leygardagur 25. januar 1936síða 2

| FJ „Blaar i Øjnene. »Dimmalætting« hevur sum verja og bodberari sambands- flokksins oflast nytt tann ódám- liga atburð — íkki við sakligum orðum og grundum at bera fram prógv móti mólsteðu- monnunum, men heldur leggjast á og forhåna sjálvan mann- in ellu menninur setu seg og sambandsins fyrisprákarar fram sum einasta skilufólk í Føroyum, einuslu menn, ið — sum teir siga — »besinniligir« eru — all hilt er 6lålud, setir frum kåmt ervitistos — »villan fantasig sum maðurin segði, ið ikki kann slanda fyri skotum á lívsins royndarstund, men sindrast sum ein sandborg. — Serliga sýnist tuð í seinastuni sum lað nú er javnaðarflokkurin og oddumenn fyri hesum flokki, hon hevur í hornatøkum; — tad er kanska lí, hon haðani fær leir slorstu vandarnar —. Ja, hon bendir á lað sakliga skilið í fólkinum, eins og hon nakraunlíð hevur talað til skil og umdømi fólksins! — Hennara og sambandsins virki hava bara haft lað endamál at ávirka tað mest gruggula í fólk- inum: at røra lað upp, sum lælttliga kemur fram, og sum køvir alt vit og skil. Tað hevur verið óttin fyri peninganeyðini, leir hava spæll á frammanundun valgi. Sett upp allar teir pengar, landið av teirru ávum hevur vunnið sær til handar; og komu aðrir menn til ráðið, fór at vera ein neyð so stór, at luð kom at verða etiligt. Byrðurnar fóru at verða so stórar, at bæði land og fólk runnu úl av. Teir, og eina teir høvdu einarælt uppá vinskap Danskins. Hinir vildu loysa og kvella hvert band, sum bant okkum til Danmarkar; og teir menn, fólkið málli hava silandi niðri á rikisdegi og a løgtingi fyri at verja fyri loysingini. — Ja, til fólkalingsvalið løgdu teir fólkutingsevnið, javnadar- mannin P. M. Dam, undir tað sama sum fyrr Jóannes Paturs- son: at hann hevdi í ætlan at sleppa okkum frá Danskinum. Bert var tað tann millum hesar báðar, at P. M. munurin Dam ætlaði at byggja sína ætlan við danskar pengur, og so . jú, so rýma. Hin flokkurin, sjálvstýrisflokk- urin, hevur so roynt al glepsa fmóli: sell upp fagra og manni- liga slevnuskrá og bæði við munn og bond nokta fyri, at teir vóru nakrir landasvíkjarar. Alt er so skikkuð komið upp í ber orð: tornuð sundur sum eilt moðið klæði, og lá ið valgini hava verið av: alt er aftur tornað, og menn hava sissað sv leingi vil, á miðjum árum eru, kunnu minnast. Tað nýtist ikki við orðum at greinu frá lí »negativa« politikki, leir ráðandi huva ført. Viður- skiftini bæði á bygd og í bý prógva tað til fullnur. — Hellu er ikki bara málageip, ósunnindir, orð, sum flutt verða fram fyri al øsu einu veljurafjøld upp. Hetta er”"tann reini og skæri veruleiki, vit her umrøda, Sum- bandsins erpnu lélir um ven støt og rolig Udvikling« er eilt so syndurligt domi um, hvussu hesin flokkur — við vilja ella í beslu meining — hevur leitt okkara land. Vil hava fingið umbølingar: skulu eilast ut ganga í kjalar- verruni á fleirri europæisku menning (úlviklingi): vit hava fingið tíðarhóskundi doklura- viðurskifti, skúlaskapurin hevur verið royndur at bøtast um, onkur social mál hava fingið frama. Men hvussu er vorðið við tilikum ? Tað er so vorðið við hesum, ið nevnt er her, al vit hava so lítla gleði av tí, lí vit orka ikki at bera tær byrður enn, sum sjálvandi allíð fylgja við einari menning. Kommunur okkara víða hvar eru á håsagangi. Skattur fæst ikki inn, ikki lí at fólk sýta fyri at gjalda, men tí, at tey beinavegin ikki eiga nakað at gjalda við. Tá ið tuð hendir seg, ul skallur fæst inn, so er lað ikki tl, at væl stendur til, men lí at tud liggur í fólki enn lað góða gamla lyndið: at goldid skal verða hverjum sítt, og tær almennu ålreidslur fyrst og fremst. Tvangsauktiénirnar nerast. — Fólkið rýmir av bygdini og selir seg niður í keypstuðnum. Men ley koma mangan úr oskuni og í eldin. Korini balna so lítið; fáa arbeiði eina