leygardagur 20. mai 1944síða 1

FRÆLSI Nr. 19. Bókmenta- metan. I. síðu, 30 oyru á 3. Í blødunum her eru kornnar fram í seinastuni ymiskar bók- menta atfinningar. Tað er væl. gerandi, at slík evni verða tíkin fram til umréðu — serliga tá ið atfinningarnar eru sakligar og skilagóðar. Tað er eitt hugnaligt og frískligt skifti, ístaðin fyri tað turra politiska tjakið, ið vanliga gongur aftur dag frá degi í fer- oyskari blaðskriving. Tá ið tað verður hildið, at ein partur av føroyskum bókmentum hava lyndi til at handfara 6dåmlig okkara mannalívi evni í og sam- felagi, so er allarfyrst tað at siga, at satt er sum »Timin« nevnir, at tað fer ikki at bera til at leggja skaldunum lag á hvørji evni, teir skulu skriva um ei heldur hvønn form, nýttur skal vera Skal skaldaverkið líkjast nekrum, má skaldinum standa frítt at velja evni og form Fyri tað annað mugu landsins bókmentir laga seg eftir lyndi og lívsáskoðan fólksins eisini ment stødu tess. samfelagsviður- unnar og skiftum Sjálvsagt fær eitt bókaverk snið eftir skaldsins lyndi og persónliga skapi; men skaldið er komið av fólkinum, hevur sínar retur í fólkinum og livir millum fólkið, so hansara lýsing má eisini hava rót í fólkinum og øllum viður- Fer rammurnar, skiftum tess. hann út um hesar hann eingi Og eitt fólks lyndi, lívsáskoðan, skapar varandi virði hugsunnarsmið, øll tess sálarligu fyribrygd verða merkt og skept av landslagi, vinnulíkindum og tí fólka L ndið livir í slagið, tað er runnið av. og fólks, landi, har landslagið er grískligt og líivsáskoðan sum berligt, vedurlagid grimt og hart, og ti bardagurin fyri at liva striggin verða og harðvunnin. og harður, eisini strong Í hesum viðfangi kemur einum ið skuldu verða upphongdar í løgtingshøllini í huga tvær myndir, Tórshavn. Onnur myndin sýnir Sverra kong og menn hans í kava- roksódn á norskum fjøllum — ein og Hin sýndi okkum blítt danskt landslag, stórbar veldig mynd slættur og gróðraríkur beur og fridalig jótrandi neyt — Ein dámlig og rélig mynd Burtur úr tveimum so ólíkum Lýsingaprísur fyri petitreglu og -FØROY SOCIAL-DEMOKR AT JAVNAÐUR 40 oyru a 4. síðu myndum kunnu vit hava eina fatan av ymiskum fólkalyndum Ein skrivandi maður í Førovum ætlar at sum lýsa menniskjur og mannalív her á landi, fer stórliga skeivur um hann sýnir okkum bara spøk, litalevs fólk. ið ikki fáa liva av berum góðsinni, og har allar menniskjalig brek eru og Tann, ið t. d. kennir lívið á sjónum, girndir og upptornað javnað burtur. — veit, at tað eru ikki ljósir dreymar bert eitt stórsinnað og berjandi lív, ið merkir menn bæði á mánalýsi ella hjálpsemi, men strangt til líkam og sálar. Og fara vit upp á land til før- oyskt sanniliga íkki bara kimligar menn bygdalív, so finna vit so bergi og á sjógvi, sum gera bregd og eru kappar bæði inni og úti, klandur, men småsinni, primitivar sálir, ið eru upprunaligar og berar fyri alt tað, ið menniskjur í trong mentunnarsamfel- Og um sonevndum øgum hava lagt uttan å seg um hetta, hetta sum kultur tá ið vit tosa menn ella ' vanliga rópa mentan, hvat er tað annað enn ein fernisering, eitt lag, sum menniskjan leggur skjótt er tað ikki, at henda måling- 7 Á 3 48 uttan å seg Og hvussu in kann verða skavað uttan av. Lesið kriggsbøkurnar, Remarque's »Intet Nyt menn, fra Vestfronten« t. d. hesir ið koma úr skúlum, góðum heimum, vælvandir, og sum kriggslivid skrallar alt uttan av og ger upprunaligar aftur við dygdum ø og tá ið hon kemur Men tað er vit siga, at menniskjan er bara lýtum, sum menniskjan hevur, úr móðurlívi hálvur sannleiki, tá ið iil, og mannalívið hevur bara brek Í mannanáttúruni er samanvovið bæði fer ilt, sum eisini altíð seg og mannalívið hevur sín vakurleika og okkum at gott og > at geva tii kennar, sínar blómur, sum fær undrast og hugtakast. Og ætla ménn at geva skald- um og høvundum ráð og leið- beiningar, so eigur at vera ávíst, at tað rætta kynstri er at fáa báðar hesar síðurnar fram, bæði tað góða og tað illa í mannalyndinum, bæði tað og tað myrka í lívinum; men íkki soleiðis, at mad- ljósa manna- sentimentalt rerandi í urin og heilum peikar á dygdirnar og 6- dygdirnár ella ger ein »tendems- skaldskap«, ið bert livir eitt åra- skifti (Meira á 4. síðu) Øl! brev eiga at bera BARNAMERKIÐ!! Leygardagin 20. mei 1944. Blaðið verður bílagt á posthúsinum, £ F 1,50 kostar kr . Heimatíðindi Ítróttarheiðurstekin. fyri ítrótti er í menning Hugurin Hetta eiga allir Feroyingar at gleða seg yvir og eftir førimuni royna at styðja Ítróttarumsjónarmaðurin Poul Petersen okkum trý heiðurstekin, ið hevur