leygardagur 2. juni 1945síða 1

GROYA- BROÐURSKAPUR Leygardagin 2. juni 1945. SOSTIAL: FRÆLSI JAVNADUR Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið 19. árg. Lýsingaprísur fyri mm: 1. síðu, Nr. 22. 12 OVru á 10 Oyru á 3. og 4. síðu Ring samvitska og ósannindi. Vit greiddu fólki sannferðuga frá, hvussu umboðsmenninir fyri sam- bandið og fólkaflokks-framburðs- felagsliðið skalt og kyniskt« av- gjørdu í landsnevndini bert at út- bjóða 1 milliøn av teim 3 millión- unum, sum legtingið hevði sam- tykt, at landsneyrdin skuldi út- bjóða. Samstundis segdu vit, at bank- arnir og sparikassarnir als íkki vildu læna tinginum nakað til muns til vinnulánsgrunnin. — Vit upplýstu — sum satt var — at Sjóvinnubankin einans vildi læna 250.000 kr., Færa Amis Sparekasse 100.000 kr., meðan Føroya Banki ikki so frætt sum hevði givið svar. Hetta gjerdu peningasteðurnar, hó- ast tað í prógvað, at tær lógu inni við yvir fjørheyst á tingi varð 52 000.000 kr., ið vóru ólæntar. Harra Richard Long hevur lisið hetta. Og hóast hann sjálvur hevur medåbyrgd fyri hesa ræðuligu stødu hjá 20-mannaveldinum, hevur hann ógvast við og hildið, at hesin sann- burtur av allari leið hann — eins og á leiki er so illavorðin, at sinni við figgjarhallsræduleikan- um — hevur kent seg noyddan at royna at træta sannleikan undir borðið við fyrst at siga; at okkara upplýsingar eru skeivir og við harnæst at bera fram positivt skeivar = upplýsingar um ymiskt annað. Annaðhvert hesir skeivleikar ella ósannindi stava frá veruligari óvitan ella botna í »kynismu«, ger ongan mun. Longs støda er líka ússalig í báðum tilfellum: Sum tingmaður skal hann hava greiðu á teim málum og politisku viðurskiftum, id hann er valdur at ansa, og ósannindi, ið spretta av >kýnis- mu« dema altíð sín mann, í hverj- um starvi og á hverjum palli hann so er, almennum ella privatum. Skipatrot er, viðgongur Long, Men harvið hevur hann demt seg og félkaflokkin, tå id teir av sonn- um einki positivt hava gjørt á tingi og f landsnevnd fyri vid al- mennari hjålp at fåa skip. Long kann ikki nokta, af hann saman vid afturhaldinum innan fyri fólkaflokkin og samband- ið feldi hjá javnaðar- monnum um, at landið skuldi við lóg fáa sær landsins avlopsmegi, um 60 milli- ónur, og við hjálp av hesum pen- uppskoti rætt til at læna av ingi veita okkara fiskimonnum tey tervandi skip, fólkaflokk- inum og sambandinum var við til af hann saman við at fella javnaðarmannauppskotið um, at skuldi rætt til at »kontrahera« um bygg- andsnevndin hava ing av fiskiførum. at fólkaflokksmenn við á odda saman við sam- Jóanes Patursson bandsmonnum feldu javnaðarman- na uppskot sett fram stutt aftaná kríggsins byrjan at tingið skuldi átaka sær ábyrgdina fyri innfluttn- inginum av byggitilfari, at hann sjálvur, Long, saman við afturhaldinum hevur felt onnur javnaðarmannauppskot til styrking- ar av Vinnulánsgrunninum. Ellisrentan. Vit hava mottikið hesa grein, ið lýsir frá, hvussu ellisrentufólk eru stillað her á landi í dag: Tað gleddi mikið okkum gomlu, tá ið ellisrentan fjórðing kom, tí hon var ein góð- an mun meiri, enn hon heiði verið fyri januar árs- ársfjórðingarnar frammanundan. Men stokkut, tí, tá ið rentan fyri apríl ársfjórðing kom (ikki fyrr enn mitt í maí mánaði í staðin fyri fyrst í apríl), var vónbrotið so mikið sterri, ti at tá var hon minkað nidur aftur í tað sindrið, sum verið hevði fyri ársfjórðingarnar í fjer. Nú havi eg fingið frágreitt, at var henda gleðin var bert tann munur, sum ellisrentan meiri fyri januar ársfjórðing, stav- aði frá eykadýrtíðarviððdót fyri alt ellisrentuárið 1944/45. Hevdi tað framvegis varð goldin fyri hvenn ársfjórðing við somu peningahædd sum í januar ársfjórðingi, so høvdu ell verið fegin við, ti at tá hevði hon næstan rokkið til tað mest neyðturviliga til lívsins uppihald, men nú noyðast sum liva skulu av ellisrentu, manga løtu at sita bæði og keld, tí tey neyðar oyruni, sum teir stýrandi verið so, at rentan vit, svong hava unt okkum, eru so smá og so fá, at hungurin er dagligur gest- ur okkara. Ofta er tað so, at gamal maður dámar sær væl at roykja sær eina pípu, men sum tubbaksprísirnir nú lítið eftir av ellisrent- fyri, tá ið eru, verður uni til at keypa mat tubbakkið skal verða goldið av henni eisini. Tað