leygardagur 11. desember 1937síða 1

20 eyr. á 3. og 4. Løgtingsins nýtslurættur til Lýsingaprísur fyri petitregiu: síðu. í " Í prisinum, 30 ovr. á forsíðuni, | Við sterri lýsingum fæst | undirgrund Førova. Teir stóru partarnir á fingi ganga saman um princippið, af hitt almenna skal: eiga undirgrundina i Feroyum og leytingið nytsinrættin og avgiftina. Patursson krevur, at undirgrundin skal vera jarðaeigaranna, tó skal hitt almenna, sigur hann, hava regulerandi makt. Føroya javnaðarflokkur legði, sum áður her í blaðnum greilt frå, umsókn inn á ting um, at løgtingid søkti ríkisstjórnina um at fáa til undirgrund. nýtslurættin Forova Longu við Í viðgerð var stórur ordadråltur um málið. Få kom fram, at jardamanna- flokkurin umboðaður av Jóannes 'atursson vildi við ollum listum og leikum verja og berjast fyri, at jarðaeigarin kom at eiga undir- grund Foroya. Samfelagið skuldi sita við ongum. Málið fór í nevnd og er aftur- komið úr nevnd, id hevur býtt seg Í (víningar, ein stóran meir- luta og ein lítlan minniluta. Meirlutin javnaðarmonnum knæsetla hitt alt fólkið, og ikki einstakir jarða- gongur inn fyri ti av princippi, at almenna, eigarar eigur tey virðismiklu ráevni í undirgrundini. Minni- lutin, bóndin i Kirkjubø, heldur fast við óðalsmannaprincippi- num: jarðaeigarin skal eiga undirgrundina. Tó er hann glidin so langt, at hann viðgongur, al hitt almenna má eiga ein makt- javnara, ein regulator yvir fyri jarðaeigarunum. Tað forvitnisliga í málinum er, at stórsti parturin av lí europeiska meginlandinum knæ- ta hitt almenna, landið, eigur nýtslu- setur grundhugsan, at rættin — någvastadni eisini ognarrælttin til undirgrundina. Henda grundhugsan býtist í try princippir: I) Koncessjónarprineippið: Ríkisstýrið og óskerdan rætt yvir undirgrundini. hevur fullan Einstok felog ella einstakir menn kunna fáa konsessjón, einarælt til at útvinna ráevnini úr vissum perlum av landinum. Hetta princippid Ulviklad í Frakland, Hálandi og Belgiu. Í er særliga mongum londum er undirgrundar- fjallavirkisinsskip- aninar gjørdar eflir fyrimynd frá 2) gevur einumhvørjum, ið sekir, hesum londum. Mutungsprineippid, sum rætt til at vinna år undirgrundini eftir leim reglum og undir teim treylum, sum eru settar av lóg- gávuni. Hetta liga í princippið ræður sær- teim lýsku statunum, í Spania og Norðanlondum. Í Noreg hevur t. d. ein maður, aflaná at hava verið hjá >Berg- eftir = einum til inn á jørdina hjá einum oðrum embedsmanden« leitingarseðli, rætt at fara at leita eftir miniralium — hann skal tó sjálvandi gjalda fyri jarðspell. Finnur hann minu- raliir, sigur hann »Lensmanden« frå og varskógvar grundeigara- num. Hevur hann hug at út- vinna råevnini, hann hevur funnið, eigur hann innan 18 mánaðar aftaná, hann hevur frá hiðja »Bergmesteren« um virkis- sagt finningini, skrivliga al loyvi. »Bergmesteren« skrivar honum »mutungsbrævid«, so loyvi til at arbeiða. Jarðaeigarin hevur rætt til at luttaka við '/14 í driftini, 16 skal hann innan 6 frå sign g hann mánaðir um er sinnaður at luttaka. Jarðaeigarin hevur skyldu til, um hann lut- tekur, at bera sín part av driftini frå byrjanini. Ymsar reglur eru settar fyri toku av grundstykkj- um o. t. Luttekur jarðaeigarin ikki í driflini, fær hann 1 % av nettoágóðanum. Hetta eru herð kor fyri jarðaeigarin, um hann heldur seg eiga rættin til undir- Men í øðrum týskum statum eru kor- grundina. Preusen og ini enn og verri. Við nazismuni misti jarðaeigarin hina síðstu tevjuna í undirgrundini, ið við rubb og stubb er logd undir statin. 