leygardagur 28. juli 1945síða 1

i JA VNAPDUR Bladid verður bilagt á posthúsinum, og 12 OVru a kostar kr. 2,00 + porto um fjórðingsárið Lýsingaprísur fyri mm 1, síðu, 10 eyru á 3. og 4. síðu Leygardagin 28. juli 1945. Ss ISS ILLS Hverjir halda landinum uppi —- og hvussu verða teir hagreiddir, sum hava vagað lívið fyri at bjarga okkum frá hungri? Tað er ikki sjáldsamt at síggja í fólkaflokksbleðum, at teirra stóru menn halda landinum uppi. Á Feroya legtingi vita ell, at fólkaflokkurin vil einki gera uttan einans at spenna bein fyri aðrar og fella ell uppskot, sum miðja ímóti at veita skip til landið, eins og teir forða teimum, sum vilja grønka landið, fella okkara upp- skot um studning til keyp av nýmótans landbúnaðaramboðum, minka um studningin til havnir og vegir, forða fyri at einkjur og faðirleys, gomul og sjúk fáa ta peningahjálp, sum vit jarnaðarmenn seta uppskot fram um at veita o, Ss. fr TA ið vit javnaðarmenn halda alt hetta fram fyri teir, so skuldi ein jú trúð, at teir grótu og lov- aðu at teir í komandi tíðum vildu Men tað er Teir síga bara styðja javnaðarmenn. nú minni enn so. at teirra menn rinda tann stóra skattin og eiga ell skip og bátar. Ífall teir ikki vóru, so hevdi illa verið vorðið í Ferovum. Teir halda landinum uppi o. s. fr. Men er nú soleiðis? Qll minn- ast at beinan vegin, ið kríggið brast á, vildu reiðarar sleppa at selja bæði sluppir, trolarar og ell onnur før út av landinum. Tað forðaðu vit saman við L. Z. og hansara monnum og sambands- monnum, meðan fólkaflokksmenn bardust sum levur fyri at sleppa reiðarum at selja. Hvussu hevði verið vorðið, ífall fólkaflokkurin tá hevði haft fleirtal á tingi? Ja, tað kann hvert smábarn rokna út. Men fara vit eitt sindur longri aftur í tíðina, so vita vit, at tollur varð lagdur á kaffi, te og sukur fyri at hjálpa reiðarum at reiða skipini út, tá ið teir íkki orkaðu sjålvir at reiða tey út. Allir land- sins íbúgvarar hava soleiðis verið við til at bera byrðuna fyri at skipini skuldu kunna ganga. Hetta skal ikki verða sagt sum triksl til okkara reiðarar — tverturímóti vilja vit viðganga at tíðirnar tá vóru fo út av lagi ringar, at skipini Vit bera tað bara fram fyri at sláa fast, at tá kundu ikki bera seg. ið illa gongst, verður heitt á allar landsins íbúgvarar fyri at taka tung Tað er rætt tek og lvfta í felag. at hetta verður gjert, og illa gongst allastaðni har tað ikki verður lvft í felag øxl móti øxlum. Men nú eina tíð hava skipini givið vvirskot, nú er tað skeivt at siga, at einans nakrir fáir menn eiga alla æruna fyri tað rikidømid sum skipini hava borið til landið. Upp aftur leitar hugurin longri fram til ta tíðina, tå ið skipini fiskadu vid Grønland og á Suður- landinum. Vit síggja fyri okkum teir baldu sjógarparnar Í oljuklæd- um og styvlum standandi fram viå lenningini og draga teir toskarnar, sum feða skuldi teirra konu og børn, men sum harumframt skuldi veita reiðarum tann peningin, sum skuldi rinda rentur og avdrag av tí láni, sum skuldi rindað rentur og avdrag av ti láni, sum skipið við sínum motori var keypt fyri. Teir eiga soleiðis ein part av ær- uni fyri at skipini eru skuldfrí í dag og at tey nú fera gull til landið, Vit høvdu næstan sagt, at teir eiga ti ein part av skipinum og ti gulli, sum tað førir og hevur ført til landið, men tað vita vit at hann ongan juridiskan rætt hevur til; men so miklan moralskan rætt halda vit at hann eigur at hann skuldi kunnað sloppið at siglt við skipinum og á tann hátt fingið part av tí góða eins og hann fyrr fekk av tí lítlu veiðu, tann part sum hann fekk fyri at vága lívið og vakja eyguni út á sær við lenn- ingina. Men tíverri vita |vit, at mangir av teimum, sum fyrr tóku tað tunga takið fyri lítla løn hava ikki sloppið at fingið part í gullinum, sum nú tey seinnu árini hevur fingist. Hetta halda vit javnadarmenn vera ein stóran órætt og fyri at rætta aftur nakað av órættvísinum hava vit ár aftaná ár sett uppskot fram á Feroya legtingi um stovn- an av einum hýringarkontóri, sum skal skipa fyri at allir fiskimenn skulu hava javngóðan rætt at sigla vg at teir skulu eiga rættin fram um menn, sum ikki hava lagt í at fara til sjós aðratíðir, tí teir hava nokk og ovmikið aðrar vegir at liva av; men tíverri eru tað 20 tingmenn, sum ikki