mánadagur 7. mai 1945síða 2

Nr. 18 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR 7. maí 1945. Roða hildin við kravgenguna 1. maí 1945 á Tveroyri. Heimurin er stórur kundi givið nóg mikið til øll menniskju, um rætt var skipað fyrr. Men tessverri lað hevur ikki verið rætt fyriskipað yndi. deiðs um Igjegnum Tað er hin stóra syndin hjá teimum, ttíð við maktint, at tíkið sær fyri at virðir og líðum fetum eins og á hav- aldur hava teir ikki hava kipa so. at heimsins meguligleikar 1 fjallum, delum og mum verða lovst ut og umsitin, mikið bæði til matnað. klædnað og mentun Á el fáa nóg Tað er ein ótilaevilig synd hjá teim stýrandi. at teir hava lovvt og tigandi latið milliónur av menn tætt iskjum undan krignum 6 milltónur í Brettlandi, 10 milltónur og meir í sambandsstátunum, og i ødrum londum enn og verri gingið arbeiðsleys og uttan at vita sær í munnin. Tað er tann stóra syndin, deyðs- syndin, hjá tí árhundraða, túsunda ára gamla stýrislagnum, at tað einans hevur vart hin sterkara, hin heldur latið fjeldina sítið á berum og vvirflóð- einstaka ríka og ina ligið órerda enn at skipa fyri, at virðini og meguligleikarnir, sum landið govmir, verða nýtt og fram tað an verða sagt, at tað, sum landið hev- leidd. so at sønnum kann ur og goymir av møguligleikum og sóðum er fyri ell landsins børn Hver kann undrast á, at fjøldin, ið enntá hevur fingið tað sagt frå prædikastålum og benhúsum, at hann, sum hevur skapt menniskj- uni, hevur sett øll líka vvir fyri sær, líka rættindaði til lívsins góðu hver kann undrast á, um hon hevur mótmælt ti ræðuliga órættvísi her á foldum. ið hevur stongt hana útí, set! hana við ongum, uttanfyri lívsins góðu Nei, tað er undrast á, at hin so sanniliga tkkt at stora erbeiðara fjøldi hevur tikið eg sáman, ett síni krøv fram, sterkari og sterkari, um at fáa tullan og heilan livsrætt Og í einstøkum londum eru arbeiðararnir eisini komnir so langt at teir hava tikið ábyrgdina fyri landsins stýri, ábyrgdina fyri, at landsins keldur og mæøpguligleikar verða plånøkonomiskt nýtt, sv allir landsins íbúgvar fáa nóg mikið. Men aðrastaðni hevur arbeiðara- fjøldin enn ikki orkað at reist høvdid, men stendur ræts- og verndarleys. Og aftur aðrastaðni, í einum stórum parti í Europa, hvar iA arbeiðaranna målvisi og með- vitandi kampur fyri betri korum annars var komin langt fram, varð arbeiðarafeleg og alt, sum ettut politisk fylking. við eitt kvett jarð lagt og kúgað. heið Eitt myrkur hevur VV og rumur og | mannaættinl, ongatid tó so myrkt sum nú, hesi 5 ræðuligu kriggs 'b5 árini, hvar ið alt sum eitur livs rættur og frælsi hevur staðið í deyðsváða Men ti betur tvkist id Vil kunnu vid vissum síga tað sólin er við at stíga fram. í cystri við tað. at tær óhugnaligu kroftur arheið ararørslu og ellum sannum manna um vildu allari fribornari frælsi til livs, hava mist (elrra kvørkratak, hava tapt, eru v'i0 at hverva með alla ur manpalivinum, Og vit hoyra hvenn etnasta dag í útvarpinum menn tala um, at tað aldri skal henda aftur, at ein stór- ur partur av fjøldini skal sita vid troti, arbeiðsloysi og vesældami. Ja, enntá teir, sum áður bardust av arbeiðararersluni, lova at tað skal ikki koma aftur, lova at