leygardagur 10. juli 1943síða 3

ØROYAR I DAG Ritstjórar: W. Tann kolsvarta náttin. Fann kolsvarta náttin, id um Føroyar lå hvar var hon væl sprottin, hvar kom hon væl frå Horn kom frå tí landi, tey Danamørk nevna Vårt land var í vanda. Vær skulum o h« vna Tað eru ár síðani ein for ovskur millumskúladrengur skrá aði hetta erindi. Vit hava sett tað her ti tað lýsir eina åskodan, mm hevur verið jótrað fyri okkum líka frá barnsbeini. Annahvert ljóðaði tað: »Føroyar eru einans eitt kut av Danmar) ella: Fer oyar vóru í gomlum degum eitt ófert sjálvstýrandi ríki; men s« fall niða og nátt niðuryvir, ug í hesum myrkri seig folk okkara niður í ta vesaligastu armóð 0. s. fr.e Tað er bæði synd og skomm um tað ættarlið, sum nú veksur upp, skal fáa hetta undirlutadrei við uppí tátugreytin, soleiðis sum vit fingu tað Hetta líðið eigur at fáa at vita, at tað er ikki so Tann gamla krynikan um stórtíð fyri okkara fólk ein stórtíð, sum skal hava vart so leingi sum upp í 13. eld, har hon alt í ein um hvarv fyri ti bara trøllamyr- kri er als ikki eftirfarandi Vit nútíðar feroyingar vilja heldur ikki rættuliga taka undir við hesum dapra kvæðnum. Vit viðganga, at okkara sega og sið menning ikki júst eru so glæsiligar, um so er, at hetta orðið skal týða jaliar og teirra líkar, kriggs ið víkingaferðir og landarán. tað kongat hendingar, spyrjast víða, står hngnar Men finnist glæsiligheit av einum eðrum slag meiri frið arlig og lítillátin, men kortini íkki minni virðismíkil. Søga er verður nú einaferð og oO annað og meir enn kríggssega ella > kongasega. Sega er fyrst og fremst fólksins sega. Og tann faroyska segan er, hóast óskrivað, sagan um eitt ótroyttuligt fólk. Tad er ein sannleiki, at hetta oyggjafólkið ongatíð ráddi yvir Til tað ov lítið politiskt Tað lá al tíð undir fyri teimum fremmandu aðrum. tess val gr ov veikt. fyrst norðmonnum, síðani døn- um Men Tað var ongatíð víkingafólk tað Alt hetta tosið um víkingaandans ljóm var eitt bóndafólk. Í ievur í grundini ógvuliga lítið at týða fyri okkum nútíðar førovingar Feir norðmenn, sum í oldtíðini Í Í ettu búgv her, vóru íkki ránsmenn. Teir vóru landnámsmenn, Í ot grynni av faðilandssangum fáa vit við buldur og brak at vita, at tað vøru hábærsligir høvdingar, ið íkki vildu lúta undir harðræði Harald hárfagra, ið flýddu til Føroya Hetta er missfatan, sígir seinni vitskapilig grannskan. Okkaranorsku forfedrar vóru rætt og slætt ný byggjarar. Teir komu higar at reisa bugs um bóndur Hetta at fólk leitaðu burtur úr Noregi til Førova, var als ikki nakað Dunkerqu: Tað var.eitt írið arlig fyribrigdi, ið fór fram jøgnum langar tíðir | Foaroy INgasegu iggja Vil okka ra fyrstu forfedrar um bøndur Teir liva av jerðini, av ti, sum hetta harðbalna landið gav. 7roønd ur í Getu var ein stórbóndi. Hann búði í hesu árendu og verjuleysu bygdini Gøtu. Vit hoyra einki um at hann fer víkingaferðir ella á annan hátt livir av ráni. Szgmundur Brestisson var, um vit tora trúgv: professara Finn Jónsson, fyri ein „stóran part ein yrkfuy maður, ein av tí slagnum, sum so at síga il í einihverjari góðari tíðini Vit t trúgva at frásagnirnar um hansara hovrdi t segu tá ora valla víkingabregd eru stórt annað enn skaldsega. Tað .er tí eyðvitað, at tann saga, hitt føroyska bónda fólkið - hevur skapað, íkki kann vera ein sega um skart og skreyt og stórverk í hernað. Men hetta sigir als ikki, at vit onga søgu hava, ella at okkara sega hevur verið depur g kolsvørt, sum okkara ágrýtnu feðilandsyrkjarar siga Tóku teir av honum grasagarðin, skuggaðu fyri sól, teir hann á oyðimerk, hevði einki tveittu so har hann skjól Tverturímóti. Feroya fólks sega hevur sin egna stórleika. Zað et søgan um hvussu ein grein av ti nordurlendska trænum varð gróður sett á einum orðistað í storhav inum og kortini ikki følnadi. 