sent góðir ítróttarmenn kunnu vinna Hesi heiðurstekin eru prýðilig Tað er stuttligt hjá manni ella kvinnu at ogna sær eitt tílíkt heiðurstekin, ið verður at liggja hjá eftirkomarunum hjá einum, sum eitt vakurt minni um eina fima og lívssterka ungdómsmegi „Tingakrossur“ spurdi næstseinasta ónsdag, hvussu tað ber til. at trolara- og sleipistødarfyritøk urnar í Havn, iá vórðu styðjaðar av Havnar kommunu fyri at. veita íbúgvar unum í Havn arbeiði, ikki kunnu brúka fleiri Havnarmenn. Eru millum 4000 Havnar borgarar ikki so frætt av trolara monnum, at ein trolari kann verða man nadur av og á í hvussu er? Ella eru leiðsluharrarnir onærisligir við Havnar menn? Ella eru Havnar arbeiðs- og fiskimenn við arbeiði og so góðum arbeiði, at teir ikki eru at fáa so grýttir undir í sleipistodina ella umbord í ein trolara: Feroyskir skipstimbrarar til Íslands Tað sigst, at Íslendingar vnskja før oyskar skipstimbrarar Talan er um, at 20 skipssmiðir skul fara av einun gomlum beddingarplåss! Joen Nolsee sigst at hava keyp en tons bát í £ Brettlandi. Menn skulu fara vid fyrsta fari eftir bátinum Kolanámið í Rangabotni er stedgad propps. at fáast aftur tíð av ti, at tí trýt verða propps skjótt fyri eina ur Vónandi Í Vágoynni hevur varfiskiskapurin verið miseydnað ur vegna óveður Á Eiði siga menn frá, at hann er farin at bragda við hýsu. geva nakað róður uneu Vónandi verður summarið at Tí er verið, og flestu tørvur á. Eingin út hevur av teim »kiansalevsir« Før oyum uttan í stórplássuðum, har ið nógvir monnunum liggja heima. So er í flestu plássunum motorbåtar og skip er f Suduroynni fska bátarnir Oført tå id viðrar 1100 centnar ein dag til Vågs Bara komu centnarar á land eitt kveldið (týskveldið Hetta kveldið kom ein bát 140 centnar Í tí góða streym til Vågsbygd um 1100 í vikuni) upp royndu urin sunnanoyggjamenn við fiski mum har id ófert er Steinin av Váringin vi4 verður fer nu fram hvussu id verður fullari kraft. Eingin veit við tilfersluni um innrasin Hver maður eigur tí at leggja hina + porto um fjórðingsárið BROÐURSKAPUR og På årg. mestu herding i at velta sær mest møgu ligt av eplum, grønmeti og korni, um likindini eru til te Fiskasølan »Brimnes« 1550 strlpd. C. á M. Slater 2600, Maria 3200, St. Albert 5500, Før ovingurin 4600, Skálanes 8100, Keflavík 4300, Vágoy 1600 Silver Belle 3800, Ruth gooo, Garl 4100, Albert Victor 4000, Havgásin 4400. Marshall 5700, Norðfarið 7500, Mjóanes 7100, Oscar 3000. Polarfarið 7200, Sigurfarið 4400 Í Klakksvík er fiskiskapurin framvegis a tí besta Summir av bátunum eru komnir upp í 5—6 tons um dagin Úr Fuglafirði frættist eisini um góðar fiskiskap. tá líkindi eru Hugskot undir myndaframsýningini. myndaframsýning Hetta Teir menn, iå fing eiga stora tøkk fyri tað ina lag enn tórur tilburður soleiði Har listarmenn við var einki minn ein amansetta fran at vit fingu eina kalla al sýning at voru at okkara minna lagi siggja hoast ummir Ferm Vir/ ingurfr Krus eitt nu fyrst á Charlottenborg heldur hev plåssinum. Og tad var hevur hædi øllum utstilladi harn var vanbýttur Waagstein di fingið bróðurpartin beint, tí hanr arbeitt longst og verið ídn okkara listarmonnum. stu? að Hann er Hygg nú t á fyrst og fremst landslagsmálari Varmakeldueiðið: Grótið hagin út eftir og fjallið livir andar maðurin á hell tt annað, Kollafirðardal: Alt heitt livandi uppfatad og mmardagurin tann førovski nur YNGI og um imott eilum ímóti Magnus Heinason Valkendorf standa og láta sum einki Mikines heyði hellini. Hann er eisini tann myrki mál arin: Gravarferðin ófrættin kveiktur í listarligt In tann myrka endan á » 1 sjálvur tann beiski Skugga mynd móti ljósglæmu tann sólsvangi langtandi útoyggjabúgvin starandi at ti droymda kolosala Listarverk ið fáa steinarnar at tala, men ísblómur Jacob Olsen fjølbroyttur. Eitt frálíkt portrett av Havnarmanni, Skinnherjar eitt skortbilæti av ódnini í øllum sínum veldi, eitt stiliserað landslag, ú odd og egg nýmótans og negd av pennatekning í hverjum av hesum øllum er Helst í her á Men um tann rætti kunstnarin at finna" pennatekningunum. Eingin dugir sum hannr at skapa liv og »atmos feru« myndina, bert vid einum penn hondini William Heimesen. Trøllini full av kæti avgóðvarnari menniskjansligheit og hugna okkara >pussigheitire trøllahan rikt kunstnarliga uppfatadar. Guttormur Múla, hesin kappingarferi gandakallurin fullur av blidni. Hetta luttakandi menn iskjansliga gongur eisini aftur i lands lagsmálningunum. Hann er djarvari í htum og linjum enn mangit teimum eldru, radikalari men ikki altíð held