leygardagur 1. oktober 1938síða 1

SOCIAL DEMOKRAT BRODURSKAPUR FRÆLSI Nr. 40. | Lýsingaprísur fyri petitreglu: 20 oyr. á 3. og 4. síðu. | avsláttur í prísinum. -FØROYA- : 30 oyr. á forsíðuni, | Við størri lýsingum fæst Lív ella deyði fyri fólkafrælsið demokratiið? Verður Hitler at tveita manna- ættina út í hina ræðuligastu heljaroyðing. Mangur uttanfyri Tyskland, eisini í Norðanlondum, ja, sjálvt klettum, hava her á okkara gingið harrunum Hitler og Mussolini. So stórt al hugtikin av einavalds- hava einstakar so stórar menn at síggja upp til og tilbiðja! Og so hava leir sum Ð eingin annar — og enntá at byrja við í arbeiðaraklassans navni — dugað at syndrað arbeiðarafylkingina og givið stór- monnunum, rustningarháunum, fíggjar- — óskert harravaldi yvir milliarderunum óskert valdi arbeidarastattini. Men teir, sum månakvøldid lurtaðu eftir Hitler, hvat siga teir nú til heilrópini og >úlva- tøktist lenn móti allari verðini “ røddina«, ið it flensa ) Ja, stórmenninir, sum fegnast eru, tá ið teir sleppa at róta í uppreisnum, kriggs- rustningarharrarnir, kjalarvatninum á kriggjum, dubban sinnissjúkari trustarnir, kanónvirkisharrarnir, alt hetta harkaliðið, alt hetta hjartaleysa mannaúlskotið, sum fyri persónligan vinning hevur offrað alt humanismu, tað menniskjaligt, alla froist, tað nfggjar sær f lógvarnar og hevjar steypið við kyniskum tri á munni. Men vit Norðbúgvar og all menniskjur á foldum, sum íkki eru tíkin av kríggspsykosuni, og sum ikki eru bundin í og g av kriggsrustningar djevulsku interessum vit ræðast. Vit ræðast, vit kennast sum helsligin. Fyri okkum ljóða hesi ,hysterisku“ Heil tú Hitler, ið unti okkum at vera við at heilrópini sum: sela heimin í brand. Heil Hitler, tú sum fær okkum ultan at himprast at skjóta okkara brødur og meðmenniskju. Heil, tú Hitler, sum fær okkum at gloyma alla »humanismu«, alt menniskjaligt og vålka okkum í mannablóði, Í mannaættarinnar ólukku og vanskepnu. Heil, heil, teir av- brendu býir, heil, heil, hill lammandi landið, heil faðirsins, sonarins bróðurins og deyði, herviligasti, ræðuligasti deyði, heil, heil, tú av sorg og trega sinnissjúka mamma, heil, heil, barbarisman í sínum versta líki, í sínum óhefta djevlaskapi, ……heil, heil, heil, foðilandið, ið er fullslórt, tå id hvort heim er avtoftað, sýndrað, kolað í Hitlers, einavaldsharrans alheims allrastórsta ragnarokki. Okkum Norðbúgvum, id eru vandir til at seta menniskjalig- heit, mentan, frið og spekt manna millum sum virðisfullasta eyð- kenni hjá Guds skapninginum hægst, og sum nakað, id er ókroynkiligt, okkum kemst Hitlers tala sum Hin síðsta ein aðalbornan villdjórsins. vónin um at finna lívstráð, lívs- folnar, meining í nazismuni, stírðnar í helheimsins kulda yvir fyri hesi herviligu villskapar- rødd. Og í ollum friðarvinum, í ollum sonnum vinum av fólka- ræðinum, demokratinum, tendr- ast ein óslokkiligur vilji til at binda niður og óskaðiliggera valdræðið hjá einavaldsherr- unum — og við sorg í brá knytast nevarnir til at taka ímóti lí nazistiska og fascistiska vill- skaparálopinum, til við allari leirri megi, demokratisku lond- ini eiga, at sláa lívsfíggindan niður, jarðleggja hann eina ferð fyri allar. Eilt herviligt uppgerð. Og tessverri sær lað so út, sum ikki sleppst undan hesi uppgerð. Allir — kvalandi logn kenstat kroysta dubba, allir moblisera sálirnar til jarðar, áðrenn buldrið brestur á. Httt orkanin. mergsúgvandi stillið, áðrenn Nær darrandi spurningurin, id vald- brestur tað á? er hin tekur okkum øll í hesum ræðu- ligu dogum. Og hver einasti av okkum friðarvinum hugsa: Vit megu sigra. Verðin må ikki ganga til grundar. Og tað má ikki henda meir aftaná helta uppgerð millum einavaldið og fólkaræði, al fær slíkt kroystur verðina við. einstakur maður ræði, sum Hiller nú JAVNAÐUR Svenskir javnadarmenn vinna stórsigur við valini, ið fóru fram nú um dagarnar. Sveríkið varð hitt fyrsta av Norðanlondunum, har javnaðarmenn vunnu reinan meirluta yvir alt landið. Javnaðarflokkurin hevur í ollum Nordanlondum við tey seinastu valini vunnið slórsigur oman á stórsigur. Spenningur var um, hvat landið fór at vera fyrst við at geva javnaðarmonn um reinan meirluta. Hesin spenn- ingur er nú úlloystur við sigurs- prísinum (il Sveríki, ið vid seinasla val, id fór fram fyri nokrum døgum síðani, gav javnadarmonnum um 350,5 pet. av ollum alkvødunum, altso reinan meirluta. Eftir valskipanini í Svøriki verður kortini nokur ár at ganga enn, áðrenn hesin valsigur gevur javnaðarmonnum reinun