leygardagur 8. februar 1936síða 2

rå OR bestaaende politisk Form. Der er det som bekendt en sociali- stisk Regering, der har bestaael sin Prøve med Glans. Naar dette er Tilfældet i et Land, hvor Befolkningen staar paa el i alle Henseende højt Udvik- lingstrin, saa maa man kunne sige sig selv, at der maa være nogen Mening i Galskaben — nemlig at unerkende de sociu- listiske Betragtninger. — At det er »moderne« at være Socialist, kan paa sin Vis være sandl, forsaavidt som intet staar stille, hvad Udvikling angaar. Fuldkommen Enighed kan al- drig opnaas paa noget Punkt — heller ikke politisk — saa- længe denne Verden bestaar. — Det hver, men Grad at umuligt, for at maa slaa klart for en- man søger i nogen opnaa, hvad der er skabe nogen- lunde Levevilkaar; — og hvem vil modsige, al den socialistiske Ide er ren i saa Henseende. At den ikke at sige umulig — at føre Praksis, det Sag; men derfor behøver man er vanskelig — for ud i er en unden jo ikke al demme den lil Baal og Band. Derimod burde det være en Glæde for alle at slutte sig til og støtle et politisk Parti, der har den reneste af alle politiske Ideer som Forbillede. — Vi har vore Mænd herhjemme som Socialismens Talsmænd. Uegennyttige Mænd, der er fødl og opvokset paa vore Øer, og med Liv og som er parat til Sjæl at føre Soaialismen ud i vort Samfund. — Naa, lille Side- spring — jeg maa komme til- dette var el bage til Fiskeren fra Suderø. Han hævder, det er moderne at vælge socialistisk — og an- griber i Flæng enkelte Punkter paa det socialistiske Program; dette taler imidlertid for sig selv. — Man kan, for at nævne et Eksempel, bedst bedømme om Fiskeren har nogen alvorlig | Hensigt med sit Skriveri, naar man bemærker den Overfladisk- hed og tilstræbte »Ironi«, hvor- med han belyser Spergsmaalet om en Arbejdsleshedskasse. — Hvis den Herre om ikke her, saa ude i Verden — havde med den triste været bekendt Kendsgerning, hvorom saadan el Spørgsmaal drejer sig, vilde hun vel næppe være saa kæp- høj. — Han kan takke sin Gud for at han har sit Arbejde, som forhaabenllig ogsau vil »adle ham. Jeg (vivler imidlertid om, hvorvidt han føler sig som en »adlet« med Hensyn til de For- hold, Fisker. han nu lever under som Jeg lager næppe meget Fejl i, at hvis han og flere var lidt mere moderne indstillet, saa vilde han have handlet og tænkt med lidt mindre »Slavenalur«; men derimod kræve sin Ret, saaledes at han kunde bestemme selv, hvad han vilde have for sit Slid seddel eller kontante Penge (dette Punkt ikke i Sandhedsbelragtningerne). en ordinærel Spise- omtales Saadan en moderne Fisker vilde man luge Hatten af for — for saadanne kunde forme deres Fremtid paa en god og tryg Maade. Vær derfor lige saa fornuftig og moderne indstillet som de fleste af os her paa Suderø og mød op ved fremtidige Valg og stem socialdemokratisk ! W. Jørdin å vetri. Veitir. Ein partur av ti avfalli, sum kemur niður, setur í jørdina og rennur avstað aflur gjøgnum tað leysa jarðarlagið og eftir teirri føstu helluni gjøgnum ræsur, ið valnið gjøgnum tidirnar hevur máað sær gjøgnum opnari lindir í jørdini. Hesar valnræs- ur og tær av leimum opnaru lindunum, sum liggja nóg ovar- laga, órógva og beina vit fyri, tå vil vella la náttúruligu jorð- ina upp. Valnið >brýtur seg skaða. Ti y der > lí upp undan o y noyðast vil at gera aðrar vatn- ræsur í staðin fyri tær, vit beina fyri, vil megu gera veitur (rennur). Hartil kemur, at tann nåttur- uliga vatnveitingin er ikki nóg mikið til Har botnurin er verða okkara brúk. ójavnur mangar vatnræsurnar bendar ov langt upp undir svørdin, so lær Mangastaðni í elva flotvatn. Føroyum er lann fasti hellu- botnurin undir jørð i fjallusíðun- um kjallutur, sjålvt um einki sæst til tað omaná. Grava vil eina veit oman og niðan, síggja vil, at hellan skjytur við einum longri ella stytri stykki ímillum tvørryggir upp undir sverin. Og vit kenna til, at undir hes- um ryggjunum er allíð >svika- ligt«, váttligt — av tí at hellan bendir vatnræsurnar ov mikið upp. A slættlendi verður hetta valnið vanliga standandi stilt, sum ein tjørn í jørdini. Av li, at vatnið í sovorðnari jorð ikki rennur til nakran mun, hevur tað heldur ikki