheiðinum, ið fellur um eina tíð a um, tá einki annað er af forvinna g SO veilt ein eisini av, kommunan ikki hevur fingið nakrar tyngri byrðir av arbeidinum, ið koma afíur um aftur Nað er ikki bert veg ið fort hava kommunurnar ut á sjógv; men eitt hvort annað, ið tæt iava avrikað, sum fær eisini mega finna seg í, tå ikki nakað fekkst fyri einki To eru tað tveir úlgiflspostir, ið eru svíð andi og beinleiðis forkoma kommununum, og eru (el sjúkra- og skúlaskipan Um sjálvan sjúkrakassan kann sigast, at hann sjálvandi er eitt gott socialt mål; men er eftir javnndarmanna åskodan bert fyribils, tå hinir flokkarnir ikki fånst at ganga longur, enn gingið er. Tí er so stall, sum er, al fyrst má ein læta, ikki so lítið, limagjald til sjúkrakassan, og síðan skatt til kommununa, ið hon má rinda til lað sama, og hvor ið slúkar hesar pengar, er sjálvandi sjúkrahúsini og lækn- arnir, Við einari aðrari skipan kund,