50 kemur tað aftrat, at hetta líttla faroyska bóndafólkið hóast stór vegis trupulleikar, var fert fyri íkki bert at halda lívinum uppi, men enntá til at skipa seg sam samfelagsliga og andliga Vað fólkið føroyska kólnaði ikki ut Ja vit kunnu beinanvegin spyrja okkum sjálv, um tann lagna HEINESEN og HEÐIN BRÚ ið ið fall í okkara lut, tá man um kemur var nekur vanlagna Førovar hava ongantíð sum Noreg verið eift stórveldi, ið mistu mátt og megi. Tað var ginans eitt sáð korn, ið Noreg einaferð sáðaði herúti á klettunum iðani mátt um smátt misti úr eygsjúót Men av hesum sáðkorninum val ein rstakur vekstur, eitt få ið ikki bert dugdi at mata seg, met eisini at goyma virðisfulla traditión stormur gekl mangan á hetta fólkið, ófrættir rámti tað, sóttir nærum sjóranarar jagstraðu tað, fremman« 1 d tað fremmandir li al handilsfølk rovndu eftir førumuni at mergsúgva tað; men einki fekk lívið úr tí Til te r tað ov eigt. Mitt teimum vartastu aldunum : myndaði hetta f tt egna mai g gjørdi eg andliga sål hjalpið seinni tá ið danskt fyrisæti og mentunaråvirkan m framat, royndist hetta nógvum forum um eitt lýregn, ið ba! góðar bjellur, samstundis um einki fór fyri skeyti av aðalinum í tí feroyska. Hetta verið cl sagt fyri at råsa monopolhandlinum ella ødrum ið danskt fyrisæti av ríkaði. Hetta fyrisæti var als ikki at rósa. Men á mangan hátt tretvst førovsk siðmenning og mental undir tí og /oasf tað. Hetta er okkara lagna sum foll Tað brattasta vit nakrantið hava farið, var in rt aftal it hand lin var frigivin, tá seinast fyrri eld. Íá fóru teir gum ingjar rarðarnir av grund, og einkt heit íkkara gomlu bondamt nn nan longur. lað var nú tt ivaverl um feroyskt mál og feroysk sið menning kundi liva longur Vá bo ivadist neyvan í at føroysk siðmenning og mál at kalla var komið á deyðstrá í hansara tíð, og Hammershaimb var heldur ikki fremmandur fyri hesi hugsan Men tað førovska fólkið dró undan hesu ferðina eisini av '5 gullglæstum } Vit vita ikki hvat ið okkum er lagað í framtíðini. Kanska vit fáa enn harðari øl at keva. Tað kann ti hava alstóran týdning fyri okkum at vita, at vit ikki eru eitt fólk við ongar øvu og siðmenning eitt rótler foll Tad eigir at verða tryggdað niður í tað upp veksandi ættarliðið, at vit eiga virdismiklar traditíónir at rekja Vit skulu vita, at vit ikki eru beri víkingum, ráns verjandi herhøvdingum, | | | | | gyrdit aria f hermalil [atid im blaka he r barns! fjákalótirnar frá okkum og kvista tær burtur r okkara tjóðskapar rkingum. Vit eru børn av ídnum áhaldan: kum bóndur irðar rkarum Jamonnum róðra monnum bakkamonnur ag igarum væðarum Teir hava livað esum oyggjum etta HO £ ter hava ørt tað tórvert if alda sær up| ikki bert rkliga, men eistr liga h t ótaldar trupulletkar að I i pDå at jarðleggja hesa følsku og avskeplaðu roman tikkina um era kkum ft vantrivnaðar rskat rnaldar i ir eila I nøssynir, ið eri Á rði r øski galt Vit ru ber av fríum fridarligum førovskur i lum ð 1 if in avur til al 19 á f tr torførum viðursk m í rtir A rypgi - 0 rá øv er | i il 1 ið Í HO i CI øre m I! I rðate teirr í a eri 1 teirra reilglø iðment 7, teirr Oil øonir gum Vi vta ivørkt á rvoa kkum vid t a ma ønmenninum Sigmundur Brestissyni le at err. um að Í ri itlal rt Ø rundanum verra I Ellenda bí! p ella era tjóðskaparlig stmeti } KI % 1Va ngatio nskt it ra elit r landráns-tjóð. Vit já Og el it leggja okkum eftir at ra tað n fedrarnit y | um ! A ein anna hatt 11 á I Í rður Et a tra nur { iguligt ibeiðsamt n ( men 0 fólk Vit Va ngan vakrart tosturland ny enn Chr. Matrassar »Byggja við t tttliga, n djúpt sanna arindi Her | 1 svarblåma IKE n ra tot Í i ivstør ætt FØROYA BRUNATRYGGING Hús - innbúgv - vør- ur - verða tryggjað. Telf. 234. AJ