leygardagur 12. februar 1944síða 2

hevði orsakað eina figgjaraftur- gongd hjá tinginum uppá c I'/, millión. Og so verður Richard Long vónandi endiliga aftur ein hampiligur maður, ið kann tala í rættiligum og sidiligum orðalagi. Kennari Martin Joensen skal fara síðan Martin Tað eru 14 ár Joensen bleiv lærari her í bygdini, tó var henda bvgd honum ikki ókunnug frammanundan. Her var hann borin í heim, vaks upp her undir vanligum landsbygdakorum. hevði sína lagt hevur, tók 1a pre turin hond å hansara hann sum flestir Førovingar til skips, og syndi hann seg at kunna standa javnbjóðis allar vanligar fiskimenn. Martini bílaði ikki mót ella áræði Tá ið skillingarnir vóru spardir so mikið saman, fór hann á kennara- skúla Havn og tók við glans læraraprógv. At byrja við var hann fyrst kennari í Lopra, á Økrum og Víkarbyrgi, og so skjótt plássið her var ósett, sekti hann aftur til Sandvíkar Sum kennari skal ikki so nógu vera sagt um hann her, men so mikið er vist, at hann hevur lært ni børn at virða sitt mál, sítt and og okkum sum tjóð. Martin Joensen er ein mentaður maður, og síni bygd hevur hann verið ein góður sonur Í 1938 var hann av sínum bygda- m valdur inn í sóknarstýrið (Hvalbæ og Sandvík er ein sókn) 1 1 hj Á Fað er tíl skjals, hvat Sandvík jevur fingið við honum sum odda- manni Martin valdi tann klóka máta at arbeiða vinarliga saman ið teimum 4 Hvalbingum, sum P r sóknarstýrinum. Hann vann Et jótt virðing og vinarlag av t 1 } 1 teimum, og tí bar honum væl til eta okkara sakir fram. og fáa tær íramdar. Í hesi fimm ár ann hevur verið umboðsmaður fyri okkara bygd, hava so gøtt im allir bygdamenninir havt so mikið arbeiði uppá akveg, at skatt in hevur ikki nervað nakran, ti hann er goldin í vegarbeiði, og hava vit á somu tíð fingið dan veg undir tól og fót Tá teir sonevndu instaleraØu her, var byrjaðu at koma b 1tarnir råtturin ólagaligur og tungur. Það var tí Martini um at gera it fåa eina betri lending, og á umri 1941 eydnaðist tað honum t fáa hesa góðu sak framda. Tað er at síga, at vit í 1937 brimgarð her, og fyri gjardu ein verk eigur Martin Joensen tekk. Her brúk fyri hansara gitna penni, og ikki var tað unga fólkið burtur — 12 hetta ta sterstu var so vist bert tað, her sum aðrastaðni menn, og flestir komnir haegt uppí árini, var øll arbeiðiskraftin. Kverjar knotur vóru í hesum gomlu, sýndi verkið, teir gjørdu. skúlanum tók Martin slitarbeiði við full- Komin úr eisini lut í hesum kropp og sál, garðurin var gjørdur, og hevur hann haft megi kempubvlgjur, ið at sorla allar brotið hava yvir hann. ikki degi, so var tað eisini við hesum einum Rom var bygt á garðinum. Hann rekk ov stutt yvir, og árið eftir tók so Martin aftur til pennin, og skrivaði um sókn sóknarstýrið til gjøgnum legtingið. Nú er tað ov langt at ganga út í æsir við hesum, men takkað verði teim legtingsmonnum ið høvdu flótt hjartalag fyri okkum so vit fingu lut í hnanspláninum, ið tå var útbýttur. At fáa eina kaj gjørda nú, var ikki nøkur løtt sak. Hvalbingum sum mikil tervur var å at fåa kaj, åtti eisini pening hjá legtinginum, og fóru teir undir at byggja kaj sína á sumri 1942 Martin Joensen svav íkki kyrrindi- alvi stóð hann ni burtur, av ellum sóknarstýrinum um styðjaði fyri Hvalbæ so stóra og góða sak, saman við teirra kaj Hann hesa til tess hann fekk sóknarstýrið at føra inn í sína gerðabók, at kajin í Sandvík skuldi verða bygd í 1943 Hetta var eitt heppið bfagd av Martin Joensen, og so leingi sum kajin stendur,er hon ein áminningar- Tad maður klettur eftir Martin Joensen. er tungur missur at slíkur fer úr bygdini, tað man vera fáur ella eingin i bygdini, ið ikki hevur leitað til altíð skilagóður, og nansara, fusur at hjålpa, sakligur og lítilátaður vid ell Deknur hevur hann verið í oxkara kirkju næstan alla tíðina. Hann hevur verið kennari, hann er gitin fyri at lesa væl, og tað er eins og at hoyra okkara próst prædika, tá Martin lesur í ti før ovsku lestrabókini x7 Vit Sandvikingar skylda tær Martini allir eina hjartans tøkk fyri ta tíð, tú hevur verið okkara millum Gomlum getum fer tú frá, skilnarstund er sår, verkið títt vit minnast á, so leingi bygdin stár Sandvikingur, KNUTPETERSENS SK OSØLA Tlf. 265 Tórshavn Tlf. 205. FRAMTIDARUTSYNI