leygardagur 9. september 1944síða 3

9. september 1944 FØROYAR I DAG - SORIA MORIA SLOTT Tá ið Danmark varð hersett í april 1940, Vóru, sum vit vita, nakrir her heima ið hildu, at nú vóru umsíðir líkindi fyri okkum førovingum til at kvetta barðlin una og sigla okkara veg eftir egna tykki Um vit høvdu í båtinum, var nóg góð- > siglingarreiðskapurin ur ella nóg væl í standi, tað kær- aðu hesir kvettingarmenninir seg ikki um. Ei heldur høvdu teir nakra kós at sigla efti Teir høvdu bara eittans ting: >stemn- ing«. Gaman i; ein sovorðin stemn ingur, tað er tó ikki einki Tað. vit eru von at rópa »félka stemning“, kann í mongum viður skiftum hava nógv at síga; søgan tað. fasthildu hevur fleiri demir um Kvett ingarmenninir eisini, at tað í apríl 1940 var ein sovorðin Dastið skuldi fólkastemningur her heima. av tí førovska følkinum eftir tí, teir segdu, vera sinnað til at kvetta uttan — uppá gjet, ferðaætlan, uttan kump is, uttan byråd, uttan annað ting enn »stemn- mge«. Løgtingsvalid í 1943 vísti, at hesir kvettingarmenpinir fyri ein part høvdu smíðað neglina áðrenn bátin. at valúrslitið Tó skal eingin nokta fyri eisini vísti, at stórir partar av fólkinum her heima hev- fremja ur hug til at stórvegis broytingar í viðurskiftini millum Ferovar og restina av rikinum, og at ein rætt stórur partur av tí ferovska fólkinum krevur at fáa meiri ábyrgd og torir at taka fylgjurnar av eini slíkari ábyrgd. Tað er heldur ikki nakar ivi um at tíðin nú er búgvin til at vit førovingar átaka okkum eina sterri ábyrgd í ellum vidurskiftum, bæði politiskt, figgjarligt, samfelagsliga og mentunarliga. Men samstundis er tað greitt, at sjålvt tann argasta stemnings-agitasjón nevvan verður at fáa tað førovska fólkið til at loypa fram eftir fummum og gera óklókar gerðir. Tað, at vit í 1940 ikki lupu framav, men harímóti fóru fram eftir einari fyribils skipan, sum nevðug tóktist at vera í løtuni, er einki at skammast vvir Saleiðis sum viðurskiftini hava myndað seg, herði Danmark i móti verið órímulig og Okkara øldagomlu vidurskiftir við Danmark ein føres sk uppreisn ikki bert efsint 1940 égjørlig, men hartil mannminkandi, kunnu ikki beinan vegin enda vid illum og vit so ganga hver frå ødrum, lika so lítið sum Nor- egs ella Íslands vidurskiftir við Danmark kundu enda soleiðis. At vit so vid og vid og alsaint í sterri FØROYA SOCIAL-DEMOKRAT = stig Wvirtaka meira og meira Yr ábyrgd, tað er harímóti rimuligt, og førovskari síðu men eisini frá dansk hetta vnski kemur ikki bert frá ari Hetta er hevuðsgongdin í Førova fólks menning. Vit eiga av øllum alvi at ásanna, at hetta verunliga er høvudsgongdin, og vit eiga at halda hana heila og reina. Fyrst og fremst eiga vit at halda hana teina fyri ellum smáligum sínámillummálum, sum gjøgnum árini hava verið millum førovingar Vit eyga, at Dan danir her heima eiga og > altíð at hava fyri mark Farovar standa bæði tí og tí førovska partapolitikkaranum. Ten tíverri altíð lyndi til af steingja fyri køva alt í og danska embætismanninum VVIr »lokalu« sínámillummál hava útsýninum klandri Men ikki fata. ávirkaðir, deils av oo hetta kann ella vil mangur Hartil eru menn ov sterkt ti trongskygdu sambands-agitasjónini, deils av ti romantisku sjálvstýris-agitasjónini, ið hevur 1900. verið framd her heima síðani Hvat ið fólkaflokksmonnum við- vikjur, so er henda romantikkin í tann mun gingið teimum í blóðið, at teir hava mist sítt fríska skyn, enntá á so praktiskum vidurskiftum sum t. d, endurnýggjan av fiski flotanum. Í staðin fyri at royna at síggja hendingárnar í 1940 sum heilt rímuligar tilburðir, royna hest menninir at gera eina romantiska kriminal-roman burturúr teimum. Eftir sum Jóannes Patursson sigur (>Dagbl.e 20/8), kupproyndin av ti, at misseydnaðist okkum í einum og ellum tróta diplomatiskar gávur hann (astjórnarkynstrie) > Tá (amtmaðurin) fekk fótafestið aftur, nýtti hann likindini til í ein heilan mánaða at gera sær brúk úr tí stjórnarkvnstri, sum danskir diplomatar eld eftir øld høvdu vant seg vid, og sum hann heyði arvað (!) Tá var ei so undarligt um diplo matiskt óvandir feroyskir løgtings- menn gjerdust lágir í getuni og óansnir Hilberts kynstri.e Nú skal hetta ikki fatast soleiðis kortini, at Jóannes Patursson bein- diplomatiskt tað, so leiðis sum tað her verður umtalað, an vegin hámetit kvnstri. Tverturímóti er einamest at líkna við lúnskheit og Tó, tann, ið skil, Loka-snildir hver nýtur vit og kann siga sær sjålvum, at her kravdist hverki stór- ar diplomatiskar gávur ella aðrar sníkjandi snildir av ti danska amt Umsteðurnar manninum 1! 