leygardagur 26. mai 1945síða 1

-FOROYA- SOSIAL-DEMOKRATUR FRÆLSI BRODURSKAPUR JAVNADUR Bladid verdur bilagt å posthusinum, og kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið Lysingaprisur fyri mm: 12 oyru á 1. síðu, 10 oyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 26. mai 1945. Socialistisk, sambandsk ella folkaflokks landaskipan? LOYSING? Ein fólkaflokksloysing, ið — sum er undir krígnum — knæ- setur, at tann einstaki peninga- maðurin skal vera álitið. Hin stóra fjøldin skal" taka tað, ið teir ein- støku >matadorarnire hava hug at bjóða henni. Hin einstaki skal hava rætt til at lata pening sín liggja óbrúktan til, um arbeiðs- og hent uttan mun vinnuloysi ræður og pínir í hverj- um heimi. Ja, hann, hin einstaki peningamaðurin, skal hava loyvi til landinum við vinningi vinninginum av fólksins at fara av sínum — sveitta, sliti og strevi. Ein tílík loysing, eitt tílíkt full- veldi er ein sonn forbanning fyri tað føroyska fólkið. Hesa fólkaflokksku loysing ella hetta fólkaflokkska fullveldi má eingin Feroyingur styðja. Hesin politikkur er hin skaði- ligasti, hin ónationalasti politikkur, ið hevur verið frammi í Feroyum. Hin altíð landið, tjóðina, afturum ein- stórmannarættindi — ónationalasti, tí hann setti staklingsins til skaða fyri hin minna mannin. Spyr tú hann, hver ið skal eiga bankalagið, Feroyaland ella nakrir einstakir = kuponklipparar, svarar hann: teir einstaku ! Spyr tú hann, hver ið skal hava rætt til at avgera, hvat landsins peningaavlop skal nýtast til, hin prívati Ferova fólk, tjóð, svarar hann: hin privati! Soleiðis kundu vit hildið fram at drigið dømi um hvussu hann svikir landið. Er hann ein ónationalur flokkur í orðsins sanna og djúpasta týdn- ingi, so er hann ikki minni óso- 8 På ella Førova eialur. SAMBAND Samband við somu nationalu, socialu og økonomisku princippum sum fólkaflokkurin — tað sam- bandið, sum hevur verið frammi higartil i Føroyum — er ikki minni oyðandi og skaðiligt. Hvussu var undan krígnum: Ongatíð landið, altíð hin einstaki fyrst. Harður andróður ímóti øllum socialum stórbroytingum. Harðasta andsteða ímóti figgjar- ligari megi til tingið. = Hansara motto var tað sama sum fólkaflokk- Ongatíð landsins, fólksins sins. heildarinteressur framum einstak- lingsins stårmannsinteressur! Arbeiðsloysi! Farloysið! Tað máttu segði tað eins og fólkaflokkurin. Og vit høvdu arbeiðsloysi, inntøku- kalla i hvørjum heimi hjå arbeidsmonnum teir privatu um, loysi, so svøltur var at og fiskimonnum. Hóast sambandið tyddi økonom. iskt um 2', frå statinum, var tað eitt forbann- ilsið fyri landið. Men hetta forbannilsi skyldast eina og millión í studningi aleina tí, at sambandið var eins og tað er í dag privat- kapitalistiskt í síni grundáskoðan. Við hesum sambandi mistu Fer- oyingar — arbeiðslovsi, planloysi — nógv meiri enn 2'/, millión. At fólkaflokkska verða eitt ræðuligt forbannilsi fyri land og fólk stavar íkki frá tí, at Feroyingar koma at gjalda tað, ið staturin hevur goldið higartil, men loysingin vil eisini eina og aleina av tí, at tað er ímóti at skipa okkara sanifelag nationaløkonomiskt soleiðis, at tað gevur ellum arbeiði á sjógvi og andi. Ferovar skipaðar socialistiskt, plånøkonomiskt, so hver maður kennir, at hitt almenna tryggjar honum arbeiði við, at landsins eningur, landsins avlop verður nýtt til skipabygging, skipakeyp, setan í verk lenandi og gagnandi arbeiði á landi. maður i maður luttakandi í leiðslu á ein ella annan hátt, tað vil fleirfalda innlegurnar til landið hver arbeiði, landsins fram- Hver og geva tí megi at rinda ríkiligt til tey sjúku, gomlu, skúlar, havnir, vegir, nýggj virki o. s. fr. Socialisma við arbeiði til øll á sjógvi og landi, ella sambandsk ella fólkaflokks arbeiðsloysi, flestum heimum — tað er tað, ið kampurin verður at feroyskum politikki. privatkapitalisma við farloysi og troti í standa um í 0; av, at ovfåir limir mettu, verður hervið lýst av nýggjum til eykaaðalfund í Havnar arbeiðs- mannafelag mikudagin 6. juni kl. 8 s. p. í >Tórshelle. Dagsskrå: t) Teknan av partapeningi i partafelag. 