máað sær stóri av valnræsum í moldini gjogn- um tíðirnar. Sovordin jerð er ti sera tølt og seinfor fyri vatn at sela fgjøgnum. Nú fata vit hvussu nógv góð- ar ervaveitir (áður umskrivaðar) Tær taka ikki hava at týða. bert flotvalnið, men — um tær eru góðar, og settar so tær renna væl tómar — eisini ali tað bolnvaln, ið kemur frå so lang! Men fyri hesum vatni eru ervaveitur ikki landinum uppi yvir niður, tær rekka. nóg mikið. Vit skulu siga meir í næsta blað, har vil um hetta skulu valninum, uppspringinum. H, J. J. kanna eftir hinum botn- Føroya samvirkandi neytatrygging hevur ársaðalfund 21. kl. 21 hjá djóralæknanum. Stjórnin. februar Bókmentir. Eftir: William Heinesen. Heðin Brú: Fastatøkur, Varðin 1936. Hetta er onnur bókin, ið Heðin Brú hevur avrikað. Tann kom fyri fyrsta, »Lognbrå«, nøkrum árum síðani, men um- framt hesar báðar bekurnar hevur H. D. skrivað fleiri smærri tillok, vit kenna frå »Vardanum«. ÍHann skilsir og novellir, sum er mállistamaður við líl, og hunn er ein muður sum uppfalar sterk! og vakið, ein mudur ið ollum livir við nervum og er forur fyri at sela tað, hann gjøgnumlivir, listarliga sterkt í orð. Vit hava ongan sum hann. Tað eru tvinnar tilgongdir í »Fastaløkur«. Onnur er um ung- mennið Høgna — hann, hvers barnaár eru lýst í »Lognbrå« — hin er um lívið umborð í eini fiskislupp. Hesir báðir træðrirnir renna slundum síð um síð og flættast stundum saman. Høvund- in hevur sjálvur verið á skips- dekki. Teir lesarar, ið hava kunn- leika her, munnu ivaleyst finna stultleika í at lesa um sjólívið og kenna lað aflur. Fyri okkum heimafólk er tað eilt upplivilsi at fáa at vila um helta harða og fríska, men eisini ofta lívið, synum noyðist at balast í. Hetta bonska og og neyðarsliga sum dastið av Føroya lívið er kríggj. Við hvert er lad lann sami dúmur yvir hesum frásagnum, sum yvir krigslysing- um t.d. hjá Erik Maria Remarque í »VYOM WESTEN NICHTS NEUES« — ein lítil á lítlum eki, fjøld mannfólkalívinum aloftast í bardaga móti einsem- inum og kedseminum, men eisini á í bardaga fyri lívinum av og móti skaðiligari figgindum. Væl æt: eru ikki kanónur og giftgass » umborð á »Ruiduni«, men korlini vápn, ið av og á ern lika dråps- for — natúran í sínari vreiði. Hetta, sum hann sjálvur hevur gjognumlivað, afturgevur hann handalag, okkum við góðum sum ein rællur frásogumaður. Tað eru einføld menniskju, hann sýnir okkum, men ley eru lýst so glaðan og so góðlíðandi. Hovundurin dugur at taka upp rætt tær smáhendingarnar, sum gera tey livandi og natúrlig fyri okkum. Leingi verða vil al minnast Harald, henda breiða, ráðaríku, men ló hugsandi og rættvísa skiparin, tann religiøsa vælnmannin Torkil, tann góð- líðandi flennibilan Lítla Páll, og umborð, so Skúv. »rukkuna« henda einoygda knevilin, sum tolin suffar og lær undir síni byrdu. Hann er eitt góðmenni, men kortini fyri ein part skelmur. So livandi er hann lýstur, at tå heldur teg hava hitt hann, hoyrt hann losa og sæð hetta gamla niðurfyrikomna kallsspjæiid við sínum barda andliti eitt satt menniskjaandlit. Men fram um all minnast vil lívið manninginu tíkin sum heild. umborð, sjálva sjálví Tað er ein psykologisk vera fyri seg, bundin suman av leim lógum, ið felags kor áseta. H. B. sýnir okkum lyndið í hesari manning: Nú kál og fås, nú trålin og smásár, mangan eisini ill og hørd. Hvor einsærur us skipsmonnunum er lagdur undir felagsskapsins vald og harðræði, antin (nd er deilan og bardugf innanborða, ella tað er nógvur fiskur, so hvor maður fyllist av nervosum arbeiðshugi, ella heim- langtan rívur í øll hjørtu, ella | óveðrið noyðir teir lil at nýta ta ýlarstu megi, alla tíðina kennur lesarin, at:hesum slepst tað, og Av og á ikki undan, rætt so er rætt so må tad vera. uppliva vil ta håbornu menniskja- ligu sumkensluna, td næstan erolisk fína vinarlívið, felags fongfrøi, felags heimlangtan, felags gleði yvir al síggja heima- strendurnar aftur: »Skipid kemur inn undir og suður við Kallsoynni Málan Lundi og stór- heldur eystanfyri. hoyrist (il rituna í Kósini. fuglur baksast á sjónum, fer við sjógv á baki undan skipinum, skimast aftur við sær og slingur seg undir. Tosið minkar burtur og hvor stendur í sínum