leygardagur 17. apríl 1937síða 1

FRÆLSI Nr. 16. | 20 oyr. á 3. og 4. | Fólkaræði, Lýsingaprísur fyri petitreglu: síðu. avsláttur í prísinum. -FØROYA- SOCIAL. DEMOKRAT 30 oyr. á forsíðuni, | Við storri lýsingum fæst | demokrati ella einaræði, diktatur? Mussolinis komediuspæl yvir fyri hinari demokratisku verðini og hennara friðarvilja : Tverturímóti ellum avtalum um ikki uppilegging hevur hann ferð eftir ferð sent í túsundatali av soldåtum til teir spansku uppreisnarmenninar. Allur heimurin - hin demokratiski - spyr tí undrandi: Hvussu ber tað til, at menn ferð eftir ferð sýnast at lurta eftir orðum hansara og soleiðis lata seg faka við nesini. At heimurin núslundis er sum ein spreingiknøttur, ið einans ein lílil neisti skal til fyri al seta í brand og útloysa hina herviligastu dýnamisku kraft, ið tynir menniskjaættina av foldum og gevur henni ein tílíkan bakbrest og frekari og teir, sum slættuðu tey nú einans í søguni kendu mentunnarfólk og ríkir, er ollum hugsandi monnum greilt. Nær ífestandi Spurningurin er einans: og hvar dettur hesin neislin. Einstakir hava korlini vónina halda hesum um at kunna neislanum burturi. Gævi so var! Men eftir leim lekin at døma, sum ogreidligari og grefligari í hvørjum trina undan kavi dag um dag, má sjålvt hjá tí bjartasta ljóssíggjara og stórsta oplimisti henda vónin kámast burtur. Spreingiknotturin fyllist meir og meir. Hiller, Mussolini, Stalin eru trøllabundnir av kríggs- og dubbingargirndini, og hin part- demokratiid, er urin, ræðslu- sligin fyri diklatursins ótamda og 6hefta ránsmannaferð, og hann er eisini farin at dubba, al leggja alla orkuna á at fram- leiða spreingievni og morð- og kríggsvápn til sjálvverju ella — til av ófriðalyndinum, bølmenna- kann vera — niðurberjing lyndinum, spríkjur alla staðni rá diktaturinum. tað Hitler, ið lveila neistan Verður Mussolini ella ikki golt at siga. Men sum leir bera eg virðing fyri lí givna orði, verið at, hava burturtveilt alla að á prent ella munnligt, tykjast ikki at aftra seg fyri nøkrum, so kunnu vit hvønn dag vænta at frætta, at longur einans gella yvir Spania- gotradunini ikki land, men al spreingiknøttarnir farnir at rigna yvir Italia, England, Rusland o. s. fr. 5 eisini eru Tyskaland, Frakland, Tað sær út, sum L. d. Musso- lini og Hitler vilja hava verð- aldarbrandin nú beinavegin, um teir halda seg orka. Teir halda England, Frakland og Rusland fyri tað turra spolt, lova leimum við samrådingar- borðið, at nú skulu teir vera við til al yvirláta stríðið í Spania- landi til Spaniamenn sjálvar — men helta gera teir samstundis sum leir eru vitandi um, at tað júst meðan hesi góðu »fridar- lyflini« gevast, verða úr teirra eina her- eftir til Spanialand, til uppreisnarmenn- Hella ferð eftir ferð. Nú seinast, tå id ikkiuppi- landi sendar tann deildin fyri og onnur inar. hendir leggingarneyndin sat og sam- ráddust um Spaniamálið, og Mussolini vegna Italia umbods- mannsins Grandis stødu håbars- ligur og ,moralskt indigneradur' við yvirfyri Eng- Italia- maður aftrat fara til Spanialands, til at um at laka allar teir legði dýran landi, at nú skuldi ikki og vildi hann vera við samráðast »frivilligu« aftur úr Spaniu — Just meðan hann gevur hesi lyfti, streingir hetta hovdingja- heiti yvir fyri verðini, letur hann sum