1940. tverturimóti einfaldar: voru sera Tað bretska vvirvaldið hevði ann- að at hugsa um enn at vera mill- feroyskum politikki Amtmaðurin ikki neyðini at yvirtala tað til hetta ummaður í hevøi als fyri ella hatta. Spurningurin um Fer- Mitsljórar ova politisku staðu mátti fyribils leggjast tíl síðis og goymast til betri tíðir, og tað enntá meir av tí hann mátti tvkjast at vera ein innanrikisspurningur. Tað var íkki tann rætta tíðin fyri eina uttanlanda makt at leggja uppí her eisini av tí, at ein sovorð in intervensjón mátti krevja eitt torfart granskingararbeiði fyri at greiða allar teir flaktu træðrir í dansk farovskari søgu og politikki eins og í føroyskum heimapolitikki Tað vóru meiri umráðandi víður- skifti at takast við tá enn hetta, at seta seg niður og spæla trímanna sjavs við Sambandi og Stálvstýri Tað er týðuligt, at tann danski amtmaðurin undir sovorðnum við ikki hevdi at vera nakar Macchiavelli, líka so lítið løgtingsmenn nyttu aft urskiftum fyri neyðini sum førovskir vera nøkur diplomaetisl sevdarhøvd Men Jóannes Patursson hevur avgjert rætt í einum feri, og tað er, at vissir førovskir politikkarar hava eitt sera lítið framkomið politiskt tev. Hesir politikk- ararnir eru fólkaflokksmenninir, Teir eru vorðnir forbeinaðir rom- antíkkarar eins og J. P. sjálvur. Teir ganga alsamt og kaga eftir tí Moria einum skal rísa Tá ið (teir tiltek, er tað við róp og Soria Slotti, sum teir vænta alt í upp úr sól setrinum. gera >diplo- matiske gang, men uttan feril av verunleika kenslu. Teir halda, so legið tað enn ljóðar, at tað ber til í kriggs- tíð at provokera eina uttanlanda makt til at leggja uppí innanlanda viðurskifti skiftir, ið als einki hava við kriggs- hjá eðrum stati, viður- ins gongd og endamál at pera Í 1918 var tað »adressumålid« í 1940 var (30 kupproyndin Báðar ferðirnar vóru tað førovinge ar, hvers diplomatiska ómegd var himmalrópandi, ið vóru á ferð at við urskiftini millum Danmark og Fer Hervið veri als íkki sagt ovar eru í besta lagi og ikki eiga at broytast, soleiðis sum aðrir politiskir amaterar, sambandsmenn inir, halda uppá. Men kanska vit nú hava lært, at vegurin til rímu ligar åbøtingar, 10 tíðin krevur, ikki gongur igjøgnum romantiskt kupp, men gjegnum tann kalda verunleikan. Vit skulla aftur hitt ast og tingast á demokratiskan nútíðar okkara hátt og > sum við danskararnar vitug menniskju frændir »g riktsfelagart Og tá verða vit at hava brúk fyri eallum vit klókskapi og eiga a skynsemi vilja til at krevja og a okkum farið snobbari åtaka ábyrgd. Gævi oo hetta hevði fram uttan at sambandsmanna full að > veldismanna romantikkur slapp framat >Góðvarin maður fær seinast [ Heineser Nr. 35 of Heðin Brú himmiriki,« uppafturtekur Jóannes Patursson. >Trellabern gréta eftir hvonnum á jólum, sigur eitt annað gamalt orðatak —" „Eitt bein al gnaga“. »Dacbladnum 22/8 stendur soleid at lesa Hver er tann landbrukskøni m Dar vil hava fram Fr tað eitt beti it nara. hann vil tveita fyri annan bladstjóran av »Førovum i dag« Í ivst pyrst, 0 inniliga vil mangt koma at spyrjast í koman: løgting etu« Ivaleyst fer mangt at pvrjast Mer vit kunnu ugga Dagblaðið- Á. at sjál um her kuldi verið eitt bein at gnaga o verður tað ikki at koma nøkrum al hlaðstjórunum av »Før, i dage at gagn! Vit hava einki vid hetta mål at gera og kúlu itala. at »Daybladide kemur okkum uppi hetta rr . SJ ynskir at Reypa rrot skerv frå Klakksvikar kommu nala grótvirki. má frá 1. september 1044 koma á KOMM {NUSKKIVSÍOVUHA ar tað, sum ein ynskir at keypa, erður lið fæst einki tilfar frå crótvirkinum uttan ein hevur ið sær utflýggingarseðil frá kom muniuskrivstovurt ftir fæst einki tilfar frá grótvirkinum Klakksvík, tann 22. aug. I944. Sóknarstýrið. TSK EKO 0 KOK KK A AX AX Foroya Sjóvátrygging Skip - motorbåtar útróðrarbátar - verur verða tryggjað TIf. 372 XX XX XK XX XX XX Haldið „Socialin“! ——A——w—L FØROYA BRUNATRYGGING Hús - innbúgv - vør- * ÞÓ 4 pod ur - verda tryggjad. Skrivstovan er opin frá kl. 10-i og 3-5 10-2 Telf. 372. A Leygardag Blanka er besta blankiagarevni.