leygardagur 27. februar 1943síða 3

FØROYAR Í DAG Ritstjórar: W. HEINESEN og HEÐIN BRÚ P TAÐ ER SO RIMULIGT | at blød eru politiskt litaði; ja, tað | hevði verið heldur órímuligt um | tey ikki vóru tað, ti eitt blað, sum | ikki hevur nakra politiska stevnu | skrá, er eitt blað uttan andlit. Men | líka so sjálvandi tað er at eitt blað et politi kt lika 0 ketvt er | tað, at tað einan er politiskt, | ti eitt blad, sum heldur eitt sindur | um seg, má eisini kenna sína ábyrgd P 1 1 ; ! ai rakja í€:aran mentunaritgu vælferð Hetta taka tey førovsku blaðini sær sum heild ovmikið lætt Undantíkið te vanligu heima- og útlendsku tíðindini stendur næstan alt um blaðini geva á einum meir og minni trongum partapo litiskum jerðildi. Tað er ikki bara tað, at hvert blaðið skeldar annað út — tað var kannska tilgevuligt; men illavordin persónlig álop eru 1 11 Gg Op >) 4 orðalagið er SO hvenndag leiðis at tað má gera hvenn skila lesara foyan. Tað var ikki av ong- um at ein dómstólur fyri stuttum burturvísti eina blaðpolemiska trætu av tí, at orðalagið í faroysk um blødum vanliga er so óheviskt. | Tad er nógv at kjakast um og nógv at finnast at í okkara før- yska samfelag í dag; men nóg heyrði verið vunnið um teir menn, ið skriva blødini, vildu rovnt at bøtt rðalagið, og lagt seg eftir at sæð alt innanfyri ein sterri sjónarring enn einans tann parta- politiska. Við vissu um at hetta er gjør ligt vil FØROYAR Í DAG verða stýrt. Teir, ið skriva hu deild vilja leggja seg eftir at siga sína hugsan vidurskiftir á i (mme op sakligan og såmuligan hått, soleidis > sum vit halda tað semir fyri Se ÉR mentaðar ferovingar. Vit vilja royna at seta viðurskiftini í sítt rætta ljós og ikki bert mála tey svørt og hvít. Um hetta fer at eydnast, vil tíðin vísa DEMOKRATISK MENTAN Um demokrati ikki einan skal vera ein måliska, er tað neyð ugt fyri teir menn, sum stýra ein um landi, eins væl og teir menn, ið viðgera vidurskiftir av almenn um týdningi, og teir verunliga ganga eftir demokratiskum princippum Eitt aðalprincippið er, at vit virða soleiðis, mótsteðumannin ; ikki kortini, at ein fellur frá síni egnu steðu og tekur mótstaðumannsins > ole ÍS 1 T í men eiðis, at vit undirbyggja mótsteðuna ímóti honum sakliga og heviskliga. Eitt demokratiskt land verður stýrt av einum fleirtali; men hetta fleirtalid er ikki dikta- toriskt, tí tað tekur eisini við rímu ligheit eftir minnitalinum. Við eðr um orðum: landið verður stýrt a einum fletrtali, men í samarbeiði við >uppositióninis. Tað er hetta, vit sópa demokratiska mentan. Ein ovorðin demokratisk mentan hevur alt ov ring livikor her í okkara førovska samfelagi. Her valdar ein alsamur partapolitiskur bardagi uppá lív og deyð, og teir ymisku polit ísku flokkarnir vísa oftast bert vanvirðing hver fyri aðrum. Tað sama síggja vit, tá ið menn skriva hver móti ødrum í blaðunum; van liga royna teir at illgita og tiltiggja teir kunna. blað- við rættstræt hvønn annan, sum best Urslitid er at ovorØin ofta endar Og hvat vinna so høvudkamb arnir? Vanliga bert tað, at hugs fólk harma teir andi dømi um eitt slíkt blaðstríð Eitt síðaspillandi gott Vit } 44 hesum døgum millum tveir av skkara kendu monnum, báðir aka demikarar, o Hví a blødini. At farið i innanfelags r báðir góðir føroy- > ingar, teir tjakast, vita sun le Havnar fram en god kendi Louis Zachariasens politikk, burðsfelag er tvey, tí oppositién ikki og at L. 7. meldaði seg út úr sínum gamla veljarafelag og gjørdi eitt nytt, >Feroya sjålvstyrisfelag « tað er altsaman nåtturligt; snvorið vid til tilburðir, sum Tá ið Louis Zachariasen á sinni fyri ein við og javnaðarmenn, gjørdi hann tað, hovrir teir eru vanligir í politiskum lívi. part samdist sambandsmenn hann helt tænti landinum best. At Mát! hetta fell mongum sjálvstýris illa, er heldur ikki torført at fata. Tað er nú íkki lystuligt fyri ein sjálvstýrismann at síggja ein gamlan mótpart fáa ovmikið góð veldir, og at L. Z.'s gerð hevut styrkt sambandsmanna og Samuelsens politisku serliga A stødu, er væl ívaleyst. Sum hann sjálvur viðgongur í »Tingakrossi« 3 fh m., er L.'Z. eisini fegjn yvir at hava fingið sítt egna velj