3) ið tilkennur eigarunum allan rættin Accesjónarprincippið, JAVNADUR Leygardagin 11. desember 1937. til undirgrundina. Hetta principp- ið ræður í Englandi og í U.S.A. Tó er í hesum londum í teim seinastu árunum gingið inn á somu leið sum í meginlandinum í Europa viðvíkjundi ollum higa til ikki minuralium, sum Slalurin eigur nesi eru úlvunnin. ráevni. Løgtingid hevur sum Í Ø undanlak lóunnes bónda Pafurssyni vinnuflokkurin hevur hongl seg uppí hann tikið undir vid javnaðarmonnum í, at hill almenna í øllum (il , fellum skal eiga nýtslurættin til undirgrundina. ilt ollum felagsuppskot frå teim stóru flokkunum kann í hesum stora máli hava utlil fyri at vinna sómdir hjá ríkisstýri- num, meðan eilt uppskol, sum bara ein slakur meirluti er fyri, og sum ein stórur flokkur mælir ímóli, eigur lítlar vónir um al vinna frama. Fyri at fáa eitt positivt úrslit, ið gevur Foroya løgtingi råevni avgiflina og avgerandi makt yvir undirgrundini lótu falla einaavgerðarrætt « nytsluni av javnaðarmenn kravið um løgtingsins gingu við einum uppskoti, ið allir teir stórstu flokkarnir kundu samlast un), sjálvslýrismenn »subsidiert« og sambandsmen | »principali«. Hetta uppskotið ljóðar soleiðis: »Lagtinget indstiller til Stats ministeriel, at det ved Lovæn- dring eller administrativt foran- stalles, Forbindelse af al der foretages i Fortsættelse tidligere og Undersøgelser en rationel Ef terforskning af Ruastoffer i | Færøernes Undergrund, at man fra offentlig Side fortsat sikrer og støtter den Kulbryd ning og Lerbrydning, som er paabegyndt paa Suderø, saa- ledes at der kan skaffes mest muligt Arbejde, og Øerne for- synes med billige færøske Kul, at der i videst muligt Omfang iværksælles Arbejde paa kan Udvinding af at Virk somheden i Kvivig kan opret og Maade muligt Udbytte for Færøerne andre Øer med Raastoffer, herunder holdes gennemføres pan I rationel med slørst og Beboerne, at Statsministeriet ikke meddele: nogen Koncession uden i Hen- hold til Lagtingets Indstilling. at de Afgifter, som skal svares ved Meddelelse af fremtidige Koncessioner, tilfalder Lagtin- get, der efter Forhandling med Grundejerne skal være berel- tiget til at yde disse et Veder- lag paa indtil 10 % af disse Afgifter.« Kostar kr. 150 fjordingsåri( ø | rivySstovuni | Dimmalætting,” undirvisingarmålig og lærararnir, »Dimmulælting« hevur í sínum bluðlívi allíð havt ein ljólun og J 5 ónærisligan albnrå vid ålopum á meni ) lala INKI i€lrra () i (i hon het 1 ett it! HoD 0 finn em | Í lg f På hvkle ( ( burtur úr hinun lø } Í På 1 í KOMIN ut Í Or um erndari | v goounm dygdi ( um SI t 4 Í skapi og ) í 1 eitlt | | | prestablad og eitt »organ« fyri | ) Å | teimum, ið vilja eitast bera | sidiligt merki hegt og halda | samvitsku sína reina. | Nú í seinastuni, nú sakin um | undirvísingarmálið varafturbe | frá undirvísingarmini num | og blød her í Feroyum tóku til | orða um hesi viðurskifti, hevur | | hon arm Í arm við hinum kenda ; ; politikararum, pedagoginum D 1 | Danielsen nvit høvid og lavpur | lærararnar í Førovum væl | af merl teir sonevndu | 1 | loóndalu eli førovsksinn | og leggur teir und X | Í at: anrø po | vikja Í í} | ulu ta | 1.13 | og faa Ht vsupphald fl | ; leggja ongan dent uppa at ge bornunum dyggan kunnleika í rikismålinum, påri bert hafri til danskt mál It tað ið danskt er Og von við vápnið: t rópa um okonomiska framtíð fyri fólkinum, hesir, sum vilja byrgja fyri, at menn og kvinnur suður Í Dani IK eill kunnu skapa sæt gott peningagevandi lfvsstarv, breyðið, sum menniskjan allar d 10 5 nevui Un 1, Í hon fram søgu ella ævintýr r . rot forovskan sjálvsagt er breyðleys landi, og so rovnir afl skapa lívsveg sul don farmaskipi, róður | ul afturkovrdur, ti hann dugir il Førovum ver: urin er fagliga duguligur, konur í sínum skipsslarvi, og sum (1) avl dan donskum so eingin skyld, nei, men fólkaskúlin her á landi. jann er lad, hesin sjómanns- køni dygdarmadur hevur at takka yri, at hann ikki skilir ella ikki dugir at geru seg skiljandi um borð á hesum danska skipi. Søgan er »pussig«, líka so »pussig« handa klassíska sum søgan, pedagogurin D. D. sigur frá um mannin við »Sydvesten«; og 1 re Í Porto, verður bilagt á posthúsinum, brævsavnarstødum | På 14 Blaðið | alt samalt beinan- vegin verið láturligt eins og handa Danielsen, at hevði hetta vandi greinarúgvan frá tað ikki slíkt Val SO, einki meir enn nerir um illkennan hjá for- illtankan og eldrum, sum enn å døgum einki tola og fegin vildu, at foroyskt orð var talað ella lisið innanfyri skúlagátt í Fer- OVUnn. Og so afturat brigdar stjórnini rafel fyri lærarafelagnum einki annað i leggja i, ullan at lryggja ærarafólkini peningaliga, krevja tårar lonir og ikki brýggja seg hvat gagnligt børnini læra, 11 bara hava tey sum royndar- f ivirkir fyri sínum nationale der«. so rh« Helta skal so vera virki hjá blødunum her í okkara landi: illkenna og sáa meir evund og hut móli lærarafólkinum í Førovum, aflurfyri at ikki øll hava somu áskoðan á skúla- um »Dimmalætting« hennara sveinar. Økja um monnum og kvinn- :ftir førimuna og oflast vånavidurskiftum royna og geva ungd6m- og (ta kunnleika og tann venjan, sum krevst fyri at vera á hesum arbeiðs- fot if iIDDast plássi, lívið er, og bera fram eina siðmenning, sum pað eitt aðalsborið kann, at blød okkara serliga »Dimmalætting« sum »oyggjanna mest lisna blaða skuldu havt annað at borðreitt við enn slíkt álopstilfar. Verið heldur ein upplýsandi og semjuberandi stuðul í landi okkara og ikki altíð og stund lopið á egnar landsmenn og sátt klandur millum manna og skapt oll evni og oll mál um Lil stríðs- Lærari. Kunmununnar fiugjarstandur 1937. Lån og onnur skuld kommunanna : kr. Í sparikassanum 491.480 Onnur lån 1.672.000 Ymisk skuld 216.000 Skuld til amlsgrunuin 154.000 Skuld til sjúkrakassar — 268.000 skuld til fåtækrakassan — 38.000 2.839.580 Eftirstøda pr. '/; 1937: 1.009.625 Ogoldin renta: 8.210 Hetta er ein dapur mynd av fíggjarstandinum í okkara kom- munum.