lagi og hyggur upp á land. Nú kemur bygdin undan, grønur beur, húsavesan og bleikjur. Lurtið, lurlið, sigur ein av . . ! monnunum og leir loyggja seg inn ímóti. Jú, har gól ein hani, lað hoyrdist skiliga. Teir læa hvor uppá annan og verða standandi hvirrir.c Hetta er eisini eill gott dømi um H. B.'s skrivingarlag, stutt Her nýlast ikki nógv orð, men vil og såltligt, sum tad er. mn vera drigin við og kenna so sterkt tað, ið hendir í løtuni. Frálíkar eru hesar lýsingar av felagsandanum I manningini, bæði í illum og góðum. Mann- ingin er ein lítil mannaheimur fyri seg. Persónliga hevði eg viljað, al H. B. alla hildið seg til at skrivað um hesa mann- tíðina hevði ing ogum lívið umborð í „í Rúðuni“, tilfar til skaldsøgu, og tuð er ríkt og tað er ivaleyst eina djúpt tilfar. Høgni, tann ungi hóndasonurin frá Hórisvík, átti her bert at verið ein millum hinar; tað er hann eisini fyri ein part; hann glíður inn í heildina, men áðrenn vit vila av, stígur hann fram um hinar, og fråsøgnin snýr sær mest um hann. Høgni er meira fjølbroyttur enn felagar hans umborð, finnur seg aldri væl, fullur av óró. Hann lær, eingin veit hví; hann klívur ørindaleysur upp f erva, hann er argingarsamur, lung- sintur, Ojavnur, men eisini full- ur av nervum. Tað er í øllum hesum nógv avgjørt rætt og hug- takandi. ON hansara framferð er so vorðin av lí, hann er »kunstn- ari«, ein unglingi, sum livir heitast í dreymi og langlan, og heill ørdvisi sum sær alt við eygum enn hini. Menniskju av slíkum tilfari verða vanliga rót- leys í heiminum, rættiliga tak, fastatøkur, fúa tey ivaleyst sjáldan á lívinum, men tey leingjast eftir at fáa tað. Og Hegnasar lívsmál er eisini rætt hetta al fáa fastatøkur á lívinum; tað liggur allíð fremst í honum, og tað er hetta, ið bókini Til endans tykist hevur givið navn, tað so, sum hann hevur vunnið , fram á mál, men lesarin kennir lað ólrúligt tråligari hevdi tað verið, um Høgni alsamt hevði verið lann frågjørdi leit- arin og droymarin. Lesarin er yvirhøvur ráðavillur skal halda um í, hvat hann henda mannin. Við hvert eru vit í parti við honum, vidhvørt leggja vit einki í hann, aftur vidhvørt eru vil spent eftir at fán at honum, vita hvat, ið nú hendir enn meira spent vera vil, tå hann alt í einum lekur og lrúlovar seg við Elini, einari fåtækragentu við daprari og óeydnisligari forlíð. Og rættiliga álspent vera vit seinri, tå vin- kona hansara frá barnaárunum, tann vakra, men lúnuta Gunnvá aftur fer at nærka seg honum hansara og geva sín tókka til til kennar. Eina letu halda vit, hann beitir hana frá sær, vit gleða okkum næstan til tað, lí vit halda, hon hevur gott av tí, sum hon bar seg at ímóti honum (sidst í »Lognbrå«); men so al tekur svíkur Elina. endanum hann hana og Høgni líkist burtur úr hinum persónunum í bókini í hesum, at hann kennist so bleiktrandi, hann er ikki hold og blóð sum hini. Sum barn (í »Lognbrå«) var hann ein stillur droymandi og hugaríkur smádrongur, sum lesarin var góður vid. Her í »Fastatøkur« er hann vorðin av navni men ikki av Men lað er og satt við honum. Hann kann vaksin gagni. nógv rætl slíga niður millum elagar sínar á skipinum og kenna og vera sum teir. Rimilig og trúlig er eisini hansara stundan eftir al fåa loyst seg frá hesum, ullíð at liva í fantasiinum, og trúligt er eisini, at allar sovorðnar royndir miseydnast fyri honum. Men hugsaður hann er blivin meiri ein enn ein upplivaður maður. Hann er verunligt yvir- bragd, men spjæðist kortini sundur fyri eygum okkara, sum ein hamferðssjón. Vit halda tað rættiliga álvara, lá ollum góðum, ikki vera bókin endar i meðan Høgni fær faðirins festi og giftist við Nei, heldur er hann sum nykurin í Gunnvá. gomlu »Nykurs vísur, har lað stendur: Nykurin leyp í vatnið kátur, hálvur maður og hálvur bátur. Svoleiðis má eisini lann svikna gentan Elin halda Sjálv situr hon eftir á jardarriki hann vera. og í verðini, avgjert sonn, sum hon er, hóast hon er teknað við fáum strikum — ein menniskja, ið hevur okkara tókka. Og har siglir eisini >Rúðane við sínari manning av slitmerklum menn- iskjum, livandi, stridandi, åhald- andi, syngjandi og bannandi — tey, hann hevur lært okkum al skilja og vera góð við.