mánadagur 12. februar 1945síða 1

Lýsingaprísur fyri petitreglu 1. síðu, 30 oyru á 3. og 4. síðu Kollveltingar. Teir menn, sum fyrstir stóðu á odda fyri rersluni, ið skuldi broyta samfelagið, vóru fáir, ið høvdu tað í kvittanum, at skuldu fáast framdar við blóðigar hesar broytingar Teir kravdu umbet- ikki Tað vóru hendingar- kollveltingar. ingar, reformar, tó kollvelta tað gamla. nar, og ein kann siga, menninir, sum umboðaðu tað gamla samfel- við sínum fákunnu og eggjaðu harðleikan og våpnini upp í leikin. Eisini kann agið, ið treiskni, sigast, at gomlu samfelegini vóru so spilt, moralsk rotin, at tað var ein lívsins lóg, ið dømdi tey tey til undirgångs. Vit kunnu ógvast og firnast at hoyra frá tí blóðbaði og teim ræðslum, tey hvurvu í; — men soleiðis sýnist altíð gongdin at hava verið, tá ið fólk ella samfelag eru farin út mark í njóting og ábyrgd ,íkki hava kent vitjunarstund um sína, og so eru vigað og funnin at é vera ovlætt, I hesum døgum koma herar Heðandi landi, ið kollvelti hitt gamla samfelagið og grundaði aðra skipan enn vit eru von við. Og nú vaknar upp aftur alt hetta tjakið ið haft er um hetta fólk og samfelag, hvussu tað tók sær ræðið og framferðin var tå. Frásagnirnar hava verið so ójavn- ar, at tað verið kanna sannleikan burtur úr. Men eitt síggja vit nú. At hetta fólk við hesum stýrislagi er vorðið eitt menskt fólk. Tað er onnur megin, 10 tað nú vísir, annar andi, enn hina ferðina, tá ið tað gamla stýrið við keisaranum hevði valdið. Allastaðni hava fingið annað sýnið á landið rersluna, sum hetta samfelag er bygt á. Henda rørsla man hava skorið djúpari millum manna av hesum bardaga, enn nakrantíð áður. vestureftir frá hevur ringt at er eisini so, at menn og á hesa I demokratiskum londum, har einstaklingurin hevur haft eitt fritt, óbundið ræði og mangan misbrúkt hetta ræði, fór hin minni maðurin á stríðsvellin fylgdur av teimum lyftum og í tí treysti, at bett skuldi vera um kor hansara, og stórar samfelagsbroytingar verða framdar. — Ikki er gott at síga, hvussu vorðið id verður. Um hin stríðandi maðurin, tá ið hann kemur heim aftur verður svikin. Menn hava tó litið á, at Vestur- lendingurin fór ikki til vápn og JAVNAÐUR 40 oyru í blóðigan bardaga í heimlandinum, so skuldi komið aftur í somu kor. Men einki skal svarast fyri. Svíkið fólk nógv, og helst sum nú tå ið sínn- um hann kann gera so ini eru uppi á floti Tað tvkist, at tann minni mað- urin ymsastadni í Europa, er treyð- ur at lata vápnini frá sær, og ein orsøkin man vera tann,.at hann ikki lítur hinum partinum, ið ræð- ið hevur haft, so nógv til. Men í demokratiskum eru menn vist farnir at vera varn- ir við ti, ið bylgist í fólkahavinum og seta uppskot fram til broyting- londum ar. Ein kann hugsa um hin nógv umredda Beveridge-planin í Onglandi, og í Frankaríki hevur hetta nýggja stýrið ikki firnast at taka hond stórar privatar fabrikkir og leggja tær undir stat- undir síns vald. Og í hesum samburði er ikki minst vert at hugsa um Ísland, „har nýtt sær stórt vald yvir band á grannalandið stýrið tekur einstaklinginum. kríggságóðan og fer hvassliga at Leggur rannsaka ólegligan vinning, heil sølumenn hava tikið sær hesa tíðina Venda vit okkum so henda okkum, so sýnist íkki, fara at ganga aftan á vegin til at vit útheimin í hesum, Afturhaldið situr við ræðið, og hevur fingið makt enn peningavaldið her sum onga aðra staðni. Arbeiðs- amboðini við teimum trótandi ambodunum hava amboðs- eigararnir fingið slíkt menn mugu standa við húgvini í hondini og biðja har nógvir sessir tróta, og vald, at sær sess, fyrr stóðu opnir. Ein rersla, sum komin er millum tann minna manain, kann ti køv- ast burtur, sessir og arbeiði kann noktast, um tað er kunnugt, at hin arbeiðissekjandi er av aðrari politiskari hugsan enn arbeiðis- eigarin. Her kann sígast av sonn- um, at maður hevur mist sterstu demokratisku rættindi: fritt at hugsa og målbera seg. Og tann hugsan, at tað almenna “skal dvína fyri einstaklinginum, er hon íð ræð- ið hevur í Feroyum. Privat-mad- urin skal óheftur ráða fyri sínum ognum og fyri sínum handilsskapi. Taka so stóran vinning sum hon- um