arafelag. Kortini kemur hann við einum herðum álopi á teir menn, sum »kovrdu hann úte úr Fram burðsfelagnum; hann kallar hetta ein >nazi-atburð: o.s. fr. Hann hevði betur farið hóvligari fram, 9 sjålvt partafelagar kundu ynskt tað. Henda grein var litið demo kratisk. Men tíðanverri — soleiðis er orðalagið í faroyskum politikki í dag Nú hevði Richard Long, sum í »Dagbladnum« 23. í h. m. tekur til orða Louis Zachariasen, tað hvussu ein mentaður maður verjur imoti hav besta høvi til at vist, se ; móti bondskum ålopum; men > hann nýtti ikki hetta høvid, tvørt urímóti; vvirskriftini, Louis navnið Louis tað hevði skúlagarði. longu í einaferð enne, nýtir hann kast, rætt sum sum verið Og bardagi í einum greinin endar ti verri lika so óstortslig. Hann heldur, at »Louis ikki hevur havt nóg sterkan heila til tað vasi, hann Hann hevði kunnað fingið >læknaprógv fyri, at hevur vavt seg upp! t, helst rættsiktaðure. hann ikki er Tað er eyðsæð, at í grein Richard Longs missir sína tað sakliga megi av hesum orðalagi. Tað er harmuligt, at hesir báðir menninir, ið sum eldri og lærdir menn áttu at gingið undan teimum ungu við soleiðis hvenn annan á almennum leikpalli. tað firontin, góðum fyridømi, hårruska Å 1 . | gamla lørovska tað, okkara gomlu orðatek? BÓKMENTIR POUL F. JOENSEN MILLUM HEIMS OG HELJAR henda verið Hvar er ið stimbrar anaist: Herði ein bók sum útkomin á Íslandi, í Danmark, í Onglandi, ella í einum hverjum ødrum landi í heiminum, hevdi hon éivað notið an: Blødini høvdu havt skrivað um hana. Teir konservativu høvdu havt dømt hana sum óheviska og 6argaliga, meðan teir meir líberalu høvdu sagt um hana, at hon hevði framt eitt neyðugt sópingararbeiði í sam felagnum, og teir jistarkanu høvdu leitað eftir góðum vrkingum í hesi bókini... Men svoleiðis er íkki her hjá okkum Her er eingin ansur fyri bókmentum Vit nýtast jú ikki at lesa eina bák sum >Millum heims og heljare. Vit kunnu rætt og slætt latast sum einki; ella sum r:Dagblaðið: síga nekur orð um hana (tí havundurin er fólka flokksmadur). = Samfelagið nýtir sjálvandi ikkt at kæra seg um, hvat Poul F. Joensen heldur um tað, t. d alt er samanvovið 11 sjálvgóðsku, svik og og påtrugv og heilagir valda í hverjari bog Politikkararnir nýta ikki at leggja i, at tað verður sagt um tei Er sodid ov tunt, koyr missiónsbollar i, so slúkar fjøldin, tað kann ikki feila Sakferararnir nýta ikki at leggja i, at teir verða róptir »samfelagsins um pida hvert mannaræ sjakalar, = vpmaðurin kann læa ve rður ir úr dumstoltu skon«; storkt uppa háð, um tað vrkt um teir: > fåvits] trúboðararnir nýta ikki at mótmæla at »teir kunnu sålirnar krypla«, 0.5. fr Stutt sagt: vit lata bert Poul F Joensen deila sum hann vil, tad ger einki, tí hann hovrir heima í bókmentunum, og í einum landi kkara er tað tað sama sum sum ( at rópa í tóman heim øllum Kannska tå ein '/> "00 av førovingum taka og lesa hesa bók við umhugsan. Hesi fáu finna so tað sjaldsama fyribrigdið sum eit ur: menniskjans sálarstríð Ti Poul F. Joensen er ein stríðandi maður, og tað er fyri tað mesta sær sjálvum, hann berjist ímóti — í einum einsemi, sum næstan er Eitt sindur gamaldags kennist P. F. J.s lívsáskoðan. Hon minnir um rithøvundar ið livdu um mið una og seinnu helt av 19. eld Y Undirstrevmurin í skriving P. F. J.'s Jacobsens; er tann sami sum i]. P teir eru báðir ivandi gudloy singar, tå å botninum i grundini eru mer religiøsir, teir tråa eftir heild og samljóð, og báðir leggja sær til menni at trossa eitthvert skipað trúnaðarlag Tað kemur hverki viðgitni av hesum starvi Men tað koma bókmentir, og har Poul F. Joensen er bestur, skrivar hann erindi, sum ivalevst fara at liva og vekja umhugsan Eitt av hesum erindunum, spái eg, ljóðat soleiðis 50 tamdi tíðin sorgar bárur tross teirra villa leik og larm, og tepti lek av blod og tårum g ruradi í tin harm So grødir hon hvert hjartasár og kennst tad i heljum festa bug tomu skeljum »VvØvn sun umsíðir vónir I sorgar enn feskfiskasølu, banafundum ella fáu, ið have ans fyri eðrum innanholaðum politiskum feðilands OR tex sangum, kunnu jú taka lesa bókina rovna um finna op fleiri av hesum erindunum.