leygardagur 14. juli 1945síða 1

ud Føroyar — Danmark, sDagblaðiðe fyri 12 —6—45 skrivar soleiðis: »Til valið 1940 høvdu javnaðarmenn sjálvstýris- stevnuskrá, men tå ið vit slitnaðu frá Danmark 1940, tordu teir ikki at taka stigið fult út, tí, sum Dan- bjarg segði, teir hildu seg ikki at klára seg uttan hjálp frá Danmark«. Hesum viðvíkjandi er at siga, at »tå ið slitnaði frå Danmark 1940« fekk Ferova løgting lóggávuvald og harvið høvdu vit javnaðarmenn fingið so mikið sum okkara stevnu- skrá miðaði ímóti. Vit hava ikki kravt loysing, tí tann spurningurin skal ífylgju okkara stevnuskrå verða fólkaatkveðu Tað eru út ímóti 20 árum síðan vit javn- á flokksins fundi komu viðurskiftini verða av- avgjørdur vid eini — félkaavstemning —. aðarmenn ásamt um, at Fer- ovar—Danmark skulu gjørd av Føroya fólki við fólksins atkveðugreiðslu. javnaðarflokksins steða í 1930, tá - ið táverandi danski statsministari Th. Stauning beyð Ferova fólki at taka almenna fólkaatkveðu um vit ynsktu at verða Danmark ella íkki. stemmaðu javnaðarmenn og sam- Hetta var eisini saman við Sum kunnugt bandsmenn á tingi fyri at taka fólkaatkveðuna, men tann núver- andi formaður fólkaflokksins hr. Jóanes bóndi Patursson kreyp und- an og allir hansara partamenn krupu aftaná hann — teir tordu ikki at taka fólkaatkveðu. Ella var tað tí at Paturson helt, at steðan fór at klárna ovnógv? Tað er ólíka lættari at rópa upp um, Danir kúga okkum, tá ið tað ikki er uppklárað, at tað er Føroya fólk, sum sjálvt vnskir at verða saman við Danmark. hvussu Viðvíkjandi at Førovingar kurna klåra seg ella ikki fyri uttan pen- ingastuðul frá Danmark og tað sum eg havi úttalað hesum við- víkjandi má alt verða sæð í sam. bandi við ta tíð, sum talan er hildin í og í hverjum samanhangi segd. Ég vil við- ganga, at eg ofta havi sagt, at eitt orð míni eru fullveldi, sum er bygt upp á vinnu- flokkspolitikk fólkaflokks- príkkalóg verður at líkna einum húsi, sum bygt er á sand, Allir vita, at vinnuflokkurin varð stovnaður samstundis sum Førov- ingar fóru at betala legtingsskatt. Stórmenn í Feroyum vóru vanir at liva skattafríir og alt sum gerast skuldi í Feroyum mátti gerast fyri og á Lýsingaprísur fyri mm : I. síðu, 10 ovru á 3. og 4. síðu -FOROYA: 12 OVru á statskassanum danska pengar úr Tað er mær hart ljót orð í mínum greinum annars ímóti at nýta er orðið »danska bubban« ofta nytt 1 og kundi hóskað her; men stutt sagt so varð vinnuflokkurin stovn- aður sum mótmæli móti einum foroyskum ríkmannaskatti. Nú eru vinnuflokksmenn farnir í fólkaflokkin og rópa upp um full veldi, men fólkaflokkurin áfram við vinnuflokksins verjan av heldur rikmannsins peningapungi, og tí er rætt at síga, at Ferovingar kunna ikki klára seg uttan hjálp, so leingi løgtingid førir tílíkan stórmanna- politikk. Latum okkum fáa menn at ráða í Førovum, sum við øllum, sum í teimum er, royna at fáa løgting- inum allar tær inntøkur, sum fåast kunnu, og sum royna at byggja landið upp við fabrikkum drivnum við fossamegi, landið grent við nútímans land- búnaðaramboðum, skip og dekks- bátar øll sløg av ferum við laga- havnu m, vegum, ligum lánum og studningi o. s. fr., á kunna vit síggja, hvat vit verða farir fyri, men sum nú er vorðið orka vit Ferovingar púra einki, og tað sær tíverri út sum tað versnar ár undan ári; tí nú rýmir alt tað unga fólkið av landinum Skulu oldingar, einkjur, barn og avlamisfólk byggja land okkara upp sjálvbjargið? Eg tað fer at bera til. og gera tað trúgvi ikki, at Hví rýma okkara unglingar? kann kanska onkur spyrja, so er tað best at siga