kunnugt sínar menn innskipa, yvir 10.000 kriggsvandar til Spanialands at hjålpa uppreisn- og kriggsdubbadar menn armonnum. Og lað merkiligasta við ollum hesum hansara lyflum er, at ley demokratisku londini látast ferð, sum um ley trúgva og líla á, at hvorja hann gevur tey, at orðini eru meint og viljandi og foldum, ið er storsta at yvir fyri lí stóra málinum á JAVNAÐUR skapa frið og lívstrygd fyri oll menniskju. Menn brýlur trúgva ikki manni, ið sílt fleiri ferðir. Sjálvandi gera teir demokratisku tað Mussolini. orð heldur ikki Men hví ? Hvi harta teir hann ikki, sum hann slatsmenninir fyri yvir honum so sleppa leir hevur uppiborið? Hví seta leir íkki fólkusambandsins paragraffir í kraft yvir fyri honum. Svarið heruppá eru vil uttan- fyristandandi íkki før al geva til Men eru hugsandi úlyvir lær av leim fullna. heimligu nazistunum framførdu, al ikki áræði og handlikraft, men nevniliga demokraliið eigir er einans ein talumaskina, med- an einaveldið, »førarin«, hevur ein vilja, er skjólhandlandi og djarvt og áræðismikið. England hevur havt demokrati Men tað illa at bera til at kasta tí fyri, fgjøgnum eldir. fer at less slálsmenn einans hava verið ein talumaskina við ong- um áræði. Fáir stålir hava vist tílíka — tessverri alt annað enn aðalborna — handlikraft og tí- líkt seigt áræði. Tað er ikki sovandi vorið verðaldarharrin mikli. Og ein demokratur sum hin franski slálsmaðurin Blum kann ikki metast fyri nakra kastubløku og sovandi drák. Nei, til Hitler higartil óskalaðir, hóast leir hava borið orsøkin at Mussolini og eru slopnir seg og bera seg at sum krigs- villigir menn, man liggja aðra- staðni situr sovandi yvirfyri nazi- og enn Í, al demokratiið fascivandanum. Fyri tað fyrsta síggja tey de- mokratisku londini, at eitt verð- einstydandi við Har- næst eru umslteðurnar hjá ein- aldarkríggj er lýning av mannaællini, um landi sum Englandi so hætt- isligar innanríkis, at ein euro- peiskur bardagur kann bera við at arríki smyldrast. sær, tess makt sum verðald- Og so er be- stikkid viðvíkjandi Spaniastrid- num, at bara tad eydnast at lálma — ikki at lala um, ifall lað skuldi eydnast heilt at steðga - leggjanini úppí Spaniastríkið 88 frá Italia og Tysklandi, vilja stjórnarmenninir koma at sigra í Spania. Men sjålvt um hetta >bestikkiða gongur fara at sleppa frá einum harð- út, so munnu vil valla ligum stríði, einum stríði uppá lív og deyða við nazismuna o fascismuna, hverjar rorslur hava lað áskoðan, at mannaættin skal út í stríð, út í blóðbað og bur- dag: selt, verði so stríðið og bardug- fyri at fáa livsevnini slál- urin so blóðug sum tey vera vilja. Uppgerið millum dikta- fleiri grundir BRODURSKAPUR Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + Porto. Blaðið verður bílagt á posthúsinum, brævsavnarstoðum og skrivstøvuni. Telf. 148. VITAMINIR hava leingi verið í SMØRLIKA og eru framvegis 6250 eindir av a og 75 eindir d vitaminir i hvørjum pakka. demokratiið Men tað kann henda uppá tvinnar nálar, turhugsjånina og sleppst ikki ullanum. annaðhvort við innanríkisrumbli og kollveltingarstríði ella við (í, z sum vil vera mønubresturin å allari mentan, á øllum kulturi, á mannaættarinnar livsvénum, nevnilign bardagi millum tey demokratisku londini og ley diklatorisku londini ikki bert í Europa, men í