leygardagur 30. november 1935síða 1

FRÆLSI Nr. 48. Lysingaprisur fyri petitreglu: 30 oyr. å forsiduni, 20 oyr. å 3. og 4. sidu. avslåttur í prísinum. "FOROYA: SOCIALDEMOKRAT Við sterri lýsingum fæst Vinnu- og arbeiðsloysi teir, ið hava sitið við ræðið og bera ábyrgdina. Hvat gerst hjá fiskimanninum og arbeiðsmanninum ímóti vinnu- og arbeidsloysinum? Verjararnir av núverandi styrislagi, teir, ið bera andsvarið fyri arm6dini, ið nú ríkir yvir Føroyum, sjálvstýrið og sambandið, megu nú rýmast, og hin vinnandi flokkurin má føra sin egna politikk, ið er socialisman. Hvar id ein kemur her å landi, metir ein ti dapra spurs- málinum: Fáa vit ikki betri tíðir, verður tað ikki at lýsa í? Og tað er ikki logið, at hetta | spursmál líkasum stígur fram um allar aðrar spurningar, lí nú er illa vorðið her á landi. Tað kemst einum sum um evna- loysi, virkisloysi og vónloysi hava lagt sína koldu hond á oll og alt. Hílt privala, tei stóru, leir, ið stórorðaðir hava sokalladu breggjað av, at teir kunnu alt, at teir av sonnum eru de store Karec tað, leir boyggja nú høvdid og rætta í neyð og vesæl- dómi hendurnar upp uppá >má og få« eftir hjálp fyri ikki at bráðdoyggja. At og bjarga hópinum, fjøldini, slit- tænt tí kunna hjálpa flokkinum, ið hevur privata »initiativinum«, er ikki hugsandi um hjå ti og teim, hvussu so góður viljin er, tað hevur sjålvt buktina — ið teir útlendsku privatkapilalisturnir hava spunnið — um hálsin. Nei, her er eingin hjálp at vænla. | Her er eingin bati at finna. Per lítur á Páll, og Páll lítur á Per »Per og Påll« og hilt privata i heila takid er spælt falitt, er farið á håsagang, á ørmindahus, og við lí glíður tjóðin, men fyrst og fremst hin fátæka fjøldin, niður í undirgonguna. So er sleðan, so er verunleikin. So er sannleikin í dag. Og sjálvslýrið og sambandið hava livað fyri, hava vari ta steðu, at hitt privata, annað- hvort tað er innlendskt ella út- lendskt, tað skal greiða flokjuna, tað skal eiga einarættin, framí- hjárættin í vinnulivini, forræltn- ingslívi og í peningaverðini. Hitt almenna má ikki nerta við her. Burtur við fingrunum, tit ið vilja hava hitt almenna at taka sær um reiggj, nú alt liggur á láni, liggur í sorli, í armóð og vesal- dómi. Fyrr má svíða sum svøll- ur, heldur enn at hitt almenna skal blanda seg í tað, sum »hin stéri« hevur haft einarættin til Tad er afturhaldsflokkanna, sambands- fgjøgnum øldir. støda ins og sjålvstyrisins ella hvørjir teir nå eru. Men imedan spyr hin lidandi og av neyð kroysta fjøldin: Fáa vit ikki betri tíðir? Verður ikki at lýsa i? Nei, svarar afturhaldið. Hitt privata kann ikki, orkar ikki, hvussu fegid tað so vil. Og hitt almenna má ikki! Og tit skulu ikki fáast við at royna sjálvir, lí so ganga tit teim stóru ov nær! Hetta er steinar fyri breyð. Nú eru ikki stundir hjá ar- beiðarum og fiskimonnum al lata sær lynda við tílíkum deyd ningasvari. At hetta svar ber deyðan við sær er eingin ivi í. Nú eru stundir hjá slitflokk- inum, hjá fjøldini at siga við afturhaldið: JAVNAÐUR Leygardagin 30. november 1935. - Nú skulu tit heim, burtur frá andsvarinum. Nú taka sleppa vit róðrið í egnu hendur og sosialismuni, ið er einasti sanni og heilstoypti politikkur slit- mannsins, tann politikkur, ið okkara frændir og kammirátar í grannalondum fylkjast um. Hereflir styrismenn skulu ikki tit sjålv- og tit sambands- menn sleppa al sita vid buktini og báðum endunum á tingi og kvala og nidurstemma okkara interessur fyri at fremja inte- ressurnar hjá »teim stóru. Nú seta vil okkara politikk, Socialisma skal lyffa okkum upp úr royna at sæta okkum sjálvar við okkara egna politikki, sosialismuna, við ræðið, við landastyrid. Og legtingið, landið | má og skal, leggja rygg til at fremja okkara krøv, lívskrev, lívsinteressur okkara. Landið, sær um reiggj har ið hitt evna- løgtingid, skal taka leysa privata ikki kann. BRÓÐURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjóðringsárið -- verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum og skrivstovuni. Telf. 143. plånloysinum, upploysingini og hjálparloys-. mika getu, hvar ið ina, slitflokkin, hann, ið er við at farast í armóð