eitt sindur um hetta. Jú, tað er soleiðis, at teir sekja um lán fyri skip, men lánvilkor- so ómegulig, at svarið er ini eru at rokna sum eitt kortanei, og so hava menn bara tveir kostir at velja ímillum, annar er at ganga í Førovum og slíta lummarnar, með- an hin er at rýma av landinum, og tann vegin fara teir flestu. Tá liva nakrir fáir bendur eftir og so ungastaðni nakrir oldingar sum kunna fara — eitt hugnaligt fullveldi ! Alt hetta um skipatrot nerti eg við í eini grein nakað síðan. Har- til hevur >Dagblaðið< gjert nakrar viðmerkingar, men teir eru einans fyri at villleiða fólk, tí hvat nyttar at tala um gamlar tíðir, sum langt síðan eru farnar, tá ið tað er fram- tíðin vit skulu tala um. Peningur er í Feroyum í dag. Latum okk- um tí tala um, hvat vit nú kunna gera, ífall legtingið ger seg til Leygardagin 4 juli 1945. MOKRATUR JAVNAÐUR Blaðið verður bilagt á posthúsinum, og i porto um fjórðingsárið kostar kr. 2,00 BROÐURSKAPUR áðrenn 20. juli. harra yvir allari Ferovalands pen- ingaorkan; men tað vil fólkaflokk- urin ikki og ti vilja fólkaflokks- blødini dríva hetta prátið burtur úr munni og einans tala og skriva um nakað, sum ikki nertir við kjarn- una í málinum. At rópa upp um fullveldi er lætt nokk; men at betala tað, ið full- veldið kostar, vilja fólkaflokksmata- dorarnir ikki. Men tað kann henda at teir sleppa at opna peninga- pungin, tå id teir minst vara um, ti neyvan fara Danir at betala fyri vita, okkum longur, tá ið teir at miljonerarnir í Førovum so fegin vilja riva leyst frá Danmark. Danir fara óivað skjótt at siga við Førovingar, at teir hava einki ímóti, at vit gera leyst, men so megu vit sjålvir betala gildið. Vit javnaðarmenn hava einki hetta hendir, tí Vit krevja at risikera, um okkara steða er greið. at legtingið ger seg til harra yvir allari Ferova lands peningaorku, og við henni eru vit ferir at byggja bátar og skip, havnir og vegir, grønkad landið og skaffa arbeið til allar hendur á landi og á sjógvi. Bara vit gera Føroyar til ein ar- beiðarastát, so gongur tað nokk; men fullveldi við prikkalogum og 20 mannakapitalistaveldi — tað gongur íkki. Tað havi sagt Aeiri ferðir, men >Dagblaðið noyddi meg til at skriva tað hesa eg fyrr ferðina aftrat, Aftaná at frammanfvristandandi var skrivað, er frætt vvir Kalund- borg radio, at hr. fólkatingsmaður "Norsk børn til Faroya. Um far fæst Noregs og Føroya millum biðja vit tey fólk í Føroyum, sum kundu havt hug at tikið ímóti slíkum barnum (frá 10—14 år), sum harð- liga tørva betri fødi, enn heimland teirra er ment at geva teimum, at siga frá til Noregshjálpina Fyri Noregshjálpina Sverre Patursson. Th. Petersen hevur lagt sína og fólkaflokksins Førovum, og einans hevur staðið stevnuskrá eftir í fram á Danatingi sum ein vanligur føroyskur félkatingsmadnr, íð hevur svorid dýran eið uppá at grundlógina og halda ta donsku verða trúgvur móti Danakongi o. s. fr. Danir leggja tað soleiðis út, at kann Th. P. er greiður yvir, at ein »ikke blæse og Mel í Munden«, tað á føroyskum siga tað sama sum, at ein kann ikki krevja fullveldi og samstundis verja peningapungin hjá føroyskum ríkmonnum, Hervið er sligið fast, at fullveldi við eini berari prikkalég er tað sama sum humbukk, og at øll róp ætlad at samtidig gemme man óivað luft og um fullveldi nýta heima í Ferovum sum valagn, einans er fyri betur at kunna verja stór manna interessurnar Men nú hava førovskir fiskimenn og ar- beiðsfólk gjegnumskoðað hum bukkið. Nú nyttar tílíkt agn ikki longri. 7. H. Danbjørg Dynamit og annað spreingievni GG FOHANSEN TORSHAVN TLF, 30