allari verðini. Verður hetta seinasta er úl- setanin av uppgerðinum ein vannlukka og einans ein okjari av ræðuleikanum av verðaldar- innar, mannaællarinnar ragnar- rokki. Fólkaræði ella einamanns- ræði, demokrati ella diktatur? Tað er verðaldarinnar stórsti spurningur idag. Stauning verður ófert fagnaður i Ong- landi. Øl blød eru samd um at bera honum lovorð sum státs- manni, einstakt enskt blað metir hann fyri norðanlanda stórsta statsmann. Vegna innbjóðing frá Donum í Onglandi hevur Stauning stats- ministari verið í Onglandi fyri at innvíga hin afturgjørda við- gilna danska klubbaun í London. Sjálvandi hevur statsminista- rin brúkt flíðina, hann hevur verið í London, til eisini at rekja landsins erindi, og hevur hann sostall samráðst við Ong- utt- Eden og lands mætastu menn sum anríkisráðharra mr sjálvan harra Baldwin stals- ministara. Tey ensku blødini eru full av lovorðum til harra Stauning. Á heilum forsíðum greiða tey frá frá fåtækramannabarni til Danmark- hansara ævintyra lívsbana ar stalsministara og norðanlanda størsta stalsmann. Hesin dómur ber illu saman við »Dagbladsins« roynd til at gera Slauning statsministara til mann við ongum slalsmenna- evnum. Eru tygum tyrstur undir promenadu, komid inn til min og drekki lemonadu. 25 oyru fløskan nakra oyra sparan fyri innhaldsgóðsku garanterar „Smæran“. Her er varan bílig — spar í ringum tíðum. Verur verða fluttar út um allan býin. JOHANNES ANDREASEN's Ringið 344. ingi? MATVØRUHANDIL Etíð ti dåglig a SMØRLIKA KØDCENTRALEN Tlf. 173... KONGEBROEN —Tif. 173. Altid 1. Kl. ungt Oksekød, Paalæg og Konserves. En Gros & En Detail. Bygdeordrer ekspederes omg. Føroyskt jarðarbrúk må inn i eina fastari skipan. (Framhald.) 2) Grundir og urlagarðsstykkir. Hetta hevur sina høvudsætlan fáa fólk frå at saman å berar steinar i i, at tyrpast slór- bygdunum. Tí kann tað kanska ikki er eilt av- alt tad sigast, at hetta gjørt búnaðarmál, men sama: menn sum gera og sila fyri okkara lógum megu hava opið eyga fyri at geva foroysk- um búnaðarskapi eina slíka skipan, at tað verður pláss til sovorðin smástykkir, og lað er bæði biligast og best, at tað beinanvegin. Hesi brúk eiga at gera bert vera smá, men ikki so, at ley halda bert eina stodd, nei so at tey eru líka frá einari grund við eitt sindur av urta- garðsrúmd og upp til traðar- stodd. Hvat hevur tud ikki týða fyri fátækt fólk, sum hava langan arbeiðsdag á einari skrivstovu, í einum handli ella í sínum handaverki, ella ødrum stødug- um arbeiði, sum ikki loyvir tíð til at arbeiða eina trød, at hava ein urlagarð, ein eplablett og eitt hús á stykkinum. Vitkunnu hugsa okkum, hvussu nógv tað er vert fyri sovorðin menniskju, al hava okkurt sum grer til at ugga seg við, okkurt sum er leirra egna og tey kunnu seta dám á. Her er hovi til at liva eitt ríkari og tilfridsari liv, enn inni millum brúgvasteinarnar í stórbygdini. Og her fáa børn- ini frískari luft og frískari alt, og urtagarðurin kemur at verða sum knýtur barnsins heimur, tað ar dagar. Umframt til einstaklingar, eiga til ta livandi náttúruna all- sovorðin stykkir at verða løgd til allar barnaskúlar, vit megu í komandi tid fáa skúlaurlagarðar, har børnini við ræltleiding frá kennarinum og heysta. Lívið her á útskerunum Føroyum kann fella bæði fátækt velta, sáða