leygardagur 1. mai 1943síða 1

| SOCIAL-DEMOKR AT FRÆLSI Nr. 18 oyru á 3 Lýsingaprísur fyri petitreglu 1. síðu, 30 ":FOROYA- JAVNAÐUR jo OVrti i 4. sidu Tvøroyri og socialisman. Ofta eru uppilegutíðir hjá blødum í Feroyum. Men so kann henda, at tev koma fram á ett mið, og tey koma laðin aftur. Eitt sum nú »Føroyatidindi« her fyri hi Tad plægdi ikki at vera so heppið nakað tað Dam) koma sær fram á royndi eitt M. men tú (P. roynst ti erligt; gamalt mið sum hevur væl, vorðið ferð, at nordanfjørds blødum verður mangan a 98 væl er burtur úr hesa 50 veiðuni. þaðið nekur mál av Blaðið plægdi at vera cydkent fyri sínar >P. M. Dam umreaðure, men henda greinareðin Patrio tisma« verður hon nevnd fer at bera av øllum tí, ið framkomið er um henda mann Eftir hesari umreðu at døma má P. M. Dam løgtingsmadu: roknast fyri ein samfelagsfiggindi nr. I, eitt satt illdjór, ið frøist tå 10 hann kann sleppa at såa hat og klandur, illvilja og óndskap, har hann kemur framat. Plássið Tveroyri, har maðurin býr, var, sum greinskrivarin igur, eitt satt Eldorado eitt eydnuland, ið eingin maður kundi hugsa sær sælari. Har var eitt ideelt samielagsliv, ein patriarkalskur« keypstaður, har kevpmenn, sum grundað høvdu plássið vóru sum fedrar fyri fólki- Øll drógu eina línu, nun keldaðust onkuntíð upp í millum Men tað hevði einki at týða báðir hálsfevndust, áðrenn kveldið kom. z ormurin í hetta partar vóru samdir og Og so kom handils-paradisid, og æt P M ormtirin Dam. føru å Keypmenn husagang og mistu síni virkir, staðurin følnadi, og sálirnar eitur prongdust. Og nú liggur plássið um ein ræðslumynd til >Skræk og Advarsele fyri onnur pláss og fólk, ið hugsa skulu um >social- ismu< og P, M. Dam. — Soleiðis er málningurin, og hann er so sanniliga ikki nýggjur Vit kenna hann. Hatta er vorðið so gamalt og slitið, at P. M. Dam og hansara »socialisma« skal hava gjert enda á Tveroyri. Leti gangur, forkoma tev, ið eiga nakað og vanga bara á tað almenna fyri at fáa sær molarnar fon í munnin tað. ia teir í Feróvum, er eyðkenni fyri eina rerslu, sum er vorðin stýrislag í fremstu londum í verðini. Hesar greinirnar eru annars sarar fyri nakað progv, nakað dømi um, hvussu »socialistandin ella hvat tað eitur skal hava beint fyri Tveroyri Har kemur bara alt kropp á kroppi, ógvuliga fløkt, eingin greið dis- positión ella saklig >argumentir sýnist bara at vera bóltað higar og hagar í einum illsintum heila. Ein kundi hugsa sær, at grein skrivarin var >a disappointed man«, onkur, sum vanur er at »svinga vid stokki« og ganga og bresta um kantórdyr, og sum nú ver farin niður úr<, og sum líður av einari ógvuliga menniskjansligari sjúku, sum tev rópa sevunde. Vildi kanska helst sveima har, sum P. M. Dam og hesin stóri 3 Vestmenningurin »ganga og kleyva ella sitid til borð saman við slíkum høgbornum harrum sum Reventlow greiva í London Lonøsilin at koma framat og fáa lut í >lívsins góðgæti< hongur so fast við okkum øll, og eina sterkastur er hann hjá teimum, hava verið á leið móti topp liðin niður Um HIM, men SO eru aftur. {vor soctalismae hevur eisini hoyrt tað, at er komin nakrastaðnis í Førovum? At vera socialisthug aður og so at fáa sett socialist tankan í verk í einum landi eru tvey ógvuliga ymisk ting { PE 1 Okkara stýrislag og: løgir eru ju »privetkapitalistisl tað privata sinitiatívið< hevur frítt råsarum bæði á Tverovri allastaðnis í og landinum. Handilshúsini á Tvøroyri høvdu stnar arbeidsformenn, og egnu hevði eingin rætt at blanda seg í teirra fyritakur, arbeiðararnir fingu sjálvandi løn eftir galdandi sátt yg ikki tervaði at taka meiri mála og arbeiði handils- arbeiðarar í enn Leygardagin !. mei 1943 — — — Bladið verdur bílagt wosthúsinum., | og F kostar kr i Orto ag fjórðing árið 17 arg. harrin sá var