lystir. Einstakir = heilsølumenn hava monopol á allan handil í landinum eg íkki kanna teirra handilsskap. Kanska eisini frítt sleppa at taka ólegligan vinning. lkki sum í Is- Mánadagin 12. februar 1945. POSE SE TO, Bladid verður bilagt á posthúsinum, og landi at landsins umboð forðar og straffar slíkt. Men vit hava demokratiska valg- skipan, og tað er minni maðurin í Feroyum, fiskimadurin og arbeidarin, ið stuðla slíka landa- tann skipan. Tað gongur til eina tíð. Men ein fær seg til stuttleika at spyrja um tað er klókt at fara í bardaga og nýta stutt sagt øll våpn til at knasa eina rerslu, sum íkki ætlar at kollvelta samfelagið, bara spakar broytingar. Kann ikki hugsast, at fólkið her einaferð verður vart við tað, ið er í og at tað tá kann vera ein streym- ur, ið fer avstað við øllum? Jógvan Nokee (L). Ljótur atburður og mikil umbúna uttan fyri, óndskapur. (Endad). Ofta kemur stórur brandur av lítlum neista, sígur orðatakið. Hetta kann verða av sonuum sagt um trætuna, ið hevur staðið millum Jógvan Nolsee (L), eðru megin og meg og ÁA. T. híni megin. Hon stóð av so lítlum, sum at eg A. T's vegna varaði og bað Jógvan Nolsøe um at halda seg á sínum og ikki gera seg inná ogn- irnar hjá arbeiðaranna handilsvirki A. T. 3 ferðir er Jógvan Nolsøe dømd- . ur. Demdur fyri munnin og fyri at hava verið markbrótari. Hetta bítur fast. Ég skilji tað. Men hann hevur sjálvur reitt sær, sum hann liggur. Hann mátti skilt, at tað ger ikki sakina betri, um hann, sum hann nú ger, í eðini arbeiðaranna trolaradrift og P. M. við leypir á meg, Dam persónligum ósonnum briksli. Dómarnir sum í eðrum haft avgjert, hvar ið ið hevði borið skuldu í hesi trætu rætturin var, hver seg skeivt at. Men J. N. hevur eyðsýnliga ikki hug at bovggja seg fyri rættinum. Hann vil hava gjert rætt til órætt og heldur á við at blæsa til kland- ursneistan, sum um hann var bangin fyri, at hann skal koma at slókna út. Sum í sakarførsluni so i blød unum —: Jógvan Nolsøe fer uttan um sannleikan. Hann kann ikki nokta, at hann hevur tapt og soleiðis er tann kostar kr. 1,50 + porto um fjórðingsárið hava sum er dømdur at órættin- Mer hann roynir fyri tað fyrsta at fjala høvudståttin, hann Harnæst roynir partur, er demdur fyri. hann at gera dómin Í teirri eini sakint hann er. Fyri tad tridja nertur hann als ikki vid hevuðsdómin. Lat meg taka sum fyrsta dømi um, hvussu burtur við hann er í frágreiðing og ummæli sínum við- táttunem i minni, enn víkjandi teim trætuni: 100 kr., sigur hann, at hann er demdur í sekt í injuriusakini, eg legði m6ti honum, hóast sannleikin er, at hann er í hesi sek kom at gjalda 455 kr. Tað ljóðar so dómurin uppá. I utreiding mini av trætu. og sakarmålinum komi eg annars til teir ymsu skeivleikarnar í Jógvan Nolsees blaðgreinum. Tað er skilligt, at eg var noyddur at fara til rættin við markbrótaranum, men viðvíkjandi teirri persónligu injuriusakini var eg harri yvir, um eg legði á hann ella ikki, kann onkur síga Men hver hevði viljað funnið seg í. teimum ljótu og óforskamm- aðu orðum, ið Jógvan Nolsee hev- ur brúkt móti mær? Eg eri ikki vanur við slíkan munn, helt meg íkki kunna hava virðing fyri mær sjålvum, um ég ikki stóð á Jógvan Nolsee og lat rættin gera hansara æruskemm- andi orð og illgitan til einkis. Hevði tað bara verði eina ferð, at hann í ovursinni yvirfúsaði meg, ið privatpersónliga líka so lítið sum í eiginskap av driftsleiðara aldri havi fornermað hann ella gingið honum ov nær á nakran hátt, kundi eg kanska lati farið. Men tað hendi bæði uttanfyri og innanfyri rættin. Jógvan Nolsee dregur tað fram sum aðalgrundina til injuriusakina, at hann um meg nýtti eitt groft orð, ið hann ósmæðin tekur upp aftur og hevur hug til at gera til ymsu eitt hampaorð. Men hetta er ju púra skeivt, Hatta ljóta skeldsorðið var væl uppi í tí, eg stóð á hunum fyri. Men hann veit, at høvudsgrundin til sakarmálið hann festi lygnaraorðið á meg. Tað kundi eg íkki á mær. Mítt »motto« hevur verið: Eitt orð er eitt orð, ein maður er ein maður! Hetta merki og stevnimið vil eg hereftir sum higartil verja. Jógvan Nolsee kastar mær fyri var, at lata standa