týsdagur 23. februar 1932síða 1

*"FOROYA: SOCIAL DEMOKRAT FRÆLSI JAVNAÐUR BRÓÐURSKAPUR Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 oyr. á forsíðuni, . . Kostur r. 150 fjórðingsárið '0rto. Blaðið Á , Loekouten i Danmark er afblest. Arbejdsfreden blev sikret. Begge Parter -- Fagforbund og Arbejdsgiver- forening -- vedtog Forligsmandens Forslag, hvorefter Overenskomsterne forlænges et Aar uden Ændringer. Den franske Regering er styrtet. æknar. Kannar ein eftir, hvussu vil eru staddir við læknar her í Førovum, og :hvussuleiðis teir verða lønadir, so síggja vil fyri tað fyrsta, al ikki er væl statt, og tað er tvørligt, at so skal vera; men verri er, at læknar okkara verða Orællvist lonaðir. At fáa fleiri læknar higar til landið er neyvan hugsandi um kreppulíðum; men í hesum tann órættvísi løningarhåtturin treingir til al verða rættaður og er lættur at rætta, sum eg seinri skal vísa á. Her í Foroyum eru 11 læknar, nevniliga 6 fylkislæknar, lonaðir einans av statinum, 6 kommunu- læknar, ið eru lønadir av stat- inum og kommununum, Lt. s. V. meðan nøkrum kommunum, summar kommunur eru leysar Her sum eg frá hesi byrðu. kemur Oræltvisid fram, seinri skal koma aftur til. 2 læknar eru hjálparlæknar. Eg eri ikki vísur í, hver ið lønar hesum læknum, so eg skal ikki steðga við hesum kringum- stødi, men snúgva mær aftur til hinar læknarnar. Tó kann eg skoyla uppí, at tað er mær frágreitt, at hjálpar- verður løn- læknin í Klakksvík aður av fylkislæknanum; men er hetta tydningarleyst í hesum føri. Íbúgvaratalið í Føroyum var í 1930 24751, og verða so statt 1768 íbúgvarar til hvonn lækna, og eftir hesum at døma eru vil Foroyingar væl farnir; men kanna vit eftir, hvussu spjaddir Foroyingar búgva, tá verður myndin oðrvísi. Av hesum 14 umrøddu lækn- um búgva 5 í Tórshavn, so ullar hinar Føroyar mega hjálpast við 9 læknar. læknum Av hesum 9 eru einans 3 fylkislæknar lønadir av slatinum; lað vil vid oðrum orðum siga, at 21000 Foroyingar, rokna spjaddir um 17 oyggjar vil Mykinesholm við, kunna vit síga 18 oyggjar — mega hjálp- ast við 3 læknar. Tað verða 6 DE oyggjar við meðaltali 3 túsin íbúgvarum til hvønn lækna. Skuldu vit Foroyingar ongar aðrar læknar hafl enn hesar tríggjar stalslonaðu, so doyðu nógvir Foroyingar hjálpaleysir. Tað er rælthugsandi menniskja, at her skiligt fyri hvorjum nakað men hví målti gerast; skulu summir Føroyingar sjálvir seta sær lækna og rinda honum løn, meðan summar bygdir hava fylkislækna og sjálvandi ongan kostnað hava av læknanum. (| teim bygdum, har fylkislæknin býr, er læknin ikki einans friur; men hann er eisini ein góður skattaborgari, meðan tær bygdir, sum hava kommunulækna, mega halda læknunum frí hús og rinda ein part av hansara løn. følist Í hesum krepputidum henda útreiðsla sum ein tung byrða. Eg skal i. d. nevna, at lækna- håsini í Vági slanda nú í 30 lúsum krónum, sum bert tríggjar kommunur — Våg, Porkeri og Sumbe — hava at rinda aftrat løn til læknans. Henda útreiðsla tyngir okkara skattabyrðu fittliga nogv. Hetta er Orættvist og eigur al rættast. Nú vil kanska ein ella annar hugsa sum so, at eg skrivi um g heita, lí eg búgvi í eini bygd, til ein kommunu lað at tað er nakað í ikki men eg havi nú otta ferðir verið sum rindar lækna. Ja, kann væl vera, hesum; lí eg einans eri skattaborgari; við at ålikna skatt, og tað tyk ist, sum tad ár eftir ár verður torførari at fáa endarnar al rokka saman, so eg skal vera ærligur og siga, at eg ár eftir ár býti merki í hesa eykaút sum eg reiðslu til læknan, og g veit, er okkum ein órætlvís byrða; tí henda byrða eigur at falla javntung á allar Foroyar. Um eg ikki búði í eini bygd, kommunu dugað al sum rindar til ein lækna, so hevði eg sæð hella órællvísi, og sum lað órættvísi javnaðarmaður er mín skylda at peika á all og siga sannleikan, soleiðis sum hann er Vit javnaðarmenn berjast fyri at rudda burtur allan órætt gamlan og nýggjan vit eiga tí til komandi Ling- selu at sela fram uppskot um, at allar útreiðslur til føroyskar læknar skal rindast av stati og logtingi, soleiðis at byrdan fellir rættvís yvir allar landsins lands- ins íbúgvarar. Samslundis var vert at sell uppskot fram um, al læknarnir skulu verða soleiðis lønadir, al teir ikki hava rætt til eykapen ing, hvorki frå privatum ella frá sjúkrakossum. Tað so fálæk eru óivað mong fólk her á landi, at tes ikki eru før at rinda limagjald til sjúkrakassan, tey ganga lí út av sjúkrakassanum. Nú kann ein