slund, og so, tå ið handilin stedgar, eru bara lummarnir at slíta uppá. Myndin er myrk, men hon er ikki myrkari, enn hon í roynd og veru er. . .. — Nå kann av sonnum sigast, at sambandsprofeliini eru úl- gingin, og ikki er tað lí, at vil hava fingið sjálvstýri ella so høgar lollir. Og so hendir tað merkiliga og 6fuliliga, at lá ið haft verður á lofti fálækradómur landsins og neyðin millum manna, og at munagóð bót skjólast má fáast í lag, (á eru sambandstingmenn saman við hinum filtastir til harðliga at mótmæla slíkum og siga onga slíka neyð vera Í Feroyum. Eingin her hevur fyri neyðini at svella, bara hann hevur tvær hendur og tímir at lyfla tær frá síðuni. Burtur úr tílíkum mugu vit fáa lað, at: alt hella gamla losið um neyðarfólkið í Føroyum — »vi fatlige Indvaanere í Færø« — púrt og bert hava verið lålir, grylumyndir, sum nýltar hava verið at ræða veljurarnar við og fáa síni segl á loft: styðja og verja sambundspolitikkin. Sambandið hevur haft okkara karga land at bera fram sum skotbjålva fyri at lívga sín egna 6megdarpolilikk, og hevur aldri roynt nakað, ið hevur munuð at botu viðurskiflini og stimbra vinnulívið. Løgtingid hevur ført ein kommunalpolitikk — liva úr hondini og í munnin og latið tær góðu líðirnar gloppið sær av hondum ultan at hava tankar fyri, at Hd privata einaferð kundi koma so fyri, ut tud full heitli á okkara ting at greiðu flokjuna. bannadar í góðum sum fringum undir uppá kvamsvís. Øll, sum sólu á lingi og lurtaðu eftir orðferaranum, tá ið málið kom aftur frá ráðharranum, skillu, at tingið einki vildi gera við málið. Tað lykist sjálvandi, at ráðharrin kravdi tingsins við- mæli ella útllalu. Senda eitt kollut uppskot niður uttan al siga frá lingsins stødu til málið, og so lá ið tað kom aftur, bera tað fram, at stýrið har niðri noktadi at fremja uppskotið. Men nú sýnist á ollum brøgd- um at vending er í, og fólk fara at lveita frå sær ræðumyndirnar og samlast um menn, sum fúsir eru til verka og førn ein politikk, ið hevur frummi uppskot og ber lað í skildri sínum at stimbra landaslýrið og gera tað ført fyri at rokja tær uppgávur, ið á tað verður lagt. Oddur. Vit leggja frá landi. Nú líður at stundini, lá vil fiskimenn aflur skulu siga far- væl til konu, born og oll okkara kæru. Trupulleikar hava vit nógvar at sláast við. Vit vóna, allir at koma aftur við lívi og heilsu; men skjótt kann henda, at ein okkara verður sjúkur, tí rått og váltligt er lív okkara um borð. Tað hevði tí verið gott, um sjúkir menn fingu nakað at liva av. Helta hava javnaðar- menn roynt at berjast fyri; men tíverri hava afturhaldsmenn kev hetta fyri okkum so týdningar- mikla mál. Tað er tí okkara skylda allir sum ein at fara á valg hin 28. januar og seta kross fyri javnaðarmonnum ! Fiskimaður. Áræði - Vankelmodighed' 4 er navnið á einum nýggjum somlum politikki her á landi. ya Formaður fyri hesum politikki er Jóannes bóndi í Kirkjubo. Áræðið hevur sfll sæli í Noregi við sleypareypuborðið — har ið patent knappamadurin (ikki knappasteyparin!) sílur fyri endun. »Vankelmodighed« sítur í Kirkjubø, har ið lad vidhvørl rimuligt slær nevan f bordid — men hvar tud ló viðhvort, táið jørdin er í vanda, krýpur uppá tær mest aflurhaldundi sum- bandsherður fyri at verja teigin og fúlans og amtmansins eina- veldi í jurðarspurningum. Ein maður — hann hevði stórt skegg — kullaði henda politikkin fyri >Ledeloshedenc; skamm Í hann, um hann rælt ikki rakti! Askoðari. saman, tveitti alt frå sær og Allur inntekuleiðir hava verið tíðum. Innløkuuppskot juvnaðar- manna um einkarselu lóku teir Ikke knyttet til nogen bestemt Befolkningskreds', bedyrar sambandið seg at vera. Í eini av sínum politisku greinum, har ið sambandsblaðið »Dimmalætting« leggur út móti javnadarmonnum, floytar blaðið yvir fyri teim stóru: »Ikke knyttet til nogen be- stemt