leygardagur 11. august 1945síða 1

FRÆLSI Lýsingaprísur fyri mm I. síðu, 10 oyru á 3. Nr. 32. Semja. Flest allir Førovingar munnu vera samdir í politiski ófriðurin um steðu okkara í danska verður nevnt: okkara stjórnarliga at ynskja, at hin ríkinum, ella sum eisini steða, má leggjast niður, tí vit hava so nógv onnur mál at hugsa um og fáa framd, um her skal verða livandi, og henda nevnda ósemja liggur á okkum sum ein marra og Tað eru bæði kroppslig og andalig mál bindur og fjøtrar alt annað. at fara undir. Øll tala og skriva um arbeiðis- ið flotin, sum er minkaður, mest alt, ið eftir er, gamalt og íkki tíðar- hóskandi. Á framleiðandi tólini, tróta landinum, skipa- landi at seta í verk arbeiði, arbeiðsmegi kann og okkara framleiðsla verður sum taka avloypandi gera at meira fjelbroytt. Og tað er ikki at drála, at hesir spurningar verða lovstir. Ávíst verður, hvussu ófera stór fólka- Aytingin úr Ferovum hevur verið árini framman undan krígnum. Hesin streymurin er farin suður eftir, men nú tykist streymurin aftur at taka seg upp aftur hesa ferð norður eftir, til Íslands. Har er nógvur peningur at vinna og nógv arbeiði at fáa. Men so fara fólk nú at spyrja, hverji útlit, id fyri eru, at spurn- Feroyar—Danmark kann Kunna okkara álitis- menn, landsins umboðsmenn und ið fram, koma til sættis hver ingurin verða lovstur ir hesum samráðingum, fara skuldu við annan og finna eina grund at standa á? Ósemjan tykist at hava verið so stór. Ella henda um valg verður nú um spurningin, kann hugsast, at einstakur politiskur flokkur fær upp- skot kann verða tikid og bygt á? Fólk hava Men ein kann nú eftir tí, ið sein- slíkan meiriluta, at hansara verið í stórum íva. ast er komið fram, halda, at staðan farin at lýsna, og ein kann hava okkurt at miða seg eftir. er Tað tykist, sum eingin flokkur av týdningi er sintur at kvetta beinan vegin frá Danmark. Tað kann nú gera okkm tað sama, um orðið æsir og mett saman við »fullveldi«. sunióne verður greitt út í Vit skilja somikid, at unión er ein og felagsskapur verður félagsskapur = millum lond, hvussu hesin so menn tingast skipaður, kunnu SOSIAL: (6) -FØROYA- IOKRATUR JAVNAÐUR 12 OVru á | g 4. síðu um. Táið allir partar eru sinnaðir til ein felagsskap. so er tó eitt grundarlag at leggja tingingarnar - á, og so kann haldast. at onkur semja fæst í lag Var tað harafiurímóti so, at flokkar, ið umboða fólkafjeld, høvdu hug beinan veyin at kvetta og ongan felagsskap at hava, einki land at styðja seg til, so var sjál andi at taka fólkaatkveðu um ja ella nei, við ella frá Danmark Men her er hin stóri ivaspurning urin, sum vit her hava nortið við. Kunnu Førovingar semjast so mik- ið, felag kunnu seta eitt uppskot Stríðið ofta óflýggjað persónligt stríð — at teir í fram fyri Danir. hevur verið so hrassligt, og sem- ingartos og -hugur kunnu ofta óvitandi lata seg so nógv ávirka Og so hesi prikini og spottarorðini, ið av slíkum persónligum stríði hava flogið nú ímillum so leingi, tey hava so íkki bata um steðuna. Bleðini slíkum álvarstíðum. hava eina stóra ábyrgd í Teirra ábyrgd spæla ovnógv og er hon, ikki at stuttleika sær um hesar spurning ar. Draga teir heldur klárt fram og geva fólki sannar og skilaligar frágreiðingar. Tað stendur á um- hugsan hjá hverjum manni og íkki flagsandi meiningar. Men vit fara at vóna, at okkara álitismenn eru so mentaðir og so landskærir, at teir duga og kunna leggja frá sær gamalt hat og rovna Deyðin er vit aftur skulu fara at koma til eitt úrslit í durunum, um undir henda gamla, tjóðskaparliga bardaga. Fiskimenn. Vit komu nú ein dagin á tal við ein mann av einum útlendskum snurruváðsbáti og spurdu hann um viðurskifti manningin á tílíkum ferum vmisk m, á. hvussu mikið fær í inntøku um árið, og hvussu mikið reiðarin fær. Hesin maður hugdi bilsin at okkum og segði: »Reidarin! Vit eru okkara egnu reiðarar. Annars kundu vit als ikki livad, og annars hevði alt steggað av sær sjálvume. Vit vegin hugsaðu sjálvandi beinan um okkara egnu hskimenn og ynsktu, at teir brátt mega koma so vítt, at teir stoltir og við upp- reistum høvdi kunnu svara á sama hátt sum útlendingar, nevniliga, at teir eru reiðarar sjálvir, tá fáa teir nógv meira inntøku, men ikki bara tað. Har er eisini annað sum