ella annar siga, at kommunan kann tá rinda limagjaldið. Tað ber kanska til at skipa soleiðis at fólk fyri; men vil vila, eru so ærukær her á landi, at tey heldur fara út úr sjúkrakass anum, enn at tey vilja lata kommununa rinda teirra lima- gjald. Men tá so hesi fólk fella sjúk, noyðast ley móti leirra vilja at móttaka fålækrastyrk fyri at rinda læknapening og sjúkrahúspening. Slíkt må broyl ast: tí tað er órættlvíst, al eill fátækt armóð skal noyðast at móttaka menniskja av sjúku og fátækrastyrk og lessvegna missa síni borgarrætlindi sum veljari og annað tílíkt. hjålpikassar og annan fólk, ið sjúk ella kriplingar, fái eg hovi Um gerast at skriva eina aðra ferð. Hesa ferð haldi eg meg einans lil lækna- og sjúkrahúspeningar, sum mega rindast av lí all menna, Ll. v. s. stati og leglingi. Nú kunna menn hugsa sum so, al lá læknalonirnar skulu hækkast somikid, at leir einki skulu fáa fyri teirra arbeið, i. v.s. frá sjúklingum og sjúkra skal kossum, og lað allmenna halda sjúkrahúsini uttan inntøku frá sjúklingum, so kemur log- tingið at fáa so stóra byrðu, al skatturin tl logtingið verður ovtungur at rinda, Men tað er I ikki rættiliga soleiðis; lí latum okkum hugsa okkum, at sjúkra fella urin tessvegna ikki rindal | kassarnir burtur, og slal tudn ing til sjúkrakassarnar, so spari staturin lann peningin; men hann hava vit rætt til ífylgju okkara støðu í ríkinum. Sjál anda fáa vit so henda pening at rinda til læknar og sjåkra- hús, so okkara útgjøld verða tev somu sum áður; lí lima gjaldið, sum nú verður rindað, kann jú rindast í skalli og hjá Tað munur, al kemur soleiðis til inntøku kommununum og logtingi. verður bert fann peningurin nú verður rindaður (ella persona) pr. høvul | pro meðan hann við álíkning verður rindaður eftir ogn og inntøku, soleiðis at tann, ið best ráð hevur, rindar meira enn hann, ið ring ráð hevur; men soleiðis lað jú al J. H. Danbjørg. c1gul vera. Ábyrgdin. Støda sambandsins og sjålv- styrisins og stødan hjá undir- ritaða i eykatingsetuni viðvikj- andi kreppumálinum. Síðani reiðararnir góvu upp at fáa skipaflotan åt við egnu áðum, hevur hvor hugsandi maður og kvinna í Foroyum størsti kemur parturin spurt av skipaflota okkara at liggja? Og hvor maður og kvinna hevur sjålvum: tað má Allar svarað sæl góðar krefti ikki henda. megu leggja seg í seðlarnar fyri at forða teirri ólukku, ið vil fólk menn okkara leggjast á landi. henda okkara, um fiski Reiðararnir søktu um 11, seinri minkaði krævið 700.000 kr millión: niður í til sjálva úl gerðina í vár. Seinasta Olavsøkuling, krepp uneyndin, ríkisdagsmenninir hava roynt at fingið henda pen- ing til vega. 350.000 kr. vildi staturin læna, annars vóru oll sund stongd. Peningastødurnar | | søgdu, i lingsins garantiut dugdi ikki Tað stóð óvíkiliga I botni. Kreppunevndin vnskti so tingid at koma ma Hiti 3. í h. m. komu ting menn saman Alvar o insval kendisl hvorjum einasta lað er lívið um at gera, helt ein teirra, og hann rakti tað, ið hvor einstakur bar ki lt Hvat var al ger Allir tingmenn vóru reiðir um, al um lingið va tatt, fekk tað ikki lán frá peninga- slødunum, ið søgdu, at tingsigs innløgur vóru ikki fleiri enn til at greiða åbvrødirnar, tuð hevði. Sjályslýrismenn ÓU Ivnaðar- maðurin í kreppunevndini skulu so til al viðtaka lo 1 Á hv tl eftir tingið fekk tær nevyðlurvu ligu inntokur at rinda rentur og vdrátt við. Eftir konum pen ingamanna úlsogn Val ikki ivingur Í, al bankar og peninga instifutiónir vildu læna uppá tær inntøkur, ein tilik lóg gav Her var ein bráðfengis vegur. Sambandsmenn vildu tå ikki í hesi eykasetu ganga hesa leið teir vildu hugsa um hetta mál til Olavsokutingið. Fólkatings maður Samuelsen og hansar menn vildu aftur heita á statin Tad vildu ilvstvrismenn ikki vera við til. Vil javnaðarmenn reiddu tkvødu saman við sambandsmonnum fyri at senda eitt telegram til statin, vit vildu ikki hava andsvarið fyri at forða einum flokki í at royna sína trúgv eina ferð enn Samstundis sum ftelegrammið for, boðaðu sjålvstyrismenn, alt teir vildu sela fram uppskot um tollinntokur Undirrilaði og sjålvstyrismenn settu so fram uppskot um 1) at hækka tað núgaldandi tolll við ca 23 2) at:endurnýggja vidltøkuna um luksustoll frá í summar, brovtta, at inn åseltal til kortini soleidis tøkurnar ikki vóru havnir og vegu 3) Afturat hesum høvdu sjálv slýrismenn uppskot um eina avgift av Í kr. pr. lons av koli og kokes, ', oyr. uppá kg av olju og so eilt sindur av avgift