leygardagur 20. mai 1944síða 3

20. mei 1944 . Tad Ludvig Holberg var, sum vit vita, tað, vit viðgitna skaldið rópa moralist ein maður, ið legði seg eftir at bata um, upp- lýsa og uppbyggja menniskjuni í Við hesum fyrimál fleiri hugsunarsamar bøkur, sum alsamt sítt stóra virði, ikki soleiðis, at sínari samtíð. í kvittanum skrivaði hann hava men sum kortini eru tann vanligi lesarin beinan vegin verður hugtikin "av teimum Men um framt hesar meira turru bøkur skrivaði hann so sínar sjónleikir, ið eru soleiðis, at teir rera við okkum og fáa okkum til at læa. Holberg var ikki bert moralistur, ella, sum tað eisini verður rópt: humanistur. Hann var eisini skald Sum moraliserandi bókamaður var hann íkki beinan vegin keðiligur, heldur álvarstungur. men kortini Sum skald var hann av teimum ovíarakátastu og mest bersegnu, ið livað hava. Vit nýta ikki her at nevna demir tað hansara sjónleikum, og uppá tær >skenskheitire sum ýðir eisini í tí kendu yrkingini Peder Tó einki skilafólk í okkara degum Holberg fyri av í Paars vil røpa ófólkaligan yrkjara, »pornograf«. Eingin vil heldur siga hann ring- tað, at hann nýtti bellut ari fyri og djerv orð Frå Holberg, kenna hann frá Peder Paars, er tað soleiðis sum vit einki lop til okkara egna N lsos ar -Påll Holberg, uppbyggjandi langt fólkarevsara rætt sum Hann var, moralistur ein hevði endamál eitt avgjert sið- tað, landsmenn sínar at nýta vit og skil. vrkjari, ið betandi at læra Og á sama hátt sum Holberg tók hann sínar stóru satirisku gávur til brúks fyri hetta endamál | Fuglakvæðnum skortfleingir hann handils-yvirrættin i Tórshavn, danskar so væl sum feroyskar menn og í Jákup á Men hevur hann til > forkelaða < Tað trúgva, at Jákup á Men teiti tann sjálvgóða, førovska er skeivt heimfødingin. at Tidindabræv. Midvågur 5. at. bryggjan mai. Seinast tanst eg at, lå 6afturgjørd. Sama skilið ella rættari óskilið er enn. Nú maimånada. Skal summarið verun- liga at bryggjan verður gjerd aftur? Hon eru vit komnir langt út í fara afturum bak uttan so illa farin, at allir skilamenn er eru greiðir yvir, at hon stendur ikki veturin yvir. Kann landsnevndin og sóknar- Skaldskapur og blaðskriving. FØROYA SOCTAL-DEMOKRAT FØROYAR I DAG Ritstjórar: W. Heinesen og Heðin Brú rætt og slætt er ein tåttur um ein vissan mann, sjålvt um Påll kanska havt ein ella annan til fyri- Nólsovar-Páll maður, hann hevur var eingin | líktist mynd smáligur ikki nógv okkara politikkarum frå 1906 og uppeftir. Hann var ein maður við stórum útsýni og framsýni og við vitan, ið rakk langt út vvir tað Jákup á Men umboðaði vanliga. sjálvandi eina vissa síðu av før- | oyskum fólkalyndi, eina síðu, sum | tann kravsami og sjålvstødugt Páll Nólsoy fyri. hugsandi kollveltarin vanvirdi og ynskti at beina Hann var yrkjari, og hansara háttur var tað beiska spottið — eitt spott, sum var hvasst og skerandi sum eitt fuglanev Tað er óneyðugt her at nevna | dømir um tær nógvu skemtingar somu ófólkaligheitirnar í Jákup á Men eingin vit kenna tær allar, og av okkum tekur sær tykni | av Hvar er tann teimum í dag. maður ella kvinna, iO nú vil koma | fram og rópa Nólsoyar-Páll ónæris ligan yrkjara, pornogral | | Holberg og Páll Nólsoy eru | týðilig dømir um andans menn, ið vórú moralistar og einki heldur | vildi enn byggja upp og beta um | men sum eisini, tá ið teir yrktu, | nýttu rámlig orð og bersegnar | myndir, ið væl kundu fella fyri | bróstið á kvendlunum, men sum | frísk og natúrlig menniskjur hava | loyvi til at stuttleika sær yvir. | Vit kundu sjálvandi nevnt fleiri | onnur demi, eisini frá okkara deg- | um. Summi kenna ivaleyst t. d. tann stera eingilska yrkjarin D. H Lawrence; eisini hann var á sín hátt moralist, sjålvt um hann var heilt ødrvisi enn Holberg Vit skulu tó ikki beinan vegin tilráða | so erkvisnum sálum sám blaðstýr- arin á »Dimmalætting« at lesa | Lawrencesar »Lady Chatterley's Lover«, tað hevði kanska verið hansara bani. Harímóti kundi | Stig G. Rasmussen havt gott av at lísið hesa bókina, hann hevði kan- ska ikki dánað av hennara bersegnu 1 ÉT OT styrid i Midvågi taka åbyrgdina fyri, at henda vannlukka rakar Miðvág? Landsnevndin var her fyri kort- um. Eg og fleiri við mær trúðu, at eitt av erindunum var bryggju Vit tekur sær lands- reiggj. miseydnaðist Bert onkur leta. spurningurin vóna, at nevndin um Várfiskiskapurin Einki veður varð Hin mesti hevur