t.d. Leygardagin 11. august 1945. Blaðið verður bílagt á posthúsinum, og kostar kr. 2,00 4 porto um fjórðingsárið fiskimenn måla båtin og greiðirnar í besta tað, at sjálvíir og og av tf og menniskja at rekja tað, pussa halda imotorin standi interes:u, sum liggur í einum hverjum ið ein sjálvur eigur. Á okkara ferum siglur ein í dag, annar tann næsta dagin, eingin veit, um hann nakrantíð kemur aftur har umborð. Teir kunnu ómeguligt hava tann sama hugin at hvggja og ansa eftir ellum sum fáa eina so stóra innteku, at hinir, eiga farið sjálvir eisini teir kunnu liva eitt hampuligt lív. Her gerast gera alt, ið fiski- menn kunna koma javnbjóðis teirra Men ið til hetta málið. Latum okkum má legtingið at okkara j kann, fyri breðrum í ødrum londum. javnaðarleiðin hin einasta, føri er tó viðganga, at sambandsmenn eru væl frægari enn fólkaflokkurin incl. Long. Væl hjálptu sam- bandsmenn fólkaflokkinum og Long Rikard at fella javnadarmannauppskotid um tvungid lån, og tad var ein so vit fyrr hava vánalig gerð, sum greitt frá; men nú er meira annað eisini hent, sum ger fólkaflokkin og Long heilt ómeguligar sum politikarar eftir okkara tykki — og tað munnu fiskimenn eisini brátt fáa eyguni upp fyri, tá ið vit her skulu lata teir vita, at vit javnað- armenn á tingi hava roynt at heita Fiskeri- fáa Aski- lán haðani og studning á Kongeriget Danmarks bank monnum frá statinum, og at fólkaflokksmenn 4 ikki vilja verða við til at senda tí- Danmarkar. fyri at royna at líka áheitan til Tá ið tingarbeiðið var somikið byrjað, at vit kundu fáa greiðu á, hvussu útlitið er fyri láni til skip, og alt vísir seg at standa í botni, tí okkara uppskot um tvungið lán er felt, og hitt frívilluga lánið ikki ta veitir tingsins vinnulánsgrunni peningaligu megi, sum ynskjandi túsund kr. ella fyri ein gamlan trolara ella fyri '/; er 4580 av ein- ið fóru javnaðarmenn um nýmótans trolara er alt, teknað er Á tingi at samráðast um, hvat id nú er at gera. Vit sóu beinan vegin, at føroyskir pengar fáast ikki at keypa skip fyri tí ríkmenn vilja ikki læna til tingið, og við ongum skipum er deyðin vísur og tað skjótt. Vit viðtóku so á javn aðarmanna flokksfundi heita, á hin danska fiskaríbankan og statin; at men vit eru einans 5, og tí máttu vit fáa aðrar tingmenn at hjálpa okkum. Vit talaðu so vid sam: BROÐURSKAPUR bandsmenn, og teir segdu ja bein- an vegin, men av tí, at Dam og Samuelsen eru í Danmark eru bert 4 javnaðarmenn og 7 sambands- menn, og tað er ovlítið at viðtaka nakað mál. Fólkaflokksmenn vilja ikki verða við til at heita á danska fiskaribankan, og tí kann málið ikki fremjast fyrr enn Dam og Samuelsen koma heim; men okk- ara hugsan var nettupp, at áheit- frá skuldi sendast niður, meðan teir har niðri, teir so skuldu fara við anin tinginum eru soleiðis at áheitanini og leggja góð orð fyri hana, og best varð einmælt vidtikin á tingi soleiðis, at var, um hon hon kom frá ellum tingmonnum. Tá fyrstani kundi hon haft ta ávirkan, sum vit ynsktu, at hon skuldi hava; men tað verður ikki, Bartalsmessuvalið var ein so stór ólukka fyri okkara land og fólk, at tað yngsta í vegguni verður at minnast tað. Løgtingid. Førova leggur sjálvandi mål á ting eisini í år, tí nú eins og fyrr er trongd til at fáa tílík mál framd ífall nakað lív skal vera her á landi. javnaðarflokkur Vit skulu her nevna nekur av teim týdningarmiklastu: t) Økjan av studninginum til uppdyrking, bædi fyri at grønka landið skjótast gjørligt og fyri at skaffa arbeiði til flest meguligar hendur serliga í hesi tíð, meðan arbeidslovsi ræður manga staðni í Feroyum. 2) Setan á stovn av einum búnaðarskúla og studning til keyp nútímans búnaðaramboðum. viðvíkjandi hon kann av 3) Skipan uttan- bygdajerð, soleiðis at koma at verða ogn teirra, sum í bygdini búgva. 4) Framhald av rentufríum báta- láni og at veita munagóð lán. 5) Umskipan av studentaskúl- anum við preliminerskeiði og eisini læraraskúlanum, soleiðis atnæming- arnir kunna búgva á skúlanum Fátækir næmingar eiga at búgva ókeypis. Inntil kostskúlin verður liðugur eigir tingið at veita so munagóðan studning til fátækar næmingar, at tað eisini verður teimum gjørligt at ganga í teir hægru skúlarnar. 6) Tráðleyst telefonsamband við Suðuroy eins og til útheimin og