stóð at lesa í blødunum i síni tíð, tå ið ellisrentuldgin var til viðgerðar á danska ríkisdegi, at fólkatingsmaður okkara, ið tá var, mótmælti at lata so hega ellis- rentu, sum Danir tá vóru hugaðir fyri at veita okkum, tí, segði hann, Foroyingar liva av feroyskum kosti, og hann er so bíligur, so at teim- ikki á at nógva ellisrentu, og so er tað so- um er tervur fáa so leiðis, at tað búgva altíð einir tveir fiskarar í hverjum húsi, og teir geva teimum gomlu at eta frá sær, gott; nakað um Feroyingar skuldu tí hjartalagið er so annað var, donskum kosti, so hevði ikki rokkið til, men so er ikki, og tí kunna hini livað av so lhtil ellisrenta gomlu lata seg noyða við 150 kr. um árið í ellisrentu Til tess noyðist eg at síga, at hjá mær og fleiri ellisrentufólkum sum eg kenni, er eingin fiskari í húsunum, so at skulu tey gomlu fáa ein fisk at keypa fyri eta, so megi tey pening. Annar ikki at fáa og als eingin, sum kann kallast at vera bíligur. Kjetið er sum kunnugt ógviliga dýrt, men tað er heldur ikki handilsvara og er ikki at fáa til Hini gomlu treingja eisini til at fáa eitt klædnaplagg av og á, men tað er jú heilt vónleyst at hugsa um at keypa klæði, fyrr mega tey ganga Ein troyggja var ein dagin komin úr einum bóndahúsi higar í eitt hús at selja; eg sá ongar gull. og silvurtræður í henni, men hon kostaði kortini 75 kr., og so var hon so lítil, at eingin fullvaksin maður kundi fara í hana, hann dýran føroyskur kostur er keyps. sum dassin Ég átti nakrar henur og dunnur, men eg mátti ávlíva tær, tí at ikki vóru ráð til at keypa fóður til teirra, so hvert sum tað dýrkaði, og so statt fái eg ikki eitt egg at smakka longur. fyrr Ég loyvi mær ti at spyrja teir, ráða fyri borgum í hesum ikki munnu fara at taka til umhugsunar at hinum gomlu eitt sindur ellisrentu, so at tey íkki svelta. sum landi, um teir enn veita meiri í framvegis Um ikki ein broyting kemur nakað skjótt hesum viðvíkjandi, so mæli eg til, at legtingið verður upp- loyst skjótast, so at fólkið kann sleppa framat at velja nýggjar menn inn aftur á ting, slíkar, ið skulu sita og sum unna gomlum fólki ein bita inn í munnin, tí at ellísrentan er íkki tí so innskroppin, at eingin peningur er í landinum, nei, peningi er ov mikið av. Lesið bert bóklingin, sum P. M. Dam nú hevur sent út í hvert hús, og sum miðar ímóti at seta arbeiði í gongd til øll bæði á sjógv og landi, Har stendur at lesa, hvussu øtiligt av peningi er til í landinum. Gamal maður. Klædnavørur til Danmarkar. Med det Formaal for Øje, at faa indsamlet et passende Kvantum Uld og Uldvarer til Fordel for nødlidende Borgere i Danmark, er der dannet en Indsamlingskomite bestaaende af: Direktør Magnus Dahl, Vaag, Grosserer Poul Hansen, Thorshavn, Købmand Chr. Holm Jacobsen, Thorsh., Købmand Otto Jacobsen, Vestmanhavn, Købmand O. F. Joensen, Klaksvig, Købmand J. F. Kjølbro, Klaksvig, Grosserer Knud Lambaa, Thorshavn, Direktør Daniel Niclasen, Sørvaag, Fuldmægtig Jørgen Nicolajsen, Thorsh., Fuldmægtig Harry Olesen, Thorshavn, Købmand J. K. Petersen, Sand, Købmand S. P. Petersen, Fuglefjord, Fuldmægtig Poul Skade, Thorshavn, Købmand J. E. Thomsen, Sandevaag, Købmand Th. F. Thomsen, Tveraa. Det er Komiteens Hensigt at stille de indsamlede Varer til Raadighed for en dertil egnet Institution í Danmark, der kan paatage sig Fordelingen af det indsamlede til de mest trængende. Der henvises til, at der for et Par Aar siden fra gejstlig Side var et Nedraab i Radioen om at hjælpe med Beklædningsvarer, alt hvad der var muligt, da Situationen allerede den Gang var meget kritisk. Med det, der er sket siden da, kan det let forstaaes, at Forholdene ikke er blevet bedre, og Indsamlingens For- retningsudvalg beder dem derfor om, i det Omfang, det er muligt, at bi- drage til, at denne Uld- og Uldvare- indsamling kan faa et saa stort Om- fang, at det kan blive til virkelig Gavn for alle dem dernede, der lider Nød, Børn saavel som Voksne. Vi haaber, De kan give Indsam- lingen Deres Tilslutning, og beder Dem om venligst at sende Deres eventuelle Varebidrag til Amtsfuld- mægtig P. Skade, Thorshavn, der vil foranledige det opbevaret. FORRETNINGSUDVALGET, Thorshavn, den 26. Maj 1945. Poul Hansen. Chr. Holm Jacobsen. Knnd Lambaa. — Jørgen Nicolaisen. Poul Skade.