fingið 300 kr. av várróðrinum. Her er ræðulig afturgonga. Ég minnist 20 og uppí 30 motorbátar. hevði so kanska verið eitt sindur foyur yvir at taka erotikk, og hann ilt av einari so blúgvari søgu Á náttartíð í s sær sum setnasta Varða Ja, hvussu stendur tað nú til við heima í okkara frísinninum her degum ? MM oyskar skrivandi undir at »servera »Dimmalætting« leggur før pornografiske omeletter«, er kanska ikki so heilt løgid, slikt skriva væl fólk, ið meta Falk-Rønne at vera mætasta kunst í bókmentum. At blaðstýrarin á »Dagbladnum« takk ar sínum gudi fyri at hann ongatíð hevar hitt giftingarfúsar gentur á sínum veg, er kanska heldur ikki so legið, ti hann er jú ein ungdómur sum enn hevur lov at fjálga um sín reinleika. Meiri legið er tað, at teir nýgiftu og livsfréu »Tim anse-menninir fáa moralska hunda- sjúku Hetta man ivaleyst vera teirra skemt. Stig G. Rasmussen er ein hugs ið r: undirbyggja sína andstygd vid sklii. Ingarsamur maður, VII at Har nevnir hann fri sløg av bók- mentum: 1) hann, id bert spælir við orð, 2) hánn, ið leggur seg eftir at finnast at og gera til látur, ið tekur verunligar 3) hann, og > dvgdir, greidir frå teimum, prisar teimum og roynir á henda hátt at hevja fólk og fólkahugsan<. Tó, tað er nú neyvan gjerligt at seta bókmentir eiga Ofta flóta t. d kategori skipan fyri hvussu at vera skrivaðar Stig Rasmussens 2. og saman, soleiðis sum vit síggja tað hjá Holberg. Og vit sakna í Stig R.s bókmenta-siðalæru ein bás fyri Skemt er tó eitt eiggjuligt Tað fer útgevarin av Ólav- sekuteitinum ivaleyst at geva okkum skemti ting. rætt í G teimum figgindum, okkum Stig Rasmussen er avgjert ein av dámar best og treyðum vilja missa. Men ið okkum fyri at vit hava lagt uppí sum vit tá hann setur af hava gjert »tå ið eitt so týdning- armikið mál sum spurningurin um skeiva ella beina framferð í fer- oyskum skaldskapi er til umreðu-, so kemur tað av, at vit senda út Flestar áttu Miðvingar, Hinir vóru læntir ymsa staðni frá, Nú eru ber! tveir dekksbåtar — og teir eru ikki í góðum standi. Inn stalleringar eru illa nýtandi til hav- róður. Tað er bert í besta veðri ið teir kunnu nýtast Arbeiði er lítið av hjá Bretum Nakrir Eitt sindur fair arbeiða av vegarbeiði hevur verið í gerð Men hvat munar tað. > Veðrið er steðugt vánaligt hevur maí íkki okkum einasta sjódag. Tíðindamaður. Enn unt ein | Nr! 19 á heilt ymiskum bylgjulongdum Vit halda at tað er skeivt av Stig R. at seta somu treytir fyri politiska blaðskriving og literatur. Tað er hetta, hann ger, tå ið hann g rokn- skrivar Samstundis verður að við, at listarmonnum ikki krevja minni av ið skaldsegur, teir kriva samfelags ligar enn teir krevja av monnum, ið skriva politisk blød«. hugsan er hetta Tað er rætt Eftir okkara tvey heilt ymisk ting tann sami munurin á blaðskriving sum tað er á Holbergs og literatur humaniteru skriftum og hansara yrking Peder Paars Vit hava loyvi at krevja av bladgreinum at tær halda seg hampuligar. Men vit hava íkki loyvi til at íyriskriva líteraturinnn: aðrar skipanir enn tær bert listaligu. Um ein yrkjari vil gera »propaganda« fyri einari sak, so hann um tað. Hann må eisini skriva sjálvt um hann onga ætlan hevur út yvir tað at skriva. Ja, hann má enntá eisini gjarna skriva pornugrafiskt« um bert hann ger tað við skaldagávum Men ein politikkar! hann må halda sær i skinninum. eHann må ikki fara út um sámuligt mar! hverki tá ið hann talar ella skrivar at vera Politiskar greinir eiga høviskar Tad tid« ast, lítla skemtid »Å nátturða »Før. í dag« høvdu sein- eingin ein sum var politisk grein vid skuldi vera stutt- tað var sega. Ætlanin henni var at hon hevði sjálvandi eisini lig; men hon eitt sindur av moraliserandi ætlan Vit ætlaðu við henni at vísa hvussu úrslitið hevði verið, låturligt um vit av álvara tóku og ásettu skip- anar fyri skaldskapligari skriving. Bókmentir mugu hava loyvi til at fara fram eftir sínum egnu lógum Hvat vildi blaðstýrari »Timans« { ) 1 7 sagt, um vit kravdu av Poul F. Joensen. at hann bert skuldi skriva komfirmatiéns-lukkuynskingar? Ella H, O. Djur- huus at hann broytti sina yrking »Mur.Kurin« t. d. soleidis um vit kravdu av J Pent náttin, vatndeyv er sprottin susar hin the-flégva trå? Tit fåa bestu målingina hjå okkum. M. P, Jacobsens málarabúð, Máltr. 323. KNUT PETERSENS SKOSØLA Tórshavn TIf. 265 Tlf. 265 Blanka er besta blankiagarevni.