meir- luta í rikisdagsmonnum. Allir vistu, at javnaðarmenn stóðu sterkir, men kortini varð "ikki vænlad, at leir sum stjórnar- flokkur fóru at taka reinan meirluta: Men tað hendi — og lað var fortjent. Tí onga tíð í Svørikis sogu hevur landið haft eina lílíka uppgongutíð, sum undir Per Albin Hanssons javn- aðarmannaslýri. Fyri einum tveimum val- periodum síðani fóru afturhalds- flokkarnir til val uppá: „Niður við javnaðarmonnum, ið vilja bera landið út i Óferi, kaos I" Hella einasta veljara. varð hamrað í hvønn Kreppan var tá av lí harðasta. Um 225.000 vóru arbeiðsleysir. Javnaðarmenn sigraðu eg tóku við slýrinum — og bjargaðu landinum. verið Ongatíð hevur Svøriki so ríkt sum nú. Hver einasti kalla Tey 225.000 eru minkað niður í 1000—2000, fólk sum kanska maður al hevur arbeiði. fyri stórsta parlin eru óarbeiðs- for. svenski val- Hesin veldugi sigurin er sum ein ljósglotti í ollum tí ræðuliga dapra, sum diktaturlondini hava heimin. Latum okkum vóna, at hesin glotti verunliga tydir, at menn- ískjuni eru við at fáa eyguni upp fyri lí, ið av sonnum ei jarðarinnar einasta bjarging: Sigur fyri socialismunnar menniskjaligu hugsjón. Hvussu leingi kann hin tjekkiski herurin standa seg i bardegnum við hin týska? Menn ætla, at Týskararnir ikki kunnu seta fleiri menn móti Tjekkunum enn tveir móti eimum. Verjugarðin hjá Tjekkunum halda menn vera eins sterkan og hitt franska Maginot-virkið. Tjekkarar vera førir fyri at verja seg móti Týskinum, inntil hjalpin kemur frá Russum og Rumanarum. hildið, vil hill Mangur hevur viljað at ífall kríggj brestur á, týska álopið á Tjekkoslovakiið koma so hart og so brátt á Tjekkararnar, at teir ikki kunna halda ímóti longri enn nakrar fáar dagar. Teir vilja verða rendir í rot av lí lýsku yvir- maklini, áðrenn nakar kann koma til at hjálpa teimum. Kríggið vil so statt koma at slanda móti Russurunum á russiskum landi. Men allir ern ikki samdir við hesa áskoðan. Um hetta skrivar konur maður í »Social-Demo- kraten« í Keypmannahavn. Tyskland kan í Krigstilfælde opstille 160 Divisioner, Czekerne kun henimod 40, ialt ca. 700.000 Mand. Ikke desto mindre nærer Czekerne Tillid lil, at de er i Stand (il at indtil der holde Tyskerne Stangen, kommer | Kostar kr. 1,50 fjórðingsárið + verdur bilagt å posthåsinum, brævsavnarstødum og skrivstøvuni. Telf. 143. ført yvir Porto. Blaðið | Hjælp fra Czekoslovakiels For- bundsfæller. De ræsonneres som saa: Tyskerne kan ikke sætte hele deres Hær imod os. De maa i det mindste reservere Halvdelen af deres Tropper til at beskytte Grænserne mod Vest og — hvem kan stole paa Polen — ogsaa mod Øst, Vi maa altsaa regne med at komme til at staa overfor dem i Forholdet een til to. Det regner Czekerne, de kan klare i Ly af deres Maginotlinje og Bømerwalds og Sudeterbjer- genes naturlige Fæstningsværker, i ugunstigste Tilfælde et Antal Uger. Aaben er den czekoslova- kiske Grænse mod Tyskland faktisk kun mod Syd, overfor Østrig, men ogsaa her har man improviseret et Net af Feltbe- fæstningsværker, og et for cze- kerne gunstigt Flod- og Aanet gør denne 300 km lange Stræk- ning yderst vanskelig at for- cere med Tanks og motoriserede Tropper, hvem Fremstødets Op- gave i første Linje er tildelt. Czekerne har konstrueret et fortrinligt Veinet. Czekerne har endvidere den taktiske Fordel, at de opererer paa de indre Linjer og derfor kan kaste deres Tropper fra Nordfronten til Sydfronten paa en Brøkdel af den Tid, Tyskerne maa ofre, for at køre den lange Vej udenom. Czekerne har længe været klar over denne uvurder- lige geografiske Fordel, og for Fordel heraf har man, da man længe at kunne drage fuld har været klar over Faren, sør- get for at anlægge et yderst solidt og strategisk Vejnet paa Kryds og tværs af Bømen, som har givet Anledning til mange ærgerlige Artikler i »Vølkischer Beobachter« og tyske Militær- blade. Czekerne har baade Raastoffer og Krigsindustri. Mad og Drikke dur Helten ikke, og uden en yde- Uden dygtig Krigsindustri er selv den bedste Hær lammet i Løbet af fan Uger. Men har Czekerne nogen Grund til heller ikke her Ængstelse. Czekoslovakiet raa- der over et fortrinligt Lundbrug, og hverken paa de nødvendige Raastoffer eller paa en ydedyg- tig Krigsindustri er der nogen Mangel. — De verdensberømte Skoda-Værker i Pilsen, som beskæftiger ikke mindre end 50.000 Arbejdere, ligger ganske vist lidt udsat, men i de senere Aar er der Skov af beskyttede Egne i Karpaterne. ikke mindre end 25 Fabriker i opvokset en hel Fabriker i de bedre