FESKFISKAMARKNAÐI OKKARA VIÐVÍKJANDI (EITT ÁLIT TIL' UMHUGSA (Endað). orsakast vanliga Spillan í fiski av tí niðurbrótingarstarvi, sum er- livandi havast at: smáar verur Vit nevna hesar smáu verur bak- fisk sær til teriur., Tær eta lívsuppihald eins og menniskjan, og um maður hyggur við góðari sjånevku inn í heim teirra í einum spiltum fiski, sær hann milliónir av gorhungraðum bakteríum, sum stríðast við at eta seg innum hind- irnar, sum liggja verjandi uttanum holdið. Tað líður ikki leingi, áður enn spillumerkini fiskin, og inní koma greiniliga framm: Fiskurin linkar, litur hansara ferst, og brátt sigur hin úldni- roykurin frá, at spillan er á fullari ferð. Nú vaknar spurningurin um ivaðani allar hesar bakteriur eru hvað 11 | | komnar. Hesum spurningi er stutt at svara: Bakteriur eru so útbreiddar, at um tær kann vera sagt, at tær eru allastaðni, í fersk- um vatni, í sjógvi, á havsins botni turrum landi. » , og å Tá fiskurin kemur upp úr sjón um, fylgja bakteriurnar altíð við. Bakteriumongdin heldur seg nakað Tað verður nú skylda fiskimanna og teirra, ið eftir veiðustaðnum. handfara fiskin, at forða sum mest fyri, at bakteriumongdin fjelgast, bæði við at tálma lívsmátt teirra, sum eru, og við at fleiri byrgja fyri at koma til frá umhvervinum. din lættasti måtin at mótvirka spilluni á er strangt reinferi í samband við ísing. Av fiskinum verður alt slógv og leggja hann síðan so fyrst at tváa alt blóð og skjótt, ] sum gjørligt er, f is i væ reinskaðum lastarúmum. Tað er ótrúliga nógv umvarandi, at lasta- rúmini eru væl skað at verða sóttreinsað (desinfiser- og vandaliga rein Um væl skal vera, eiga tey oO > að) aftan á hvenn túr. (Um at- ferðina við at sóttreinska fiskalast- ir og fiskiverksstødur er grein at lesa í nr. 7 av Ægir 1940). Til at tálma bakteriunum Í teirra óferu evnum at fjølgast, er reinferið einsamalt ikki nóg mikið, um fiskurin skal verða goymdur í mangar dagar. Tí fóru menn at ísa fiskin eisini, t. v. síga, at lækka um hitastigið í goymslurúmunum. Eins og ødrum dlivandi verum tarvast bakterium vissan hita fyri at nerast sum best, og viðkvæm ar eru tær fyri hitastiginum, at við 0% C., sum er hitastigið i ís- seks ferðir so seint sum við 20% C. Við ødrum Við 20% C tær líkamikið í ein dag sum við inum, nerast tær nerast orðum sagt: 0% C. í seks dagar. Menn eiga ti at hava sær fast í huga, at ísurin ikki bert livsyrki og tilvøkstri drepur bakteriurnar, men tálmar teirra nakað væl. Fyri nekrum árum síðan gjerdi ein fiskarans6knarstova í Kanada royndir, sum til fullnar prógvaðu, hverjar ávirkanir reinføri pg ísing hava á bakteriu-tilvøksturin: Har- eftir kunnu vit ætla nakað um meguligleikan fyri goymslutíðina hjá fiski i Ísi. Við hesar rannsóknir varð nýtt ur nýveiddur fiskur, mest hýsa. Viskurin var sløgdur og sera vanda liga tváaður, síðan varð hann lagdur niður í gullreinar kassar; 1 summum var isur, men 1 summ- um eingin fsur, So vóru tíkin royndarpettir av skræðuni, og bakteriumongdin í vissari vekt av 5 skræðu vaks bakteriumongdin undir goym tald I øllum tilfellur sluni, 1 hýsu, sum hevdi ligið í ísi í 24 tímar, var bakteriumongd in rúmliga tvífaldað, og er hetta sera lítil bakteriur. fjølgan fyri Eitt royndarpetti, sum govmt var í ongum ísi (við vanligan loftshita), hevði til at byrja við 100 bakter fur í grammi av skræðu; mer eftir at tað hevði ligið í 24 tímar var bakteriumongdin fjelgað til Hesi og líknandi úrslit 54 400.000 gåvu royndirnar eisini vid ødrum fiskasløgum Umborð í fiskiskipum man bak teriubøksturin ikki vera minni enn her vísti Ein bakteriuteljing seg. sum gjerd var á fýra hýsum, sum høvdu ligið 5 tímar óísaðar í last ini á einum fiskiskipi vísti, at har voru £00.000 1 gramminum av 2,000. 00 skræðu á summum og á summum Øjl hendan ófera bakteriumongd kundi íkki vera komin vegna tess, at fiskurin lá óísaður. Við nærri = ransóknir vísti tað seg eisini, at lastin hevði verið illa reinskað, ella so nær sum óreinskað og slætt ikki sótt- reinskad, áðurenn skipið før út at fiska. Av hesum rovndum var tað eyðsýnt, at skitføri var atvoldin at stærsta partinum av hesari óvanligu stóru bakteriumongd Nú vóru tínæst gjardar royndir við. hvussu stóra ávirkan reinferi al Ví lc li