Befolkningskreds« — lað er hennara støda, Hvat hetta vil siga, hevur hennara, sambandsins politikkur sýnt: Tá ið støda skal hava verið tikin: Annadhvørt heilur og allur fyri Foroya fiskimanna inte- ressum ella pen orð, innbjálvað eilt kalt nei til hesar inleressur fiskimansins, so mótinleressur, stårmanna interessurnar, ólolm- aðar skulu fremjast, — tá hevur neiid matematisk sikkurt verið valt! Fjøldin í Føroyum! hevur tú ráð til at stydja ein politikk, sum sigur, at hann ikki er »knyttet til nogen bestemt Be- folkningskreds« ? Altso ikki til lín ! Nei! og aftur nei! Nú eru stundir at siga hjá tær, Føroya fiskimunna- og ar- beidara fjøld: Nú velji eg ein politikk, sum heilur og allur gongur í stjórn- arborg fyri at fremja smámans- ins lívsinteressur, ti tå vera landsins bestu in- teressur framdar. Hesin politikkur er arbeidara og fiskimanna politikkurin, socialisman. Intervjuid ella „hin misseydnada socialistiska val-lygnin“. Í >Dagblaðnume hevur harra Egholm havt eina grein, ið hann nevnir >Ein misseydnad socialistisk vaul-lygn«. Hann roynir at burturforklára tað hann sjálvur hevur sagt í sum- rødu við blaðslóra >Feroya Social-Demokrats«, Undirrilaði var hjástaddur og kann vilna, at tann grein, ið fram kom í »Føroya Social- Demokrat« var bein og at hr. Egbolm varð spurdur um hann vildi lala seg »intervjua«. Greinin varð lisin upp fyri honum og hann góðkendi hana, so her er einki hjá honum al káva út yvir. Eilt orð er eitt orð, og ein maður ein maður. H. J. Jacobsen, Tórshavn. Eg hoyrdi ikki samreðuna millum P. M. Dam og br. Eg- holm; men eg kom til tå harra Egholm bað um at fáa sam- røduna lisna upp. Tað varð gjørt. Hunn proltesteraði ímóti einum punkti (centraliseringini), minlist ikki reiðiliga hvussu hann hevði sagt, og fekk hetta punktið broytt, so sum hann ynskti, og hevur sostatt góðkent greinina. H. J. Poulsen, Eiði. Til veljararnar í Eysturoy. Sóknarformenninir í Eystur- oynni bóru í uppskot at velja Hans Havstreym til for- mann Feroya Fiskimannafelags. Foroya fiskimenn tóku so væl undir hella uppskot, at hann bleiv formaður. Javnaðarmenn i Eysturoy sellu hann á odda til løgtings- valið stutt seinni, men fiski- menninir mundu ikki halda hetta starv vera so umráðandi og valdu hann íkki. Nú eru 4 år umlidin síðani tå, og fiskimenn hava ivaleyst sæð, hvussu skeivt teir tá gjordu. Aflur í ár seta javnaðarmenn í Eysturoy fiskimenn á odda á lísta sínum. Og vit vóua, at allir fiskimenn nú vilja fylkjast um sínar egnu menn og velja javnaðarmenn — sum er okk- ara listi — og sum kenna og umboða okkura krov. Gotumaður. o Spilla. Í »Dimmal.« nr. 4 og 5 í ár hevur eilt, ið nevnir seg »j« fingið innivist fyri grein, nevnd >Sundheden>. »Dimmal.« sigur at hetta er ven Fisker paa Suderø«. Ég må biðju Harran vara meg fyri fiskimanni, sum beinleiðis roynir at seta fetur fyri framtak starvsbrødra sína. Hvussu nógv hevur hann fingið aflurfyri at royna at spilla fyri okkum fiskimonnum, og hver man løna hesum Judasi fyri at drepa áræði fiskimanna, royna at verja »det beslanende«, t. v. s. tær gomlu, rolnu sluppirnar, hungurskor fiskimanna o. s. fr.? Ein piprandi ótti fyri, at socialisman skal vinna sær ræði her á landi gongur igjøgnum grein lítla »j«s. Hví ein fiski- maður — smámuður — ber so miklan ótta fyri einari politisk- ari rørslu, sum í ødrum londum hevur heyjað smámunnafjeldina frå at vera ein flokkur av kúg- auðum vesalavæltum til fríar og frælsar kvinnur og menn, er ikki golt at vila uttan so er, at hann er keyptur til tað. Lítla »j« hugsar við nøtrandi ræðslu uppá, at um leglingið fær einkarsolu, so missa millum- handlararnir tað avansu, sum teir gjøgnum tíðirnar hava sogið út úr Feroyingum. Vita tygum ikki, lítla »je, at um løgtingid fær einkarsølu, so kemur henda avansa leglinginum, t Vv. s. øllum Føroya fólki til góðar,