neyðugt, eingi ar | ini eru so sterk at tað má bogna, beidarasamtøk vóru heldur á Tvør Í það má at endanum fara til grundar | ovr), tå ið afturgongan kom um | Men kann ikki eisini sigast, at »konkureraØdi« = handilshúsini av | atvoldin til fallið er hon, at ríkið fótum. sjálvt er viknað innanlendis, rot et Men hetta evnið, sum her verður | komíð í rótina, fólka álin hevur haft frammi, og sum fólk ofta hava | ikki tolt ríkidamið og teir góðu á lofti, er áhugavert: Hví, at ann | dagarnar. So er hon spilt, >de ars pengasterk handilshús, ið genereraðe, og eftir standa bara blomstra so åført eitt tíðarskeið, glógvandi minni um tað, .ið var, og sum bera lív og virksemi við | um allan stórleikan sær, fara av fótum, og eitt liviligt Ella eisini, at ovnógv var tikið og virkishugað pláss tølnar, »stag saman um, og heimlandið var íkki nerare ment at bera tøkuna Fólk hugsa, sum sagt. nógv um Her er ymiskt, sum kann sípa slíka vanlukku. og so er altíð okk saman, urt at leggja skuldina á, okkurt Fall hjá handilshúsum man íkki óreint, sum tey "hava ringt eyga bara kunna skyldast uppá ytru or á, eins og trúð verður uppá ring | sakir, men heldur veikleikar og menniskjur, sum hava ring eygu | afturgonga, sum koma frá virki- og ringa tungu og kunnu panda | Num sjålvum einum allar vanlukkur á hendi | Teir gomlu, ið sótu við, vóru Hetta er altid so. Tað skal altíð | heppnir og handilskenir menn | vera okkurt >ytrie, okkurt uttan | Teir høvdu gávurhar og handa ifrå, sum hevjar á og verður at- | lagið og fingu fyritøkuna at voldin til fallið. Sjálvandi eru | blomstra. Men teir, ið aftaná eisini ofta viru orsakir slíkum koma, hava mist gávurnar og duga virkjum at meini Vidurskifti | ** at handfara arvin hava útløndum, sum ein ikki er harri heldur ikki gávur at fåast við ar- yvir, ella vanlig óeydna kunnu beiðsfólkið T. v. s.: hava íkki vera atvoldir Ein má í hes evnir at vera at beidsgevarar um vidføri minnast til at nevna, Ongar nygerdir: verða heldur, og at tað var ikki bara á Tvøroyri, | virkið stirðnar í tí gamla at handilshús skruddu av stað | So er tað henda trúgvin, s* aftaná veraldarbardagan. Tað var eitt Virki ÆT stórt og mMENski, | at tað kann ikki fara fyri bakka, ikki nógv fyri at rokna upp gomul | handilsvirki á ymsum plássum, Gen JE Kunnu ikKt PMA 7 Fins e fólk ið trúgva at land sum íkki ganga meir, og har var | js | om | teirra kát Ikkt takast av nekrum eingin »socialisma« ella uppøsing, | ið voldu fall teirra Og um ein | "RE uEo HEKUD Skal | liva av teirri einu fyritøkuni, bæði legði í at farið og gingið út í fv kundi eisi ss í F | í ringum og góðum tíðum æsi, 20 kundi SÍÐÐI DIES Í (PI Tað verður sum ein heilur ovum verið nevnd, sum ljótt hevði »statur«, eitt »kongahuse, og etur sæð út á, skuldu tey haft bara eg sjálvt upp 5 »jd i 1 handilshús at litið á. | Re kann nevnast. at fyri Í Her vóru kanska eisini nógvir | tøkurnar fevna ovnóg Handils vtru« orsakar til brestirnar. Iva- | hus her í Førovum stovnaðu | levst. Men man ikki eisini brotid | handlar á hverjum tanga hava komið rinnanifrå«, frá virki- | ætlanin var sjálvsagt góð men num sjálvum? Er tað íkki í slíkum | eitt »kredit svstern« uttan mark førum sum við t. d. londum, ið | var innført, og við tí mistu fólk økjast og ekjast og verða mensk | evnini til yvirlit og at liva sum og draga ført rikidømi til garðs, | evnini vóru til og so brestur einaferð, skridan Og tá ið avtornaði, stóðu loypur, og ein tíð kemur, tá alt | bygdirmar upp um høvdid í skuld: er í nidurgongu og fallkomið. | sum fyri stóran part íkki kundi Onkur sigur, at har ern ytru at- | verða ríndað. Og tað mátti eisini voldir, ið gera seg galdandi. Ríkið | raka høvudshandilin í keypstaðnum verður, áherjað uttan ifrå, og álop- | ógvuliga meint BRÓÐURSKAPUR