tram- grimdum — moti socialismuni, gamla tíðin skal geva ellum nóg mikið av ellum Hetta er Men arbeiðara- gott fjøldin, ið er vaknað til målvisan kamp fyri betri korum, fyri fullum og heilum lívsrætti, er vorðin skelkað. Hon vil ikki lata sær noyðast við orð Hon krevur handling. Og hon veit, at einasti mátin hjá henni at tryggja seg í- móti at verða svikin, er sjálv at taka sær um reigg, sjálv at syrgja verða upp- tað, hon svikin eins og hon varð svikin fyri, at hennara krøv fylt. Ger hon ikki verður Hon má Hon aftaná seinasta kríggj verða sín egni eydnusmiður má taka róðrið í egnu hond Arbeiðaranna felags-, frælsis- ug trigeringarkrev eru eina bjartast og teirri greiðast komin til sjóndar í alheims — avgerðini arbeiðaranna millum at nýta 1. mei til fylkingar og kravgongu kring allan hetmin. har ið arbeiðararnir eru vaktir til målvisan meðvitandi og kamp, nýta dagin til at sýna, at fjøldin mótmælir ti ræðuliga órættvísi, ið henni hevur verið sýnt. og at hon fullan krevur tried og vernd. manhnarætt og óskerdan lut 1 tem góðum, sum heimurin er førur at geva ellum menniskjum, um rætt verður skipað fyri, Og vit í Førovum hava ikki ver ið fyri betri luti enn í uthetminum okkum hevur freldin skið við sviðið suð. Heldur ikki her hava teir stýr- andi tikið ábyrgdina fyri, at land- sins møguligleikar og góðir skulu Eisini her hjá verða umsitin sv, at allar kreftir koma til sín rætt, koma í teina plånøkonomiska samvinnu, at land- sins góðir skulu vera fyri øllland- sins børn og ikki bara fyri nøkur få Her á landi situr fjøldin av arbeiðarum á sjógv og landi við ov lítlum, situr í troti og sakni, meðan tað kortini í landi okkara Annast vvir 60 millíónur til góðar. 60 milliónur, ið stillar, liggja deyðar, Oproduktivar, húast tað eru tisindir av arbeidslevsum hondum. ið tær i arbeiði. Er hetta ikki ræðuligt! Tað er ræðulirt Tað er eitt Eitt ið átti kundu sett meiri enn brotsverk brotsverk at verið straffbart. Tað er arheiðarafjeldin cistni hjá ikki at uudrast á, al okkum er vid at reisa seg, íylkjast í ein um samfeldum kravi um at beina hetta skilalovsi, hetta órættvíst, hetta ræðuliga stýrislag burtur. Eisini her er nú arbeidarafjøldin við at kenna, at hon má ganga ion í ta stóru alheims arbeiðarafylk ingina um socialismuna, arbeiðar- anna einasta sanna politikk. staðnum táð einasta pláss í Førovum, hvar Her á er kanska enn mei- dagin vid fundum, kravgouguin og ið arbeidarafjøldin heldur 1. veitslum. Men tað er vist og satt, at innan skamma stund verður allur hin føroyski arbeiðarastatturin við. ikki annað, so satt sum hann vil smíða at koma Hann kaun sær sjálvur síni lívskor. Tit eru slóðarar, Tveroyramenn, her sum í eðrum feri. Tað kunnu tit vera glaðir yvir. Tað eru teir og tær, ið skamma í arbeiðaranna seg við at ganga kravgongu undir ti reyda merkin- um, »prolitarmerkinume«, sum summi hådandi sleingja ut. Tad er so sanniliga einki at skammast við. Tann sanni aðalín er hann, sum berjist fyri sidealum«, hug- sjónum Og tað er einki sterri, } g reinari og håbornari ideale á føldum enn at fáa eina samtelags- skipan, 10 vil lyfta ta stóru tjøld. ina, sum ígjegnum árhundrað hevur sitid á skuggasidina, upp í sólina, upp til