eru samdir við javnaðarmenn, og teir hava tí ferð aftaná ferð felt hetta okkara upp- skot eins og næstan ell onnur sum miðja ímóti at beta um korini hjá teimum, sum liva á lívsins skugga- síðu Tó at hetta sama 20-mannaveldið enn situr á tingi, so vilja vit javn- aðarmenn aftur í ár leggja hetta og meng onnur góð mål inn á ting, tí móti órættvísinum skulu vit javnaðarmenn berjast soleingi, sum kjálkahornini halda og soleingi sum ein dropi av blekki er eftir í blekk- glasinum. Okkara fiskimenn hava av sonn- um uppiborid eina betri pensión enn at verða tveittir arbeiðsleysir á landi av svelta við konu og bern- um so tey í mongum føri enda á sanatoriuni av undirernering. Hetta er bæði skomm og skaði, og her má annað skil fáast á áðr- enn stórur partur av okkara fólki missir heilsuna av hungri. „Dagblaðsins“ orðklúgvari, »Dagbladsins« orðklúgvarí og rangverga framstillan av ellum verunleika er so almanna kunnug, at litlan hug hava vit at fåast við slíkt. At skifta orð vid såmulig fólk kann virka mennandi og vera hugnaligt, sjálvt um tað eru harð- politikki. Bata teir í privatum lívi virða astu mótsteðumenn í hvenn annan og lata vera við at brongla orð mótsteðumannsins. Øll tey, sum tað seinasta árið hava lísið »Sosialin«, hava lagt merki til, at vit, fyri uttan teir bådar framúr takandi rithøvund- arnar Heðin Brú og William Heine- sen hava fingið ein nýggjan skriv- ara, nevniliga »Fléka« At >Flókie er eitt dulnevni vilja vit vidganga, men tað er >Heðin Brú< jú eisini; men allir lesarar eru ella verða brátt greiðir yvir, at »Fléki« eins og >Heðin Brúe eru >pseudonymire — altso skalda- nøvn eins og tey »pseudonymir«, sum skeld manga aðrastaðni í heiminum nýta. Allir lesarar eru væl eisini greiðir yvir, at Flóki er eitt skald. Hansara greinir eru ikki framsettar av einum blaðmanni, sum feddur er í fjer ella í fyrra- árið, so lætt og leikandi, sum hann ferir pennin, kann eingin nýbyrj- ari fera sín penn. Hetta má væl vera blaðstjóra >Dagblaðsinse Tað má krevjast av einum bladstjøra, at greitt. hann lærir seg at skilja ímillum skaldanøvn »pseudonymir« - og tev vanligu huldumannanøvnini, sum uddu í hverjum einasta »Dag- bladi« fyri einum tveimum árum síðan, men sum »Dagbladid« tyk- ist at fara at sleppa sær av við so við og við sum bladstjørin sjálvur venir seg at nýta og hand- fara pennin. Men eru vit samdir um, at »Fléki« er eitt »pseudonym«, so fata vit ikki hví >Dagblaðið- ikki vendir sær beinleiðis til Flóka og letur okkum verða uttanfyri teirra orðaskifti. Vit hava nevniliga meir enn nóg mikið av gæsum at plukka hjá >Dagblaðnum<: um vit ikki eisini skulu plukka fólkaflokksgæs fyri Flóka; tí Flóki er meira enn so mentur sjálvur at flongja »Dag- blaðið: bæði aftanfyri og framm- anfyri, t. v. s. um tungublaðið, fyri uttan at vit skulu hava nakað stríð av hesum. Eisini síggja vit í somu »Dag- blaðse-grein álop á P. M. Dam. Tað halda vit vera lítið manns- | ligt at gera persónlig ålop á P.M. Dam meðan hann er 200 danskar mílir burturi og tí íkki kann for- svara seg. Men »lad gaa«. Viteru so til reiðar at taka stovtin fyri A. T. og P. M. Dam; men latum fólkaflokks- menn um tað skal fara at verða okkum fyrst spyrja síður í tí førovsku republikkini ella keisarademinum, at teir menn ella tær fyritekur sum fáa lán í førovska landsbankanum, skulu fáa tað brikslað upp í næsarnar hverja ferð ein traðkar teir ferovsku kapi- talistarnar ella teirra blaðstjórar á tærnar? Tá ið vit hava Angið svar á tað, vilja vit fegnir skifta orð um tað lán sum slitmanna- fyritekurnar hava fingið, men so skulu vit meta tað saman við tey lán sum teir hava fingið sum fólka- flokkurin er umboð fyri. »Skal der være Gilde, saa lad det være Gilde« ! Okkum dámar ikki briksl, men vit ætla ikki at skjóta við levsa- krúti, ífall aðrir skjóta við skerp um. Hetta má tó íkki skiljast bók- stavuliga; tí vit vóna, at alt kann greiðast á friðaligan og demokrat- ískan hátt. Í tað borðið vilja vit í ellum førum rógva, sjålvt um nógvir av okkara bestu vinum eru 20-mannaveldið fellir ell uppskot, sum javnaðarmenn seta fram fyri at bjarga fólki frá svangir og hungri og neyð Ognarleysir um allan heimin fylkist. Ognarlevsir Førovingar fylkist å valdegnum, setið tvkkara egnu menn og kvinnur inn Á ting. Ifall