2) Ymist. Nevndin. Hverja leið fer Brettland? Tað frættist, at Churchill for- setisráðharri Brettlands skrivaði til arbeiðaraflokkin, at tvinnar kostir at velja yretska hann nú hevdi skuldi hann ímillum, annaðhvert 1alda fram samarbeidi við Torry flokkin (teir konservativu), til Japan varð sigrað og so hava val, ella samarbeiði í ríkisstjórnini verða val útskrivað í juni mánaða. Arbeiðaraflokkurin hevur svarað, skuldi beinanvegin slitið og nýtt at hann heldur tað vera best at hava val til hevstar, tí tá kunnu menn fáa hevi at hugsa seg um, og hermenninir betri líkindi til at greiða atkvødu við valið. Samar- beiðið í ikki verða við til at við til Japan er sum Týskland. So vil hann heldur ríkisstjórnini kann hann halda fram vunnið og týnt hava val nú í juni, um Churchill ikki vil biða til heystar. Churchill vil ikki bíða, og verð- ur so statt val. Valdagurin er ikki enn Men hann verður í endanum í juni. Hin stóri spurningurin er nú: Hverja leið gongur Brettland? Heldur tað fram ta konservativu ella vil tad eins og New Zealand og Australia velja ta socialistisku? settur. menn vænta, at Sigrar hin seinra, lýsir upp fyri betri tíðum, betri fyri mannaættina. Tí tá kreftur verða lagdar á at fáa nýtt og troytt so allar framleiðslukeldur, at nóg mikið skal verða til øll. Men vinna Torryarnir, teir kon- framtíðarhim- korum vilja allar servativu, myrknar malin Tí tá vilja krefturnar verða lagdar á at endurnýggja demdu privatkapitalistisku leiðina, ið so mangan hevur sturtað heimin ta for- í neyð og vesældóm. Arbeiðaraflokkurin hevur mót og vón Vit ynskja honum góðan byr. fyri einum reinum meirluta. Gróðrarfriður. Fáur Feroyingur er, sum íkki hevur fingist eitt sindur við at velta Og hver tann, ið hevur gjert tað, veit hvussu sárt tað er at fáa grødi sína ørkymlada og við kvert tað, heilt oyðilagda. sum verri er: Ein skuldi tí kunna hugsa sær, at fatanin av, at tað er skilaleyst við annaðhvert ella við íkki og ábyrgdaleyst beinleiðis herverkum at gera tað, ið áleggur einum við at vera orsek til, hegnskyldu o. ø. at grannin fær greði sína oyði. lagda Men tessverri er tað so, at fólk ikki fingið tað í seg at virða um gróðrarfriðar- rætt. Kann vera, at tað pettaða brúkið og felagsbrúkið av haga við felags garðagerða skyldu hevur sína skuld í skilaleysum troðki og ring: um gerðum Men tað er íkki høvudsorsøkin til, at so lítil gróðr- arfridur er. Hitt, at vit í Føroyum enn ikki hava fingið ans og virð- ing fyri gróðrarrættinum hjá einum ødrum er hevuðsbrekið. Er tað t. d. nakað skil í, at eitt kál ikki hevur grannans kann fáa frið at standa, at ikki bert røturnar ið etnar verða av rótatjóvunum hvørva, men at tríggjar —fýra ferðir so nógv liggur skrætt leyst, og grasið um veltuna niðurtraðkað, ella at hønurnar og dunnurnar hjá grannanum skava og eta greðina, áðrenn hon nakr- antíð er reiðiliga upp komin. Vit eiga ell at vera samd um at — hver í sínum lagi — at vekja í okkara gróðrarfriðurin eigur at vera ókron- Tað er so sanniliga ikki royna fólki ans fyri, at kiligur. minni vert enn ognarrætturin. Aðra staðni í blaðnum hevur fútin eina lýsing, eitt ávarp til fólkið, um at verja gróðrarfriðin. Vit taka heilt og fult undir við honum og loyva okkum at biðja fólk um at gera tað sama. Nýggjur málari Feroyar koma meiri og meiri við hvat ið kunsti viðvíkjur, nýggj »talentir« koma fram, ofta har ein minst væntar tað. Vit hava longu her ein málarakunst, sum saman- borið við steddinc av okkara landi als ikki er so lítið týðandi. Í hvftusunnudøgunum steig ein nýggjur havnarmaður, Bent Restorff, ið hevði í nýggja kunshandlinum hjá Andor Eiriks- toft í Sverrisgetu. Hann sýndi okkum eitt nýtt og forvitnisligt andlit: sterkar litir, sjáldsom >mo- tivire — nakað heilt uttanfyri tað, vit eru við. Onkur vildi kanska hildið hesi biløt at vera ov >modernaði<; men er tað ikki júst tað modernaða, okkum tervar mest? > MO- málari fram, ein ungur eina framsýning von Nú — ein málari kann vera dernaðure í bæði góðari og ring- ari merking; >surrealismae t. d. umboðar óivað eitt afturstig; men