full og heil mannarættindi, fram til eitt lív uttan sakn og trot og ólía Hesi eru okkara krøv! Hesi eru okkara krev til landsins kosnu menn. Og teir, id: svíkja hesi krav, megu leggja frá sær og geva sess fyri nýggjum monnum! VIÐMERKINGAR Richard Long aftur við... Vit vístu á, at folkaflokkurin í pris- og veruspurninginum vvir- hevur einki hevði gjert á tngi. Hann heyrði verið móti. strangum prislogum, Eimasta uppskot, hann á tingi hevði haft, var at seta eitt prisansingarráð við umboðsmunn um frå teim ymsu stættafelegum. Hesum hevði javnaðarflokkurin íkki kunnað greitt atkvaðu fyri, ti tað kvíða líkum ráði vildi arbeiðara- og fiski- var at fyri, at í einum ti- mannastætturin koma at verða í minnitali. Hesi sonnu og sakligu upp- lýsing, sum hver maður kann vissa seg um verandi samsvarandi við sannleikan við at lesa tingtidindi viðvíkjandi prísspurninginum, gevur harra Long sítt kelinavn »/alsume. Men sum vanligt einki at fera tram sum prøgv uttan uppástandir, ið eru beinleiðis skeivir. Uppskotið hjá fólkaflokkinum í landsnevndini hevði einki at gera vid setan av einum prístalsráði, sum vit skrivaðu var tað einasta ið fólkaflokkurin hevði haft framm! á tingi í prístalsmálinum. Vit stemmaðu fyri følkaflokksins landsnevndaruppskoti, sum einan var at seta eina kanningarnevnd Eini tilikari nevnd hava vit onga tíð verið imóti. Men ein tilik nevnd ikki trætuni, ti var hon ikki nóg mikið greiddi ta áleikandi prístals Lesararnir vid okkum meguspyrja Hvi skrivar Richard Long sv evugt og villandi? Hevur hann hngið falsan á heilan? Dugir hann tkkt at gera mun ímillum tað umtalaða prístalsráðið við avgerandi myndugleika og eina kanningarnevnd við opgum av gerandi myndugleika? Er harra Long verunliga ein ti líkur skilir? Ella besked um, at javnadarmanna umbodsmadurin í óvitingur, sum einki visti hann landsneyndini greiddi atkveðu fyr at seta nevndu kanningarnevnd og skilti hesa hann væl munin millum nevnd og prísansingarráðið, men kortini loyvdi sær haftleys: at tveita sitt keliorØ :falsane eftir okkum ? Hvat av hverjum, so eru bæði syrgilig. Men hitt seinra her aftrat óhugnahigt Undir dómsviðgerðini av >fal áramáltnume segði harra Long. at hann hevdi viliað tikið ta ófólka ligv og ósonnu hlaðskrivingina | nakkan. Men samstundis kom havn fyri at síga frá, at fleiri heydu svurt hann, hví hann skrivaði so ófólkaliga. Tað forstóð hann tkki segði hann. Hann heyrði brúkt orðið »/afsan« tá 10 hann ikki visti annað orð at taka til. Ønnu orð vóru ov vatlig, at fólk kundu helt Hin fólkaligt vildi bíta merkt í tev, hann sláa rckord“ fólkaligheit fyri at fáa fólk at høvisk og fólkalig í orð og b verða talu! > Paradokse Nambandstns asgttaforai sigrast at:spenna seg út at fortelja lólki, at:javnaðarmenn dýrka vet urnar á bygd við at spenna pris upp. Men vit fara at loyva okkum at biðja teir vera so reiðiligar at upp- talt) or Jønirna! lýsa fålki, at javnaðarmenn vóru just term sum kravdu, at tingid við løg bein anvegin skuldi lækka veruprisiruat við minst 11%, at:jarvnaðarmenn kravdu pris stedgingarlógina verðandi í kraft, so eingin vera yvirhøvur kundi tara upp, atjavnaðarmenn kravdu, at tingið skuldi heimilað landsneyndina til. * já