er tað stórsta og fremsta. „hensýnið“ til fjøld- Eykatingsetan i november 1935. Utfluttningspremia vid fiskasølu til Portugal. Reidarafelagid bad tingid um viðmæli til eina umsókn til statin um al veila eina ekstra- premiu uppá 5 kr. fyri balluna, ið verður seld til Portugal or- sakað av kontingenteringini, ið hevur sett mark fyri fiskasoluni til Spaniu, og kríggsviðurskift- unum, ið koma at steðga fiska- søluni til Italiu. Løgtingid viðtók hettu upp- skot: »Idet Laglingel fremsender den fra Færøernes Rederiforening fremkomne Ansøgning af 15. ds. om Eksportpræmie af Fiskeeks- port til Portugal med sin bedste Anbefaling, bemyndiger Tinget en Delegation, bestanende af Amtmanden, Rigsdagsmændene samt Repræsentanter for Fiskeri- organisationerne til at føre nær- mere Forhandling med Regerin- gen om Sagen.« Hetta uppskotið varð vidtikid við 20 atkv. Klippfiskaselan til Italiu. Í einum brævi dagsselt 14. í h. m. sigur reiðarafelagið, at sanksjónurnar ímóti Italien vilja gera, at vit koma at liggja við 2200 tonsum av fiski, sum annars landið. kundu selst til hetta Felagið heldur einasta úlveg fyri sølu fyri hesum fiski er at royna hin enska marknaðin. Men vegna tollin fæst her 20 | oyru minni fyri kg av fiskinum. | Felagið søkir um lingsins við- mæli til statin um at góðgera hetta tapið, og vísur felagið á, at tað er viðtikið millum teirra interesseraðu statanna, at tap sanksjónirnar skulu afturbetalast. Viðvíkjandi hesum segði log- tingið : | >... Udvalget kunde tænke sig, at der blev ydet en Eks- portpræmie for al Fisk ekspor- teret til andre Lande end Spa- | nien og foreslaar, at Sagen hen- | vises til Forhandling med Re- | geringen gennem den i Sag Nr. 1/11 omlalte Delegationc. Handilssáttmáli : Danmark — Spaniu. Vidvikjandi hesum tydningar- mikla máli viðtók tingid, »at der gøres det yderste for i Aaret 1936 at skaffe Færøerne en Kvota i Spanien paa mindst 16000 Tons Klipfisk, og at der snarest muligt gøres Skridt til at sikre den nødvendige Kvota at der gøres alt for at be- skytte Salget af den færøske Klipfisk og at varetage Færø- ernes Interesser i Spanien frem- for alle andre«, Studningur vegna sølu av Suðurlandsfiskinum. Reidarafelagid hevur til Før- oya aml sekt um at útvega til- | sókn til stalin inum, inná eina kraftsamlandi plángkono-. skot frá slatinum til at javna tad lap, ið meguligvís verður Porto. Blaðið uppá søluna av tí suðurlands- fiski, ið nú liggur óseldur. Amtið hevur beint hesa umsókn til tingið. Hesum viðvíkjandi varð hetta uppskot vidtikid: vægen Amt, idet tilbagesendes Fære Lagtinget anbefaler det foreliggende Andragende til »at imødekommes i videst mu- ligt Omfang«.« Finansiering av fiskabehold- ninginum. Tessvegna at lagrið av fiski, ið óselt er, bindur eina ófora og ger tað stóra peningavirði torfort at rinda fiskimonnum fiskin og ymisk krøv við út- gerðina, søkir reiðarafelagið um statsin hjálp til finansiering ella lán uppá hella lagrið. Tingið vidmælli hesari um- á hesta hátt og heimilaði amtmannin, ríkisdags- menninar og úlsendingar frá »Fiskeriorganisationerne til at fore de nærmere Forhandlinger med Regeringen.c Av eðrum málum í eykaset- uni kunnu nevnast: Broytan av >Cirkulære om Pink- og Midebehandling« (reið- arafelagið). Stjórnar-umskipan (sjálv- styrisflokkurin ; einki kom burturúr). Kæra frá Vestmanna kom- munu um amtsfonds-álíkningina. (Uppskot um 400 kr. lætta fall. M. Samuelsen og P. M. Dam | viðmæltu). Utfluttningur av stór- hvalatvøsti. (Fekk loyvi at flýta út 200 tons um árið). Elektricitetsstoðin suð- uri í Vági. (Loyvi at avdraga eftirstødu til statin í 20 år, við- mælt). Studmingur til námskeið (lærarafelagið). Fiskaútflutninginum greiddu vit frá í seinasta blaði. . . . Jørdin tíðliga á vetri, Kålk. Tad var nevnt f seinasta blad, at fyrst og fremst galt um at fáa luft niður í moldina fyri at fáa hana fríska. Í nógvari fer- oyskari jørd er tað tó so, at afturat luftini krevst kálk. Tað kálk, id her er talan um, taðkálk keypast undir hesum navni. Høvudsnyttan, ið kálkið ger, er vanliga og kann er lann, at lað ger moldina fríska; lá nóg mikið av luft og nóg mikið av kálki sleppur at